एकदा जिगर्ति-पुत्रस्य मध्यमस्य पुत्रस्य मार्गे गच्छतः पुनःपुनः पिशाचस्य रुदन्त्याः स्वरः श्रुतः। तस्मिन्नेव काले पुत्रविक्रयपापं, ब्राह्मणहत्या पापं, तथा जिगर्तेः पित्याः पापं—एवमेव पुत्रविक्रयपापं, ब्राह्मणहत्या पापं, पित्याः पापं—समुपस्थितम्। तदा शुनःशेपः तं दुःखितं पिशाचं पप्रच्छ, "कः त्वं, यः अतिव्यथितः अस्ति?" जिगर्तिः दुःखेन उत्तरं दत्तवान्, "अहं शुनःशेपस्य पिता अस्मि।" सः उवाच, "अत्यन्तं पापमाचरित्वा अहं घोरं जन्म प्राप्तवान्। नरके पक्त्वा पुनः मध्यगतिं प्राप्तवान्। एवं सर्वे पापिनः जनाः एवं गतिं प्राप्नुवन्ति।" तदा जिगर्ति-पुत्रः दुःखितः पितरं प्रति उवाच, "पितः, मम दोषेन, यः माम् विक्रीतवान्, त्वं नरकं प्राप्तवान्। अतः अहं त्वां स्वर्गं प्रापयिष्यामि।" एवं निश्चित्य, गाधेः पुत्रः, यः पुत्रत्वं प्राप्तवान्, यः महर्षिः अग्रण्यः, पितरं परमं लोकं प्रापयितुम् इच्छन्, गङ्गां चिन्तयन् प्रयातः। अनन्तदुःखाग्निना दग्धानां देहिनां, महामोहसागरं निमग्नानां, त्रिषु लोकेषु विष्णोः पादयोः अन्यः आधारः नास्ति। एतत् निर्णीय, महात्मा ऋषिः पितरं दुःखात् उद्धर्तुम् इच्छन्, शीघ्रं गौतमीं (गोदावरीं) गत्वा, स्नानं कृत्वा, शम्भुं विष्णुं च स्मृतवान्। सः पित्रे, यः प्रेतः पिशाचः च दुःखितः आसीत्, जलं दत्तवान्; तेन एव तर्पणेन जिगर्तिः तत्क्षणात् शुद्धः भूत्वा शुभं रूपं प्राप्तवान्। दिव्ययानयुक्तः, देवसंघैः सेवितः, सः विष्णोः धाम् प्राप्तवान्, पुत्रस्य शक्त्या, गङ्गायाः प्रभावेन, हरि-शम्भु-ब्रह्मणः कृपया, दशसहस्रसूर्यसमप्रभः। ततः आरभ्य, एषः प्रसिद्धः जातः—पिशाचान् नाशयति, महारोगान् विनाशयति, महान् पापान् अपि स्मरणमात्रेण शीघ्रं निवारयति। अद्य अहं तव तीरथस्य महात्म्यं उक्तवान्, यत्र त्रिशतं तीरथानि अन्यानि च सन्ति, भोगमोक्षप्रदं—किम् अधिकं वक्तव्यम्? एषः सर्वसिद्धिप्रदः घोषितः; अत्र, मुनिभिः पूजितानि त्रिशतं तीरथानि, स्मरणमात्रेण इच्छितं फलम् ददाति। निम्नभेदः नाम्ना प्रसिद्धं, सर्वपापनाशनं, त्रिलोकेषु विख्यातं, गङ्गायाः उत्तरतीरे स्थितम्। स्मरणमात्रेण सर्वपापानि नश्यन्ति; तत्र वेदद्वीपं दृष्ट्वा, वेदेषु विद्वान् भवति। एकदा धर्मिष्ठः अइलः राजा उर्वशीं कामयामास; तस्या मदनाक्ष्याः दर्शनं कृत्वा, कः न मोहितः भवेत्? सा तं स्थानं गतवती, यत्र राजा तैलं अल्पं भक्षयामास, अग्निदर्शनकर्मणः समयं निश्चित्य। सः तां रम्यां नित्ययुवां कन्यां स्वकीयां कृतवान्; सा शय्यायां शयाना, पुरूरवाः तस्या पार्श्वात् उत्थितः। सः नग्नं दृष्ट्वा, सा तत्क्षणं निर्गता; स्त्रीणां स्थैर्यं क्व अस्ति, यासां मनः विद्युत्समा चपला? सः तां तत्र रात्रौ नग्नः विस्मितः पश्यन् स्थितः; इतः राजा शत्रून् जेतुं युध्याय। तान् विजित्य, पुनः देवभूमिं प्रतिगच्छन्, राजा महत्त्वेन वसिष्ठात्, याजकात्, उपदेशम् प्राप्तवान्। उर्वश्याः गमनं श्रुत्वा, सः शोकग्रस्तः अभवत्; न यज्ञं अकरोत्, न खादितवान्, न श्रुतवान्, न दृष्टवान्। तस्मिन्नेव काले, याजकः, वसिष्ठः, मृतवत् स्थितं राजानं कारणयुक्तैः वाक्यैः प्रबोधयामास। "सा मृतिः, महाबुद्धे राजन्; शोकं मा कुरु। तादृशे स्थितौ, अशुभं शीघ्रं त्वां मा स्पृशतु। स्त्रीणां हृदयम् न जानासि, राजन्; शृगालस्य हृदयवत्। अतः, नृप, शोकं मा कुरु।" "कः नृपश्रेष्ठ, इमं लोकं स्त्रीभिः न मोहितः? मायाचौर्यचपलता कुटिलता च तासां स्वभावः।" "एवं तासां स्वभावः; कथं ताः सुखप्रदाः? कः कालात् न हतः? कः सम्मानं इच्छन् प्राप्तवान्?" "कः भाग्येन न मोहितः, स्त्रीभिः न पीडितः? मदोन्मत्तानां जनानां सत्यं स्वप्नमाया इव, राजन्।" "कस्य स्त्रीयः सुखप्रदाः? एतद् ज्ञात्वा, शोकात् विमुक्तः भव, महाबुद्धे। शंकरं विष्णुं वा गङ्गां वा विना, त्रिषु लोकेषु दुःखिनां अन्यः शरणं नास्ति।" एवं श्रुत्वा, राजा यत्नेन शोकं विजित्य, अइलः धर्मिष्ठः गङ्गायां स्थितः। तत्र, सः महत् प्रयत्नं कृत्वा, शिवं जनार्दनं ब्रह्माणं सूर्यं गङ्गां च अन्यदेवताः पूजितवान्। यः दुःखात् पतितः, तीरथं वा देवताः न सेवते, सः कालवशः प्राणी, किं स्थितिं प्राप्नोति? यः एकं भगवन्तं शरणं गच्छति, गौतमीं सेवितुम् उत्सुकः, परमश्रद्धां प्राप्तः, संसारस्नेहात् विमुक्तः— सः पुरोहितैः अनेकानि यज्ञानि कृतवान्, दानानि च बहूनि दत्तवान्; तेन सः वेदकर्मणां द्वीपः अभवत्, अतः तद् यज्ञद्वीपः इति प्रसिद्धम्। पूर्णचन्द्ररात्रौ, उर्वशी तत्र आगच्छति; यः तस्य द्वीपस्य प्रदक्षिणां कुर्यात्— तस्यैव कर्मणः, पृथ्वी समुद्रैः व्याप्ता, आकाशः च प्रदक्षिणीकृतः; तत्र वेदानां यज्ञानां च स्मरणं भवति। यः तत्र पुण्यकर्माणि करोति, सः वेदयज्ञस्य फलम् प्राप्नोति; तद् स्थलम् अइलतीर्थः इति ज्ञेयम्, पुरूरवः इति च कथ्यते। तद् वसिष्ठः इति अपि कथ्यते, निम्नभेदः इति च प्रसिद्धम्; अइलस्य राज्ये, यज्ञेषु निम्नभेदः न अभवत्। उर्वश्याः स्थले निम्नभेदः, सम्पूर्णः प्रवाहः, वसिष्ठेन गङ्गया च विभागितः। एवं निम्नभेदः दृश्यादृश्यकामानां सिद्धिदः अभवत्; तत्र सप्तशतानि श्रेष्ठानि तीर्थानि सन्ति इति कथ्यते।