सत्यवती पतिं ऋचीकं प्रसादयितुम् आरभत—“मम पुत्रः ब्राह्मणेषु पतितः न भवेत्, भवतः प्रसादात्।” इति तया उक्तः स मुनिः प्रत्युवाच—“एवं मम नाभिलाषः, शुभे, तथापि स पुत्रः पितरौ मातरं च आश्रित्य कर्मसु तीक्ष्णः भविष्यति।” पुनः सत्यवती पुनरपि एवमुक्त्वा वदति—“भगवन्, यदि इच्छसि, त्वं लोकानपि सृजेतुम् अर्हसि, ततः किम् एकस्य पुत्रस्य सृष्ट्या?” सा पुनः प्रार्थयते—“शमशीलः धर्मिष्ठश्च पुत्रः मम देयः; एवं मम तव च पौत्रः स्यात्, भगवन्।” ऋषिः प्रत्याह—“यदि अन्यथा न शक्यते, द्विजश्रेष्ठ, तपसः प्रभावेन तव कामं दास्यामि।” स पुनः अवदत्—“मम पुत्रपौत्रयोः भेदो नास्ति, सुश्रोणि; यथा त्वया उक्तं, तथा भविष्यति, शुभे।” ततः सत्यवती भृगुवंशे तपस्विनं, जितेन्द्रियम्, शमशीलं जमदग्निं पुत्रं प्रसूतवती। भृगुवंशे भूमौ जमदग्निः जातः, सत्यवती धर्मनिष्ठा सत्यव्रता च तस्य माता आसीत्। सा कौशिकी महानदी अभवत्; तत्र इक्ष्वाकुवंशे रेणु नाम राजा आसीत्। तस्य कन्या श्रीमती कमली नाम्ना, या रेणुका इति अपि ख्याता। तस्यां रेणुकायां, या तपस्विनी ज्ञानवती च, ऋचीकः जामदग्न्यं अतितीक्ष्णं, सर्वविद्याविशारदं, धनुर्वेदे च परमेश्वरं पुत्रं उत्पादयामास। स एव रामः क्षत्रियान्तकः अग्निवत् दीप्तिमान्, ऋचीकस्य सत्यवत्याश्च गौरवं वहन्, औरववंशसम्भवः। जमदग्निः तपःशक्त्या जातः, ब्रह्मविदां प्रमुखः; शुनःशेपः मध्यमः, शुनःपुच्छः कनिष्ठः। कुशिकस्य पुत्रः गाधिः, तस्य पुत्रः विश्वामित्रः, यः तपसा, ज्ञानवता, शमशीलश्च जातः। स ब्रह्मर्षिसमत्वं प्राप्त्वा, ब्रह्मर्षिः अभवत्; धर्मात्मा विश्वामित्रः, यः विश्वरथ नाम्ना अपि प्रसिद्धः। भृगुप्रसादेन कौशिकात् अपि वंशवृद्धिः जाता; विश्वामित्रस्य पुत्राः देवरतादयः स्मर्यन्ते। तेषां नामानि त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धानि—देवरतः, काटिः, यतः काट्यायनाः अपि स्मर्यन्ते। शालवत्यां हिरण्याक्षः जातः, ततः रेणुः, पुनः रेणुका; शाङ्कृतिः, गालवः, मुद्गलः अपि प्रसिद्धाः। मधुच्छन्दाः, जयः, देवलः, अष्टकः, कच्छपः, हरितः—एते विश्वामित्रस्य पुत्राः। महात्मनः कौशिकानां वंशाः प्रसिद्धाः; पाणिनिः, बभ्रवः, ध्यानपाठपरायणाश्च अपि। पार्थिवाः, देवरताः, शालाङ्कायनः, बाष्कलः, लोहितः, यमदूतः, कारुषकः च स्मर्यन्ते। पौरवस्य कौशिकस्य च वंशेषु, ब्रह्मक्षत्रसंबन्धः अत्र प्रसिद्धः। विश्वामित्रस्य पुत्रेषु शुनःशेपः ज्येष्ठः स्मृतः; भर्गवः कौशिकर्षिः अभवत्। विश्वामित्रस्य पुत्रः शुनःशेपः एव; हरिदश्वस्य यज्ञे स यूपे बध्यः नियुक्तः। स देवैः दत्तः, विश्वामित्राय पुनः समर्पितः; देवैः दत्तत्वात् स देवरतः अभवत्। देवरतादयः सप्त विश्वामित्रस्य पुत्राः; दृष्टद्वत्याः पुत्रः अष्टकः, तौ अपि वैश्वामित्रौ। अष्टकस्य पुत्रः लौहि इति प्रसिद्धः; जह्नु वंशः अपि मया निर्दिष्टः। अनन्तरं महात्मनः अयोः वंशं वर्णयिष्यामि। अयुः प्राभायां, या स्वर्भानोरपि कन्या, पञ्च पुत्रान् अजनि, सर्वे वीर्यवन्तः, महारथाश्च। तत्र नहुषः ज्येष्ठः, ततो वृद्धशर्मा, ततः राम्भः, राजिः, अनेनः च, त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धाः। राजिः पञ्चशतान् पुत्रान् उत्पादयामास; एष क्षत्रवंशः इन्द्रस्य भयदाता इति ख्यातः। यदा देवासुरयोर्युद्धे तीक्ष्णः संग्रामः अभवत्, तदा देवासुरौ पितामहम् उपेत्य पप्रच्छतुः—“भगवन्, अस्माकं युद्धे कः विजयी भविष्यति? सत्यं वद, सर्वभूताधिपते।” स पितामाहः अवदत्—“यस्मिन्स्थितः राजिः, सः शस्त्रधारी युद्धे प्रविशति, तस्य पक्षे त्रीँल्लोकान् जयिष्यन्ति; अत्र संशयः नास्ति। यत्र राजिः तत्र स्थैर्यम्; यत्र स्थैर्यं तत्र लक्ष्मीः; यत्र स्थैर्यं लक्ष्मीश्च, तत्र धर्मः; तस्मात् तत्र विजयः।” एवं श्रुत्वा, देवासुराः पितामहस्य वचनेन तुष्टाः, राजिं पुरुषश्रेष्ठं उपेत्य विजयकाङ्क्षिणः तम् अर्चयामासुः। स स्वर्भानोरपि पौत्रः, प्रभायाः पुत्रः, सोमवंशवर्धनः, तेजस्वी राजा अभवत्। सर्वे देवासुराः हृष्टहृदया राजिं ऊचुः—“अस्माकं विजयाय उत्तमं धनुः गृहाण।” स राजिः तेषां भावम् अवगम्य, स्वस्मिन् हितमिच्छन्, तत्र देवासुरयोः उभयोः प्रति स्वकीर्तिम् उद्घोषयन् अवदत्—“यदि मम वीर्येण सर्वान् असुरवर्गान् जेष्यामि, तदा धर्मतः अहम् इन्द्रः भविष्यामि; तदा एव युद्धे प्रवेक्ष्यामि।” देवाः हृष्टचित्ताः त्वरितं तस्य अनुमोदनं कृत्वा ऊचुः—“एवं भवतु, राजन्; तव यथा कामं सिध्यतु।