यदिदं जगति किंचिदस्ति, यत् चलं स्थिरं वा लक्ष्म्या व्याप्यते—ब्राह्मणेषु, पण्डितेषु, धीरषु, साधुषु च यत् दृश्यते, तत्र सर्वत्र लक्ष्म्याः सन्निधिः। ये चान्ये विज्ञानसम्पन्नाः, भोगमोक्षपरायणाः, यच्च मनोहरं रमणीयं वा दृश्यते, तत्सर्वं लक्ष्म्याः प्रकाश एव। किम् अधिकेन वक्तव्यम्? सर्वमिदं विश्वं लक्ष्मीमयं; यत्र यत्र, येन येन, यत् किञ्चिदुत्तमं दृश्यते, तत्सर्वं लक्ष्म्यात्मकम्। लक्ष्म्याः विना किञ्चिदपि नास्ति। अत्र, हे सुन्दरि देवि, त्वं लक्ष्म्याः प्रतिस्पर्धया न लज्जसे किम्? तदा गङ्गा तां दारिद्र्यदेवीं प्रति 'गच्छ गच्छ' इति व्याजहार। ततो गङ्गाजलानि दारिद्र्यगुणवर्जितानि अभवन्। यावत् गङ्गा न सेविता, तावत् दारिद्र्यदुःखं तिष्ठति; तस्मात् तद् पुण्यतीर्थं सम्पदां नाशकं, शुभदं च जातम्। तत्र स्नानेन, दानेन च, लक्ष्मीसंपन्नो धर्मयुक्तश्च भवति। तत्रैव देवर्षिमुनिभिः पूजितानि षट्सहस्राणि तीर्थानि सर्वसिद्धिदान्यपि भवन्ति, हे विप्रश्रेष्ठ। तद् स्थानं 'भानुतीर्थ' इति प्रसिद्धं, यत्र सर्वसिद्धिदं फलप्रदं लोकेषु। तत्राहं तद्वृत्तान्तं कथयिष्यामि, यः महापापनाशकः। तत्र शर्याती नाम राजा बभूव, परमधार्मिकः कीर्तिमान्, यस्य भार्या स्थविष्ठा नाम, या पृथिव्यां रूपेण अनुपमा आसीत्। तस्य राज्ञः पुरोहितः आसीद् मधुच्छन्दा नाम ब्राह्मणः, द्विजश्रेष्ठः, विश्वामित्रवंशसम्भवः, ब्रह्मर्षिः, तपस्विनां श्रेष्ठः। स राजा पुरोहितेन सह दिशः विजिगीषुः निर्गतः। दिशः विजित्य, स राजा मार्गस्थः सन्, स्नेहेन पुरोहितं पप्रच्छ—'किं कारणं तव शोकस्य? कारणं वद। त्वं हि मम राष्ट्रे पूज्यः, सर्वविद्याविशारदः। पापरहितः, शोकवर्जितश्च त्वम्, तर्हि किमर्थं मनसि विक्षेपः दृश्यते? पृथिवी जित्वा, राजानः वशीकृत्य, महोत्सवकारणमस्ति। किं त्वं कृशः जातः? सत्यं वद।' ततः ब्राह्मणश्रेष्ठः स्नेहपूर्णं वचनं शर्याते उवाच—'श्रृणु राजन्, यत् मम भार्यया प्रोक्तम्। निशायाः अर्धे गते, यदा अहं न आगतः, सा प्रिया मम प्रतीक्षां कृत्वा स्थितवती। एषा शरीरस्वामिनी, सा प्रियतमा, मम प्रतीक्षां करोति; तस्याः वचनं स्मृत्वा मम शरीरं कृशं भवति। यदा प्रेमविकृतिर्भवति, तदा सा पद्ममुखी प्रिया, जीवितकामिनी, शुष्यति।' राजा शत्रुनाशकः सन्, पुरोहितं हसित्वा उवाच—'त्वं मे गुरुश्च मित्रं च; किं आत्मनं परिहाससि? महर्षे, मम वचनस्य किमर्थः? महात्मनाम् सुखे क्षणिके का प्रतीक्षा?' इति। एतच्छ्रुत्वा मधुच्छन्दा उवाच—'यत्र दम्पत्योः सौहार्दं तिष्ठति, तत्र धर्मार्थकामाः सम्पद्यन्ते। एष धर्मः, न दोषः; महागुणः स एव।' ततः राजा स्वदेशं सेनया परिवृतः प्रतिनिवृत्तः। तत्र स्नेहपरीक्षार्थं नगरे वार्ता प्रेषितवान्। यदा शर्याती दिशो जेतुं निर्गतः, तदा राक्षसश्रेष्ठः तम् राजानं पुरोहितेन सह हत्वा, अधःस्थितलोकं गतः। ततः राज्ञः भार्या, सन्देशं श्रुत्वा, पुनः निश्चित्य, प्रियतमा मधुच्छन्दसमुपगच्छत्। तस्मिन्नेव क्षणे सा प्राणान् त्यक्तवती—अद्भुतं तद् आसीत्। तस्याः दशां दृष्ट्वा, दूताः राज्ञे निवेदयन्। राजा तद्वृत्तान्तं श्रुत्वा, विस्मितः शोकाकुलश्च, पुनः दूतान् उवाच—'शीघ्रं गच्छन्तु, ब्राह्मण्याः शरीरं रक्षन्तु; वार्ता आनयन्तु, यतो राजा पुरोहितश्च शीघ्रं आगमिष्यतः।' इति। राज्ञः चिन्तया सन्तप्तस्य, तदा देवान्तरात्मा वाणी अभाषत—'राजन्, गङ्गा तव सर्वं सम्पादयिष्यति; गौतमी पृथिवीपावनी, सर्वदुःखनाशिनी, तव कामं पूरयिष्यति।' एतच्छ्रुत्वा शर्याती गौतमीतीरं गतः, ब्राह्मणान् दत्तवान्, पितॄन् द्विजांश्च तर्पितवान्। सः स्वपुरोहितं धनसम्पन्नं, अन्येषु तीर्थेषु प्रेषितवान्—'यत्नेन यात्रिकगणेषु दानानि कुरु' इति। पुरोहितः राज्ञः सर्वकर्माणि न ज्ञातवान्; गुरौ निर्गते, राजा महात्मानं विश्वामित्रं समुपागच्छत्। ततः सर्वबलं प्रेष्य, राजा गङ्गातीरे वह्निं प्रविष्टवान्, गङ्गां सूर्यं देवान् च साक्षिणः कृत्वा उक्तवान्—'यदि मया दत्तं, हुतं, रक्षितं वा, तस्य सत्यस्य प्रभावात् एषा धर्मपत्नी मम आयुषा जीवतु।' एवं उक्त्वा, यदा स राजा शर्याती वह्निं प्रविष्टः, तस्मिन्नेव क्षणे, राजपुरोहितस्य भार्या जीवितवत्। तत् श्रुत्वा—राजा वह्निं प्रविष्टः, मृतापि धर्मपत्नी जीविता अभवत्—इति अद्भुतमिदं श्रुत्वा, राजगुरुः आत्मनः शेषकर्तव्यं पुनः स्मरत्। 'अहं अपि वह्निं दृष्ट्वा, प्रियतमे वा गमिष्यामि, अथवा तपः करिष्यामि' इति निश्चित्य, द्विजश्रेष्ठः तदनुष्ठानं कृतवान्। 'एवमेव मम कर्तव्यं, धर्मश्चायं; राजानं स्थित्वा, पुनः प्रियतमे प्रतिनिवर्तिष्ये। एतदेव मम शुभं स्यात्' इति। ततः स सूर्यं स्तुतवान्—'न हि अन्यः कोऽपि देवः सर्वकामदः सूर्यादृते।' 'नमोऽस्तु तस्मै सूर्याय, मोक्षदाय, अनन्ततेजसे, छन्दोमयाय, ओंकारस्वरूपिणे, नमः।