यदा उभौ दिव्यरूपधारिणौ गङ्गया सह साक्षात् मिलितवन्तौ, तदा तयोः शापात् क्षणेनैव नद्याकारं प्राप्तम्। तौ अप्सरसौ द्वे नद्यः इति प्रसिद्धे अभवताम्; तयोः परस्परसंयोगः, ततो गङ्गा तथा असु इत्येतयोः संमिलनं जातम्। सर्वेषु लोकेषु सः शिवः इति विख्यातः, भोगमोक्षप्रदः, सर्वसिद्धिदाता साक्षात् तत्र निवसति। तत्र स्नानदर्शनाभ्यां सर्वबन्धनविमुक्तिः भवति। गङ्गायाः दक्षिणतटे कोटितीर्थं नाम प्रसिद्धम्; तस्य स्मरणमात्रेण सर्वपापविमोचनं सिध्यति। यत्र कोटीश्वरदेवः तिष्ठति, तत्र सर्वं कोटिगुणितं भवति; शुभतीर्थप्रदायकेषु तत्र द्विकोटिः पूर्णरूपेण सन्निहितम्। तत्र कथां प्रवक्ष्यामि, शृणु नारद! कण्वस्य ज्येष्ठः पुत्रः बाह्लीकः नाम प्रसिद्धः। कण्वः लोकप्रसिद्धः वेदवेदाङ्गविद्, स्वपत्नीसमेतः वेदेषु निपुणया सह यज्ञकर्माणि अकारोत्। सः गौतमीतीरे जगत्सम्मानितः पत्न्या सह प्रातःकर्माणि, यज्ञे दीक्षितः, अग्नौ आहुति समर्पयन् निवसति। सदा यज्ञाय सज्जः, एकामाहुतिं ज्वलितेऽग्नौ समर्प्य, द्वितीयां दातुं यज्ञद्रव्यं हस्ते आदाय, तस्मिन्नेव क्षणे अग्निः निर्विशेषः अभवत्। तदा कण्वः चिन्तायाम् मग्नः, किं कर्तव्यमिति विचारयन्, महान् क्लेशः प्राप्तः। द्वयोराहुत्योः मध्ये यज्ञाग्निः शान्तः, अन्योऽग्निः वेदतः लौकिकतः च प्राप्तव्यः। कुत्र द्वितीयामाहुतिं दास्यामि? कुत्रान्यः अग्निः प्राप्तव्यः? इति मनसि विचरन्, दिव्यः शब्दः तस्मिन्क्षणे अभवत्। अत्र अन्योऽग्निः न प्राप्तव्यः; यत् समीपे शेषं तिष्ठति, तत् पर्याप्तम्। यदा दारु अर्धदग्धं भवति, ब्राह्मणश्रेष्ठ, तदा आहुति समर्पय; कण्वः 'न' इति उक्तवान्, किन्तु पुनः दिव्यः शब्दः अभवत्। अग्निपुत्रः हिरण्यः, पिता अपि पुत्रः; यत् पुत्राय दत्तम्, प्रियाय, तत् पितुः प्रियाय भविष्यति। पितरं दातव्यं, पुत्रः अपि दातव्यः; तत् कोटिगुणितं प्रमोदं दास्यति। इत्येवं दिव्यः शब्दः, ततः सर्वे महर्षयः। धर्मस्य सर्वं निर्णीय, विधिवत् आचरन्; इदं ज्ञात्वा, यत् पुत्राय दत्तं, तत् पितुः भवति। सन्तानाद्युपकारेण, यथायोग्यं मातापितृणां स्नेहः जायते; अन्यथा न कश्चन उपायः, इदं प्रसिद्धम्। इदं लोकस्थं, सर्वेषु लोकेषु पूजितम्; तत्र दत्तं, सर्वं पुण्यं शतकोटिगुणितं भवति, पुत्र। मानसिकक्लेशविमोचनं, महत्सुखं सिध्यति; पुनः तद्वचनं उत्तमकण्वतीर्थे उक्तम्। तत् महान् तीर्थं अभवत्, कण्व, तस्य पुण्यप्रभावात्; त्रिलोकतीर्थेभ्यः अधिकं फलम् ददाति। यत्र भक्त्या एकाग्रया स्नानदानादि क्रियते, सर्वं फलम् पूर्णरूपेण शतकोटिगुणितं लभ्यते, ऋषे। यत् यत् लोकैः अत्र कृतं—स्नानं, दानं, इत्यादि—तत् सर्वं शतकोटिगुणितं भवति; अतः शतकोटीतीर्थं इति प्रसिद्धम्। यत्र अयम् अग्नेयः, कण्वः, सुवर्णनवसः वणिः नाम्ना, तत्र शतकोटीतीर्थं, यत् शतकोटीतीर्थफलप्रदं। शतकोटीतीर्थस्य माहात्म्यं वाचस्पत्यादिभिः, अन्यैः देवैः अपि, व्यक्तुं न शक्यते। यत् यत् अत्र कृतं, यथा यथा, गोदावरीकृपया सर्वं शतकोटिगुणितं भवति। यः एकं गौः अग्रद्विजाय शतकोटीतीर्थे ददाति, तस्य तीर्थस्य माहात्म्येन शतकोटीगवां फलम् प्राप्नोति। यः शुद्धः सन्, श्रद्धायुक्तचित्तः तत्र भूमिं ददाति, तस्य फलम् शतकोटिगुणितं सिध्यति। सर्वत्र गौतमीतटे, पितृभ्यः उत्तमं दानं विशेषतः शतकोटीतीर्थे; अनन्तफलप्रदं। तत्र मुनयः जानन्ति, एकोनपञ्चाशत्तीर्यः तत्र सन्ति। गङ्गायाः उत्तरतटे नरसिंहः नाम तीर्थं प्रसिद्धम्; तस्य प्रभावं सर्वरक्षणप्रदं वर्णयामि। हिरण्यकशिपुः पूर्वं शक्तिश्रेष्ठः, तपसा वीर्येण देवैरपि अजय्यः। तस्य पुत्रद्वेषेण मनः कलुषितम्, हरिभक्तः पुत्रः; सभायां स्थम्भात् प्रकट्य, सर्वव्यापकस्वरूपं दर्शितम्। सः हत्वा हिरण्यकशिपुं, नरसिंहः तस्य सैन्यं अपि अपाकृतवान्; ततः युद्धे सर्वान् महादैत्यान् एकैकशः हत्वा, महान् मृगः। अधस्तले शत्रून् जित्वा, देवलोकम् अगच्छत्; तत्र विजित्य, पृथिवीं आगत्य, पर्वतेषु स्थितान् दानवान् हत्वा। भगवान् मृगरूपेण, समुद्रे, नद्यः, ग्रामे, वनान्तरे, विविधरूपधारिणः दानवान् हत्वा। वज्रादपि बलवद्भिः नखैः, क्रोधोत्कटजटाभिः, आकाशगामिनः, वायुसंस्थितान्, तेजोमण्डले प्रविष्टान् अपि हत्वा। असुरयोनीजन्मनिनादगर्जनैः गर्जन्, सर्वराक्षसान् जेत्वा, प्रलयाग्निवत् दृष्ट्वा। ताडनैः, भुजप्रहारैः, असुरान् विदार्य, बहुविधान् हत्वा, हरिः गौतमीं गतवान्।