यः वेदेषु गीतः पुरुषः परमः परात्परः स एव, मृत्युम् उपगच्छन् अधमः कथ्यते, अमृतः तु उत्तमः इति श्रूयते। निराकारः उत्तमः ज्ञेयः, साकारः अधमः उच्यते; गुणभेदात् साकारः त्रिविधः भवति। ब्रह्मा, विष्णु, शिवः—स एव त्रिधा उच्यते; त्रयाणां देवतानां ज्ञेयः स एव परमः। गुणकर्मभेदात् एकः बहुधा व्याप्य अस्ति; लोकहितार्थं त्रिविधं रूपं अस्ति। यः तं परं तत्त्वं वेत्ति, स एव विद्वान्, अन्यः न; यः तत्र भेदं ब्रूते, स रूपभेदवादी कथ्यते। त्रयाणां देवतानां मध्ये भेदवचनस्य प्रायश्चित्तं न अस्ति; रूपभेदः तु सर्वथा पृथक्। वेदाः सर्वत्र प्रमाणं, तेषां विविधरूपेषु; तु तदेकं निराकारं यत् सर्वेषां परं तु उच्चतमं मन्यते। एतद्विषये मम निश्चितं निर्णयं न प्राप्तम्; तत्रापि रहस्यं अस्ति—तत् शीघ्रं स्पष्टं ब्रूहि, यद् सर्वसमृद्ध्याः निश्चलम् पात्रम्। इति श्रुत्वा भगवतः अगस्त्यः इदं वचनम् अब्रवीत्। देवतानां मध्ये किञ्चिद् अपि भेदः न अस्ति, तथापि सर्वसिद्धयः केवलं शिवात् एव उत्पद्यन्ते, यः आनन्दमूर्तिः। यः प्रपञ्चस्य कारणं, यः परमं तेजः, स शिवः; तं एव उपासस्व, हे मुने, परमभक्त्या। गौतमी-तीरे, दण्डकवनस्य मध्ये, स सर्वपापसमूहहरः शिवः। मुनिवचनं श्रुत्वा स परमं हर्षम् प्राप्तवान्—स यः लोकानां भोगमोक्षप्रदाता, साकारः वा निराकारः वा। स सृष्टिरूपं धारयितुं समर्थः, तद्वत् पालनरूपं अपि; स दाता, सर्वं नाशयिता, यस्य द्वारा सर्वं सम्पूर्णम्। ब्रह्मणः रूपं सृष्टिकर्ता, विष्णोः रूपं पालनकर्ता, रुद्रस्य रूपं संहारकर्ता—एवं सर्वेषु वेदेषु शिक्ष्यते। ततः आपस्तम्बः गङ्गां गत्वा, स्नात्वा, नियमं कृत्वा, शंकरं देवम् स्तोत्रेण स्तुतवान्, हे नारद। यथा दारुषु अग्निः, पुष्पेषु गन्धः, बीजेषु तैलम्, सर्वेषु धातुषु सुवर्णम्—एवं स सर्वेषु जीवेषु स्थितः। तस्मै सोमनाथाय शरणं गच्छामि। यः क्रीडया जगत् सृजति, त्रिलोकधारकः, विश्वरूपः, सत्-असत्-अतीतः—तस्मै सोमनाथाय शरणं गच्छामि। स्मृत्वा यं महाशापाः दारिद्र्यरोगादयः स्पर्शं न यान्ति; ये शरणं यान्ति, इच्छितं फलम् प्राप्नुवन्ति—तस्मै सोमनाथाय शरणं गच्छामि। येन त्रिविधं वेदधर्मं चिन्तयित्वा, ब्रह्मादयः आदौ स्थापिताः, द्विविधं शरीरं निर्मितम्—तस्मै सोमनाथाय शरणं गच्छामि। यस्य मन्त्रशुद्धाः हविः, अर्पणं, पूजा, तस्मै समर्प्यन्ते; येन देवाः अर्पितं हविः भुञ्जते—तस्मै सोमनाथाय शरणं गच्छामि। यस्य परे श्रेष्ठः न अस्ति, परे सूक्ष्मः न अस्ति, परे महताम् मध्ये महान् न अस्ति—तस्मै सोमनाथाय शरणं गच्छामि। यस्मात् आदेशात् एष अद्भुतं, नानारूपं, अकल्पनीयम् जगत्, महत् च लघु च, एकपथे प्रवर्तते—तस्मै सोमनाथाय शरणं गच्छामि। यस्मिन् सर्वशक्तयः, सर्वाधिपत्यं, सृजनदातृत्वमहिमा, स्नेहः, कीर्ति, सुखम्, आदिधर्मः—तस्मै सोमनाथाय शरणं गच्छामि। स सर्वदा शरणम्, सर्वदा पूज्यः, शरणागतप्रियः, सर्वदा शुभः, सर्वरूपः—तस्मै सोमनाथाय शरणं गच्छामि। ततः भगवान् प्रसन्नः नारदम् ऋषिं उदारवाक्यैः सम्बोधयामास; आपस्तम्बः स्वार्थं च परार्थं च शिवम् उद्दिश्य वदति। ये स्नात्वा दिव्यं लोकनाथं पश्यन्ति, सर्वकामान् प्राप्नुवन्ति—इति शिवः मुनिं प्रोवाच। तस्मात् तद् तीर्थं आपस्तम्बः इति प्रसिद्धं, अज्ञानजनितं अनादिप्रभूततमः तमः नाशयितुं समर्थम्। ततः यमतीर्थं इति प्रसिद्धं, पितृसन्तोषवर्धनम्, सर्वपापहरं; तत्र यद् अभवत्, तद् शृणु। पुरातनं चरित्रम् आसीत्, सरमेति नाम्ना, दिव्यः श्वा इति प्रसिद्धः। तस्याः द्वौ पुत्रौ आसीताम्, तेजस्विनौ, ये नित्यं जनान् अनुवर्तन्ति, वाताहारिणौ, चतुर्दृशौ, यमप्रियौ। सा देवैः यज्ञार्पितं पशुवर्गं रक्षति; ये ताम् अनुवर्तन्ति, तान् राक्षसाः, दैत्याः, दानवाः। तैः विद्वद्भिः, तयोः श्वयोः मातरं, रक्षिणीं, विविधैः वाक्यैः दानैः च लुब्ध्वा, यत्नपूर्वकं प्रलोभितम्। तस्याः रक्षिता यज्ञार्पिता शुभाः पशवः पापिष्ठैः राक्षसैः अपहृताः; ततः सा शनैः देवैः समाख्यातुम् आरभते। राक्षसैः रज्जुभिः बद्धा, ताडनैः आहताः, अहं नीतास्मि; यज्ञस्य समाप्याय पशवः, हे देवाः। तस्याः वचनं श्रुत्वा बृहस्पतिः शीघ्रं देवतान् सम्बोधयामास। एषा विकृतरूपा दृश्यते; तस्याः पापं अहं पश्यामि। तस्याः इच्छया पशवः अपहृताः, अन्यथा न; पापं स्पष्टं, यद्यपि धर्मिष्ठा इव, तस्याः शरीरकर्मभिः। ततः आचार्याज्ञया इन्द्रः तां श्वान्यां पादेन आहतवान्; पादाघातात् तस्याः मुखात् क्षीरम् निर्गतम्। पुनः शचीपतिः उवाच—"त्वं क्षीरं पिबित्वा, राक्षसैः दत्तम्; अतः मम पशवः अपहृताः।" सा उवाच—"भगवन्, मया न किञ्चिद् अपराधः कृतः, नापि अन्येन; न अपराधः न च प्रमादः मम, हे देवेश। किमर्थम् त्वं कोपितः, भगवन्? तव शत्रवः हि बलिनः।" ततः देवगुरुः ध्यानं कृत्वा, तस्याः कर्म ज्ञात्वा, उवाच—"सत्यं, हे शक्र, एषा पापिष्ठा, शत्रुपक्षपाती।" एवं ब्रह्मपुराणस्य श्लोकानुसारं कथा संस्कृतनिबद्धा।