यः परमः परमाणुभ्यः, यः महतोऽपि महत्तरः, यस्मात् परं न किञ्चिदस्ति, यस्मात् सूक्ष्मतरं न किञ्चिदस्ति, तस्मै सोमनाथाय शरणं प्रपद्ये। यस्याज्ञया एष विश्वमिदं विचित्रं विविधरूपं च विचित्रकर्मकं, आश्चर्यरूपं, चिन्त्याचिन्त्यं च, महदल्पं च, एकेनैव मार्गेण प्रवर्तते, तस्मै सोमनाथाय शरणं प्रपद्ये। यस्मिन्सर्वाः शक्तयः, सर्वेश्वरत्वं, स्रष्टृत्वं, दातृत्वं, स्नेहः, कीर्तिः, सुखं, सनातनधर्मश्च स्थिताः, तस्मै सोमनाथाय शरणं प्रपद्ये। स एव सदा शरण्यः, सदा सर्वैः पूज्यः, शरणागतप्रियः, सदा शिवः, सर्वरूपधारी, तस्मै सोमनाथाय शरणं प्रपद्ये। एवं स्तुतः भगवाञ्छिवः प्रसन्नः सन् नारदं मुनिं प्रत्युवाच। तदा आत्मनः परार्थं च, आपस्तम्बः शिवं प्रणम्य वाक्यमुवाच। ततो भगवान् शिवः मुनिं प्रति उवाच—"ये स्नात्वा दिव्यमीश्वरं लोकनाथं पश्यन्ति, ते सर्वान्कामानवाप्नुयुः।" इति शिवस्य वचनं श्रुत्वा, तदतीर्थं आपस्तम्ब इति प्रसिद्धं जातम्, यत् मूढत्वजन्यं अनाद्यन्धकारसमूहं नाशयितुं समर्थम्। तत्रैव तीर्थे यमतीर्थमिति प्रसिद्धं, पितृप्रीतिवर्धनं, सर्वपापापहं च, तत्र यदभवत् तत् शृणु। काचिदासीद् पुरावृत्तिः, सरमेति नाम्ना विख्याता, दिव्यश्वना इति प्रसिद्धा। तस्या दुःखिन्याः द्वौ पुत्रौ बभूवतुः, मनुष्यैः सदा सहचरौ, वायुभक्षौ, चतुश्चक्षुषौ, यमप्रियौ। सा देवैः यज्ञार्थं नियुक्तं पशुसंहतिं रक्षयामास। तस्याः पृष्ठतः राक्षसादित्यदानवा अनुयायिनः आसन्। ते तु बुद्धिमन्तः राक्षसादयः, तस्याः द्वयोः शुनोः मातरं, रक्षिकां, विविधैः वचोभिः दानैश्च मोहयित्वा, यत्नं कृतवन्तः। तदा पापैः राक्षसैः, यज्ञार्थं नियुक्ताः शुभाः गावः चौर्येण नीताः। तदा सा शुनकः शनैः शनैः देवान् प्रति उक्तवती—"राक्षसैः पाशैः बद्धा, ताडिताभिः, अहं नीतास्मि; एते यज्ञार्थं नियुक्ताः गावः, हे देवाः।" तस्या वचनं श्रुत्वा बृहस्पतिः शीघ्रं देवांश्च संबोधितवान्। स उवाच—"अस्या रूपं परिवर्तितमिव दृश्यते, पापं पश्यामि। अस्याः चित्तेनैव गावः नीताः, नान्येन कारणेन। अस्याः शरीरकर्मणा, धर्मिण्यापि, पापं स्फुटमस्ति।" तदा गुरोः आज्ञया इन्द्रः तां शुनकं पादेन ताडितवान्; तस्याः मुखात् पादताडनात् दुग्धं निर्गतम्। पुनः शचीपतिः उवाच—"त्वं दुग्धं पीत्वा, हे शुनक, राक्षसेभ्यः दत्तवती; तस्मात् मम गावः हृताः।" सा उवाच—"भगवन्, न मया किञ्चित् अपराधं कृतम्, नापि अन्येन; न मम दोषः, न प्रमादः, हे देवराज। किमर्थं क्रुध्यसि? तव रिपवः बलवन्तः।" तदा देवगुरुः ध्यानं कृत्वा, तस्या कर्म ज्ञात्वा, उवाच—"सत्यं, हे शक्र, एषा पापिनी, शत्रुपक्षपातिनी।" ततः शक्रः तां शुनकं शप्तवान्—"त्वं, हे शुनक, मर्त्यलोके पापिष्ठा, मूढा, पापकर्मिणी भव।" मघवता शप्त्वा, सा मानवेषु जातिः प्राप्तवती, तेन शापेन पापात्यन्तघोररूपा बभूव। ततः देवेशः ताः राक्षसैः हृताः गावः पुनः आनयितुं यत्नं कृत्वा, विष्णवे निवेदितवान्। विष्णुः तदा दैत्यदानवराक्षसान् गोचौर्यकारिणः हन्तुं यत्नं चकार, स्वं महद् धनुः शार्ङ्गमादत्त। तत् धनुः, शार्ङ्गं नाम, लोकेषु प्रसिद्धं, दैत्यनाशनम्, जनार्दनः स्वयमेव आदत्त, देवैः पूजितः, शत्रुविजयी च। ततः दण्डकावने, जगन्नाथः विष्णुः, हस्ते शार्ङ्गं धारयन्, सन्निहितान् दैत्यदानवराक्षसान् अभिमुखीकृत्य स्थितवान्। तत्रैव दण्डकावने, विष्णुः ताः गोचौर्यकारिणः राक्षसान् हत्वा, तस्मिन् स्थले शार्ङ्गपाणिरिति प्रसिद्धः अभवत्। विष्णुः तदा दितिपुत्रैः राक्षसैश्च सह युद्धं कृत्वा, तेषां विष्णुभयात् दक्षिणदिशं पलायनं कारितवान्। अनन्तरं विष्णुः, परमेश्वरः, गरुडारूढः, ताननुसृत्य, शार्ङ्गात् मनोजवैर् बाणैः तान् तत्र प्रहारं कृतवान्। गङ्गायाः उत्तरतीरे, विष्णुः तान् बाणैः ताडितवान्; देवद्विषः तेन महाविष्णुना निपातिताः। शार्ङ्गान्मुक्तैः शीघ्रैः शब्दायमानैः, निपुणैः बाणैः, तान् देवद्विषः समूलं नष्टाः। यत्र देवैः गावः पुनः प्राप्ताः, तत् स्थलं बाणतीर्थमिति प्रसिद्धं, वैष्णवं च, लोकेषु गतीर्थमिति च विख्यातम्। गावः दक्षिणे गङ्गातीरे स्थापिता, देवाः सर्वे तत्र धावित्वा, ताः गङ्गायां स्थापयामासुः। तत्रैव मध्ये, देवैः द्वीपः कृतः, गोत्राणां शरणाय; तत्रैव गङ्गायां गावः स्थिताः, देवयज्ञः कृतः। तत् स्थलं यज्ञतीर्थमिति प्रसिद्धं, गङ्गायाः मध्ये गोद्वीपः; तत्र देवपूजा, शुभदा, सर्वकामप्रदा च। गङ्गायाः शक्तिः स्वयम्, रूपं धारयित्वा, अनन्तसंसारसागरस्य तीरेषु तरणाय नौका अभवत्। विश्वेश्वरी दिव्या योगमाया, भक्तानां निर्भयप्रदा, गङ्गायाः दक्षिणे तीरे गोरक्षतीर्थं स्थापयामास। तौ चतुश्चक्षुषौ शुनकौ, सरमायाः पुत्रौ, यमप्रियौ, मातुः शापं स्वकृतं पापं च विस्तारतः निवेदितवन्तौ। तौ सर्वं सम्यग् निवेद्य, सुखकामनया, यमं शापपरिहारोपायं पृष्टवन्तौ। ततोऽनन्तरं सौरिः ताभ्यां सह स्वपितरं सूर्यं प्रति उक्तवान्। तत् श्रुत्वा सूर्यः, गङ्गातीरे, स्वसुतं देवश्रेष्ठं प्रत्युवाच।