सदा मे त्वं प्रियतमः सखा, मत्प्रियेभ्योऽपि न कश्चिदस्ति। पुण्यस्थानानां गौतमीगङ्गा प्रमुखा, देवानां च हरिशङ्करौ श्रेष्ठौ। एतेषां प्रसादेन मया सर्वं कामितं लब्धम्, त्रैलोक्यविश्रुतं पुण्यस्थानं च मे हर्षं जनयति। तस्मात् सर्वैः देवैः क्रमशः अहं याचिष्ये—मुनयः, गङ्गा, हरिश्च शङ्करश्च अनुमतिं ददतु। इन्द्रेश्वराभ्यकयोः पुण्यस्थले देवाः सन्निहिताः—एकस्मिन्शङ्करः, अपरस्मिन् जनार्दनः। दण्डकारण्यं विशुद्ध्य त्रिविक्रमरूपेण विष्णुः स्वयमेव तिष्ठति, तत्रैव पुण्यस्थानानि सर्वाणि पुण्यफलप्रदानि भवन्ति। अत्र स्नानमात्रेणापि पातकी मोक्षं प्राप्नोति; पापिनो पापान्मुच्यन्ते, पुण्यात्मानः च मोक्षमाप्नुवन्ति। तेषां पञ्चपुर्विकाणां सह परमं मोक्षं लभन्ति; यः कश्चित् अत्र याचमानाय तिलमपि ददाति—तस्य दानस्य अक्षयत्वं, काममोक्षप्रदं, श्री, कीर्ति, दीर्घायु, आरोग्य, पुण्यवृद्धिं च जनयति। ये विष्णुशम्भोः चरितं, अत्र स्नानस्य मोक्षदत्वं च शृण्वन्ति वा पठन्ति वा, तस्य पुण्यस्थानस्य माहात्म्यं—ते पुण्यभागिनः भवन्ति, अत्रैव शिवविष्ण्वोः स्मरणं लभन्ति, येन सर्वपापराशयः नश्यन्ति, यत् मुनयः संयतात्मानः सदा कामयन्ते। देवर्षयः तं ऊचुः—"एवं भविष्यति।" गौतमीगङ्गायाः उत्तरतीरे मोक्षदायकपुण्यस्थानानां मध्ये सप्तसहस्राणि पुण्यस्थानानि सन्ति, येषु देवाः, मुनयः, सिद्धाश्च सेवां कुर्वन्ति; दक्षिणतीरे तु एकादश पुण्यस्थानानि निश्चितानि। मुनिभिः अभ्युक्तं यत् अभ्यकं गोदावर्याः हृदयं, विष्णोः विश्रामस्थानं, ब्रह्मणश्च। त्रैलोक्यविश्रुतं पुण्यस्थानं यदापस्तम्बाख्यं, स्मरणमात्रेणापि सर्वपापराशीन् विनाशयितुं समर्थम्। तत्रापस्तम्बो महर्षिः, विस्तीर्णबुद्धियुक्तः, कीर्तिमान्, तस्य भार्या अक्षसूत्रा नाम पतिसंयुक्ता। तस्य पुत्रः कार्किर्नाम, प्राज्ञः, विद्वान्; तस्याश्रमे महर्षिः अगस्त्यः आगतः। अगस्त्यं पूजयित्वा, स मुनिश्रेष्ठः अपि शिष्यैः सह प्रश्नान् पप्रच्छ— "त्रयाणां देवतानां कः पूज्यः? कुतः भोगमोक्षौ? कः च अनादिः? कः च अनन्तः, देवदेवः? केन देवता यज्ञैः पूज्यते? कः वेदैः स्तूयते? हे महर्षे अगस्त्य, एष मे संशयः त्वया निवार्यताम्। धर्मार्थकाममोक्षाणां प्रमाणं शास्त्रं, तेषु वेदः श्रेष्ठतमः। वेदे यः गीयते, स परः परात्परः; मर्त्यः अधमः, अमृतः परः। निराकारः परः, साकारः अधमः; गुणभेदात् साकारः त्रिविधः। ब्रह्मा, विष्णुः, शिवः—स एव त्रिधा उच्यते; तेषां त्रयाणां देवतानां ज्ञेयः स एव परः। गुणकर्मभेदात् स बहुधा व्याप्य स्थितः; लोकानुग्रहार्थं त्रिविधमूर्तिः। यः तं परं तत्त्वं वेत्ति, स पण्डितः; अन्यः न। यः भेदं पश्यति, स मूर्तिभेदकः। तेषां भेदवक्ता निःप्रायश्चित्तः; त्रयाणां देवतानां मूर्तिभेदः पृथग्विधः। सर्वत्र वेदाः प्रमाणम्, विविधरूपेषु; तु स निराकारः, सर्वेभ्यः परः, स एव परः।" "एतेन मया न निश्चितं, तत्रापि रहस्यं विद्यते—तत् शीघ्रं स्पष्टं वद, निःसंशयमक्षयश्रियं।" इति श्रुत्वा अगस्त्यः वचनं प्रोवाच— "एतेषां देवतानां भेदो नास्ति, तथापि सर्वसिद्धयः शिवात् एव सम्पद्यन्ते, स एव आनन्दरूपः। यत् सृष्टेः कारणं, तत् परं ज्योतिः शिवः; तमेव त्वं परं भज, गौतमीगङ्गायां, स दण्डकारण्ये सर्वपापराशिनाशकः।" एवं मुनिवचनं श्रुत्वा, स परमं हर्षं प्राप—स यः लोकानां भोगमोक्षप्रदः, साकारो वा निराकारो वा। स सृष्टिरूपं धारयितुं समर्थः, तद्वद् पालनरूपं च; स दाता, स सर्वं संहरति, येन सर्वं सम्पद्यते। ब्रह्मणः सृष्टिकर्ता रूपं, विष्णोः पालनरूपं, रुद्रस्य संहाररूपं—एवं सर्वेषु वेदेषु उपदिष्टम्। ततः अपस्तम्बः गङ्गां गतः, स्नात्वा नियमं कृत्वा, शङ्करं देवम् स्तोत्रेण स्तोतुम् आरब्धवान्— "यथा दारुषु वह्निः, पुष्पेषु गन्धः, बीजेषु तैलम्, सर्वेषु धातुषु सुवर्णम्, तथा स सर्वभूतेषु स्थितः। तं सोमनाथं शरणं प्रपद्ये। यः लीलया जगत्सृष्टवान्, त्रैलोक्यस्य धाता च कर्ता, विश्वरूपः, सत्त्वासत्त्वातीतः—तं सोमनाथं शरणं प्रपद्ये। यस्य स्मरणेन महाशापाः, दरिद्र्यरोगादयः, न स्पृशन्ति; ये च तं शरणं यान्ति, ते कामान् प्राप्नुवन्ति—तं सोमनाथं शरणं प्रपद्ये। येन त्रिविधं वैदिकं धर्मं विचिन्त्य, ब्रह्मादयः आदौ स्थिताः, येन च शरीरं द्विविधं कृतम्—तं सोमनाथं शरणं प्रपद्ये। यस्य मन्त्रशुद्धा होमाः, हविर्दानपूजनानि च समर्प्यन्ते; येन देवाः दत्तं हविः भुञ्जते—तं सोमनाथं शरणं प्रपद्ये।