यत्र स्नानदानानि सर्वयज्ञफलप्रदानि भवन्ति, तत्र तस्याः नद्याः सङ्गमे स्नात्वा देवतादर्शनं कृतवान् यः कश्चन, सः इह वा परत्र वा कदापि पतनं न प्राप्नोति। स सर्वैः ऐश्वर्यैः समन्वितः, स्वर्गे इन्द्रवत् प्रमोदते। तत्रैव नन्दीतटे नाम पुण्यतीर्थं वेदविद्भिः विख्यातम् अस्ति। तस्य माहात्म्यं शृणु, हे नारद। अत्रेः पुत्रः महात्मा चन्द्रमाः सम्यक् वेदान् धनुर्वेदं च सम्यक् अधीतवान्। सर्वविद्यां जीवात् अधिगम्य, चन्द्रमाः ‘आचार्यं पूजयिष्यामि’ इति मनसा निश्चित्य, बृहस्पतिम् अतिप्रीतः सन्, चन्द्रं प्रति वचनम् उक्तवान्— 'मम प्रिया तारा रत्याः प्रतिभासिनी।' ततः चन्द्रमाः गृहं प्रविश्य, तारां दृष्ट्वा, यया मुखं ताराभम् आसीत्, ताम् हस्तेन गृहीत्वा स्वगृहं प्रति आकृष्य नीतवान्। स तदा कामवशात् बलात् एव ताम् आनयत्। किन्तु सा धैर्यसमुद्रः, बुद्धिमती, स्वाधीनचेताः आसीत्। यावत् पुरुषः विशेषतः स्त्रीणां कामदृष्टिपाशैः न बद्धः, तावत् सः न कदापि गोप्यस्थले दीर्घलोचनां स्त्रीं अन्वेष्टुम् इच्छति। एवमपि, एवंविधां स्त्रीं दृष्ट्वा, कस्य मनः कामवशं न गच्छति? अतः साध्वी स्त्री कदापि अन्यं पुरुषं न पश्येत्। कुलजा स्त्री, स्वधर्मभ्रंशभीता, स्वकार्याणि गोप्यरूपेण कुर्वीत; यदि परिचारकैः दृष्टा, तदा शीघ्रं तस्मात् स्थलात् निर्गच्छेत्। एवं तद्विपरीतम् आचरितं दृष्ट्वा, बृहस्पतिः, महात्मा सन्, कोपात् तम् शशाप, तं कष्टेन तिरस्कृत्य दुष्कृत्यं निन्दितवान्। प्रियां परगृहीतां दृष्ट्वा, को वा सहेत? स्वयम् इन्द्रः अपि न सहेत। अतः चन्द्रः कोपात् बृहस्पतिना सह तस्याः कृते संग्रामम् अपि कृतवान्। चन्द्रः न शापैः न शस्त्रैः न देवमन्त्रैः न बृहस्पतेः मन्त्रैः नाश्यते। स चन्द्रः तारां स्वगृहे स्थापयामास, तया सह वर्षाणि बहूनि निर्भयेन रोहिण्या च रममाणः। तस्मिन्काले सः न देवैः, न कोपैः, न शापैः, न मन्त्रैः, न राजभिः, न ऋषिभिः, न सामादिभिः, न दण्डेन जितुं शक्यः। यदा आचार्यः सर्वयत्नैः, सर्वोपायैः अपि स्वपत्नीं पुनः प्राप्तुं न अशक्नोत्, तदा जीवः नीतिमार्गं स्मृतवान्। ज्ञानी जनः मानं परित्यज्य, अपमानं स्वीकरोति स्वार्थसिद्धये; स्वार्थहानिः हि मूर्खता। ये ज्ञात्वा किञ्चित् उपायं प्रयुञ्जते, ते स्वकार्यं साधयन्ति; मूढाः तु शीघ्रं नश्यन्ति। इति निश्चित्य, सः बृहस्पतिः शुक्रं प्रति गतवान्, तेन सत्कारपूर्वकं पूजितः। यदा स उपविष्टः, विश्रान्तः, सम्यक् पूजितः, तदा दैत्याचार्यः आगमनकारणं पृष्टवान्। शत्रुरपि स्वगृहं प्राप्तः दुष्टतया न दृष्टव्यः; अतः सः आरम्भात् आरभ्य स्वपत्नीहरणस्य वृत्तान्तं शुक्राय निवेदितवान्। बृहस्पतेः वचः श्रुत्वा, कविः क्रुद्धः अभवत्; नारदः अपि चन्द्रस्य अयं अपराधं श्रुत्वा, तं अपराधमिव मन्यमानः, कोपात् कविः वचनम् अवदत्— 'यदा तव प्रिया भार्या त्वया पुनः लब्धा भविष्यति, तदा अहं खादिष्ये, पीतुम् इच्छामि, सुप्तुम् इच्छामि, भाषितुम् इच्छामि।' 'तां आनय, पूजय, चन्द्रं शिष्यद्रोहेन शप, ततः एव, हे महाबाहो ग्रहेश, अहं खादिष्ये—मम वचनानि शृणु।' एवं जीवाय उक्त्वा, दैत्याचार्यः तत्रतः गत्वा, शिवं पूजयित्वा, परमं बलं प्राप्तवान्। शङ्करात् विविधान् वरान् लब्ध्वा, शिवकृपया, देहिनां किम् अप्राप्यं स्यात्? शुक्रः जीवेन सह चन्द्रस्य निवासस्थानं गतः। तत्र सः उच्चैः चन्द्रं शशाप—'मम वचनानि शृणु, हे सोम! पापदर्पात् त्वया पापात् अपि पापकृत्यं कृतम्; अतः त्वं कुष्ठरोगेण पीड्यस्व' इति मुनिः कोपात् शशाप। ऋषेशापेन दग्धः सः तुरगचिह्नितः अभवत्; यः गुरुं स्वामिनं मित्रं वा द्रोहति, सः नश्यति। ततः चन्द्रः तां त्यक्तवान्, मुनिः तारां स्वीकृतवान्। शुक्रः देवान्, ऋषीन्, पितृगणांश्च आहूय, विविधाः नद्यः, नदीपतिं, ओषधीश्च पृष्टवान्—तारायाः शुद्ध्यर्थं उपायं पृच्छन्। तदा देवैः प्रकाशः उक्तः—'यदि तारा भक्त्या गौतमीं स्नाति, शुद्धा भविष्यति।' एषा परमार्थगुह्या न कस्यचित् वक्तव्या; सर्वत्र गौतमी जनानां शरणम्। ततः तारा पत्या सह विधिपूर्वकं स्नानम् अकरोत्; तत्र पुष्पवृष्टिः अभवत्, जयध्वनयः अपि। पुनः देवैः, मनुष्यैः, सत्यधर्मपालकैः राजभिः च ब्रह्मपत्नी पुनः समर्पिता। ब्रह्मपत्नीं शुद्धां कृत्वा, सर्वं तत्र शुभं जातम्; अतः, हे महर्षे, तत् तीर्थं पुण्यसङ्गमः अभवत्। ब्रह्मपत्नीं शुद्धां कृत्वा, देवैः पूजितां, सर्वं तत्र कल्याणमयम् अभवत्; अतः, हे महर्षे, सः सङ्गमः सर्वपापकुलनाशकः, सर्वकामप्रदः, सुरासुरसुखदः, कल्याणदः अभवत्। विशेषतः बृहस्पतेः, शुक्रस्य, तारायाः च, गुरुर्वर्यः परमं सुखं प्राप्य, गङ्गां प्रति वचनम् अवदत्—'त्वं, हे गौतमी, सदा पूज्या, सर्वेषां मोक्षप्रदा, विशेषतः मम सिंहस्थाने स्थिते, त्वं त्रैलोक्यं शुद्धयासि।