ययातिः राज्ञा श्रुत्वा सुक्रस्य शापं तं महात्मानं प्रणम्य कराभ्यां संहिताभ्यां प्राञ्जलिः सस्मार। ततः स सुक्राय उवाच – अहं न किञ्चित् अपराधं करोमि, न च कोपं गच्छामि, न च धर्मविरुद्धं आचरामि; केवलं ये अधर्मं कुर्वन्ति तान् एव महात्मानः दण्डयन्ति। कथं मां धर्मनिष्ठं शप्तवान्, ब्राह्मणश्रेष्ठ, देवयान्या मिथ्या वाक्यं मयि उक्तम्। तस्मात् ब्राह्मणश्रेष्ठ, मां शप्तुं न उचितं; यतो विद्वांसः अपि मोहिताः निर्दोषे कोपं गच्छन्ति – तदा द्वेषाग्निना दग्धचित्तानां अज्ञानिनां दोषः नास्ति। ययातेः वचनं श्रुत्वा सुक्रः अपि दिवा निशि तया तया तु देवयान्याः कृतानि दुःखानि स्मृत्वा तीव्रं मनसि धृत्वा। ततः स काव्यः 'अहं कोपं न प्राप्नोमि' इति उक्त्वा राजानं संबोधयामास। 'तस्याः कर्मणा अधुनैव तु दोषं जानामि; अहं सत्यं वदामि, शापं धारयिष्यामि; तव अनुग्रहं शृणु राजन्। यस्मै पुत्राय त्वं इच्छसि, तस्मै तव वृद्धत्वं स्थापय; मम वरात् तद् वृद्धत्वं तस्य पुत्रस्य गच्छतु, राजन्।' पुनः ययातिः ससन्मानः सुक्रं ससार। 'यः पुत्रः भक्त्या मया दत्तं वृद्धत्वं स्वीकरोति, स एव राज्यं प्राप्नुयात्, दैत्यगुरो, एष अनुमोदितः भवतु। यदि कश्चन पुत्रः दैत्यगुरो, दृढं मम वचनं न स्वीकरोति, तदा तव अनुमत्याः शप्तुं शक्नोमि; एष अनुमति तव मया प्रार्थ्यते।' 'एवं भवतु,' इति भृगुवंशजः राजानं उक्त्वा, ययातिः पुत्रं आह्वय्य वचः प्रोवाच। 'यदुः, त्वं शापात् प्राप्तं वृद्धत्वं स्वीकुरु; त्वं ज्येष्ठः, सर्वविषयेषु निपुणः, परिपक्वः, पुत्रेषु प्रमुखः स्थितः। पितरः तु पितरः एव, यदा पुत्रः तस्य आज्ञां पालनं करोति।' किन्तु यदुः पितरं दाननिष्ठं ययातिं 'न' इति प्रत्यवदत्; ययातिः यदुं शप्त्वा, इच्छया तुर्वसुम् उक्तवान्। तस्मिन्नेव काले तुर्वसुः पितरं दत्तं वृद्धत्वं न स्वीकारयामास; तं शप्त्वा, ययातिः द्रुह्युम् 'मम वृद्धत्वं स्वीकर' इति उक्तवान्। द्रुह्युः अपि तद् वृद्धत्वं, यः रूपं नाशयति, स्वीकर्तुं न इच्छति; तदा राजा अनुं 'मम वृद्धत्वं स्वीकर' इति उक्तवान्। अनुः 'न' इति प्रत्यवदत्; तं शप्त्वा, पुरुं उक्तवान्; पुरुः तु हर्षेण तद् वृद्धत्वं पितरं प्राप्तं स्वीकारयामास। सहस्रवर्षाणि, यावत् पितरं तुष्टः, सर्वं यौवनसुखं पुरुः उपभोगयामास। ययातिः पुत्रस्य यौवनं प्राप्य, सुखं भुक्त्वा, सर्वसुखे तृप्तः, नहुषराजः संतुष्टः अभवत्। ततः हर्षेण पुत्रं पुरुं आह्वय्य वचः प्रोवाच – 'सर्वसुखे तृप्तः अस्मि, अनघ, तव यौवनस्य कृते; तव यौवनं पुनः स्वीकर, पुत्र, मम मलिनं वृद्धत्वं पुनः दत्त्वा।' पुरुः तदा 'न' इति उक्तवान् – वृद्धत्वेन क्लान्तः अस्मि; पितरः, देहिनां विकारः दुष्परिहारः। वृद्धत्वं कालानुसारं सर्वैः देहिभिः सहनं युक्तम्; किन्तु यदि वृद्धत्वं पितृसेवायै स्वीक्रियते, तर्हि तद् कथं परित्यज्यते? देहिनां मृत्युः तद् पापात् श्रेयः यद् स्वीक्रियं वृद्धत्वं त्यज्यते; अथवा, राजन्, तपसा वृद्धत्वं नाशयामि। इत्युक्त्वा पितरं, स गङ्गायाः परमं तीरं, गौतमीदक्षिणं गच्छित्वा, तत्र महत् तपः अकरोत्। दीर्घकालं अनन्तरं शिवः भगवान् लोकातीतगुणैः विभूषितः तुष्टः अभवत्; तं देवश्रेष्ठः पुरुं 'किं ददामि?' इति उक्तवान्। 'देवेश, पितरः शापात् प्राप्तं वृद्धत्वं नाशय; भगवन्, क्रोधशापात् भ्रातृन् अपि विमोचय।' जगन्नाथः 'एवं भवतु' इति उक्त्वा, शापजं वृद्धत्वं नाशयामास, भ्रातृन् अपि शापात् विमुक्तान् अकारयत्। तस्मात् तद् तीरं वृद्धरोगनाशनं प्रसिद्धं अभवत्; स्मरणेन अपि अकालवृद्धत्वं रोगादिकं नाशयति। तस्य नाम्ना तद् कालञ्जरं कथ्यते; ययाति, नहुष, पौरा, शौक्र, शर्मिष्ठा इति अपि तद् प्रसिद्धं। तत्र तादृशानि तीर्थानि, तथा एकशतम् अष्टौ च, बुद्धिमन्, सर्वसिद्धिदायकानि सन्ति। स्नानं, दानं, श्रवणं, पाठः तत्र सर्वपापं नाशयन्ति, भोगं च मोक्षं च ददाति। अप्सरसयोः युग्मं, तयोः संयोगः, दक्षिणे तटे तद् तीर्थं, स्मरणेन भाग्यवती भवति। निश्चितं तत्र मोक्षः प्राप्यते; नरः वा साध्वी वा स्नानं कृत्वा, कर्माणि च विधाय, तस्मिन्यग्मे, नारद, विशेषतः स्त्री रजःशुद्धा स्नात्वा। अपि च वन्ध्या स्त्री त्रीणि मासानि पतिसंयुक्ता स्नत्वा दानं दत्वा पुत्रं जनयति; अन्यथा मम वाक्यं न स्थिरं भवेत्। अप्सरसयुग्मतीर्थं नाम, तस्य कारणं च, नारद, इदानीं कथयामि, शृणु। महद् स्पर्धा, ब्रह्मन्, विश्वामित्रवसिष्ठयोः अभवत्; गाधिपुत्रः ब्रह्मत्वाय तपः व्रतं च आचरन् स्थितः। गङ्गाद्वारे स्थितः मेनका इन्द्रेण प्रेषिता; 'तं गच्छ, शुभे, मम आज्ञया तपः पतनं कुरु।' इन्द्रस्य आज्ञया मेनका विश्वामित्रस्य तपः पतनं कृत्वा, तस्मै कन्यां दत्त्वा, पुनः इन्द्रपुरीं गतवती। तस्याः गमनानन्तरं गाधिपुत्रः सर्वं स्मृत्वा, तं स्थलं त्यक्त्वा, देवप्रियं तीर्थं गतः। दक्षिणगङ्गायां कालञ्जरे हरे तपः कुर्वन्ति, तत्र स आगच्छत्; तदा इन्द्रः सहस्राक्षः पुनः तं उक्तवान्।