देवानां यज्ञाय नियुक्ता गोः रक्षणाय सा सुतिका प्रहिता आसीत्। तस्याः अनुसरणं राक्षसाः, दैत्याः, दानवाः च कृतवन्तः। तदानीं, बुद्धिमन्तः तेषां राक्षसानां दैत्यदानवानां मातरं द्वौ श्वौ रक्षन्तीं विविधैः वाक्यैः दानैः च प्रलोभ्य यत्नं अकुर्वन्। तदा, यज्ञाय नियुक्ताः पुण्याः गावः पापैः राक्षसैः चौर्यं कृताः। तदा सा श्वा शनैः देवेषु समागत्य वाचं उवाच। राक्षसैः तन्तुभिः बद्धा, ताडनैः आहताः, अहं नीताः, यज्ञसमाप्तये नियुक्ताः गावः अपहृताः, हे देवाः। तस्या वचः श्रुत्वा बृहस्पतिः शीघ्रं देवान् संबोधितवान्। सः उवाच—“एषा रूपेण परिवर्तिता दृश्यते, पापं अहं गच्छामि। तस्या चित्तेन गावः नीताः, अन्यथा न। पापं स्पष्टं, यद्यपि धर्मिष्ठा, तस्या शरीरकृत्यैः।” ततः आचार्यस्य आज्ञया इन्द्रः तां श्वानं पादेन आहतवान्; तस्याः मुखात् पादाघातात् क्षीरं प्रवाहितम्। पुनः, शचीपतिः उवाच—“त्वं क्षीरं पिबसि, हे श्वे, राक्षसेभ्यः दत्तवान्; अतः मम गावः अपहृताः।” तदा श्वा उवाच—“हे प्रभो, न अहं किञ्चित् अपराधं कृतवती, न अन्यः कश्चन; न अपराधः न प्रमादः मम, हे देवाधिप। किमर्थं त्वं क्रुद्धः? तव शत्रवः बलवन्तः।” ततः, देवगुरुः ध्यानं कृत्वा तस्या कर्म ज्ञात्वा उवाच—“सत्यं, हे शक्र, एषा दुश्चरिता, शत्रुसंयुक्ता।” ततः शक्रः तां श्वानं शापितवान्—“त्वं, हे श्वे, मर्त्यलोके पापिष्ठा भव, पापयुक्ता, अज्ञानिनी, दुष्कर्मणी।” इन्द्रस्य शापात् सा मानवेषु जातवती, शापेन सा महापापयुक्ता अभवत्। ततः देवानां स्वामी इन्द्रः, राक्षसैः अपहृताः गावः पुनः आनयितुं यत्नं कृत्वा, विष्णवे निवेदितवान्। विष्णुः तान् दैत्यदानवराक्षसान् हन्तुं यत्नं कृतवान्, महत् धनुः आदत्तवान्। तद् धनुः शार्ङ्गं, यशस्वि, दैत्यनाशनम्, स्वयं जनार्दनः आदत्तवान्, देवैः पूजितः, शत्रुनिग्रहः। दण्डकवनस्य मध्ये, जगन्नाथः शार्ङ्गधनुष्मान्, बलवान् दैत्यदानवराक्षसान् समागच्छत्। तत्र पुनः, दण्डकवने विष्णुः तान् राक्षसान्, यैः गावः अपहृताः, हत्वा, तत्र शार्ङ्गपाणिः इति विख्यातः अभवत्। ततः विष्णुः, दितिसुतैः राक्षसैः च युद्धं कृत्वा, तेषां विष्णुभयात् दक्षिणदिशं प्रेषितवान्। अनन्तरं, परमेश्वरः विष्णुः, गरुडारूढः, तान् अनुयाय, शार्ङ्गधनुषः मनोजवैर् बाणैः तान् आहतवान्। विष्णुः तान् बाणैः गङ्गायाः उत्तरतीरे आहतवान्; देवशत्रवः विष्णुना विनष्टाः। शार्ङ्गधनुषः मुक्तैः बाणैः, शीघ्रैः, घोषवत्, कौशलयुक्तैः, तान् शत्रवः पूर्णतः विनष्टाः। यत्र देवाः गावः पुनः प्राप्तवन्तः, तद् स्थलं बाणतीर्थं, वैष्णवं, जनसंसारे प्रसिद्धं, गोतीर्थं च इति विख्यातम्। गोः हिताय, गावः गङ्गायाः दक्षिणतीरे स्थापिताः; सर्वे देवाः तत्र धावित्वा, गङ्गायां ताः स्थापितवन्तः। तत्र मध्ये, गोः शरणाय द्वीपं कृतवन्तः; तत्र गङ्गायां ताभिः गावः देवयज्ञः कृतः। तद् स्थलं यज्ञतीर्थं इति प्रसिद्धम्, गङ्गायाः मध्ये गोद्वीपः; तत्र देवपूजनं, शुभं, सर्वकामप्रदं। गङ्गायाः शक्तिः स्वयं रूपं धृत्वा, हे दीप्तिमन्, अनन्तसंसारसागरस्य तीर्णाय नौका अभवत्। विश्वेश्वरी दिव्या योगमाया, भक्तानां अभयप्रदा, गङ्गायाः दक्षिणतीरे गोपक्षतीर्थं स्थापितवती। तौ श्वौ, चतुर्दृष्टौ, सरमायाः पुत्रौ, यमप्रियौ, मातुः शापं सर्वं च अपराधं विस्तारतः निवेदितवन्तौ। सम्यक् निवेद्य, सुखकामनया, तौ यमं शापपरिहाराय पृच्छतुः। तदा सौरिः ताभ्यां सह पितरं सूर्यं संबोधितवान्; तत् श्रुत्वा सूर्यः पुत्रं, देवश्रेष्ठं, गङ्गायां उवाच। “हे पुत्र, उत्तमभक्त्या, चित्तैकाग्र्येण, गौतमीस्नाने, त्रैलोक्यपावन्यां, दण्डकवने, स्नात्वा, ब्रह्मा-विष्णु-सूर्य-शिवान् क्रमशः हृदयेन स्तुत्वा, अस्माकं प्रसादं लप्स्यसि।” पितुः वचनं श्रुत्वा, यमः हृष्टचित्तः, तयोः तुष्ट्यर्थं, देवेषु हविः अर्पितवान्। स्थिरचित्तः, यमः गौतमीगङ्गयोः देवश्रेष्ठान् तुष्टवान्। तौ श्वौ सहितः दक्षिणदिशानाथः यमः, ब्रह्माणं दक्षिणतीरे तुष्टवान्। उत्तरतीरे धर्मः स्वयं ईशानं विष्णुं च तुष्टवान्, सरमायै विषहराय वरं दत्तवान्, लोकहिताय बहून् वरान् याचितवान्। ये जना एतेषु तीर्थेषु स्वयं वा अन्यस्यार्थं स्नानं कृत्वा, ब्रह्मा-विष्णु-महेश्वरान् आह्वयन्ति, शुभकामान् प्राप्नुवन्ति। ये जना बाणतीर्थे स्नात्वा शार्ङ्गपाणिं स्मरन्ति, तेषां कदापि दरिद्रता दुःखं वा न भवति, युगान्युगानि। ये जना गोतीर्थे वा ब्रह्मतीर्थे स्नात्वा, व्रतानि पालनं कृत्वा, ब्रह्माणं नमस्कृत्य द्वीपं प्रदक्षिणं कुर्वन्ति, तेन सप्तद्वीपवतीं पृथिवीं प्रदक्षिणं कृतवन्तः। तत्र ब्राह्मणाय अल्पं धनं दत्वा...