शिवस्य कृपया, वृशाकपेश्च, जलात्संभवस्य मम सखु: पद्मनाभस्य लोकेषु कीर्तिमन्तः, एषोऽयं मम लाभः संपन्नः। भग्यवति! दुःखसागरं समतिक्रम्याहं स्थिरबुद्धिरिन्द्रः अभवम्; यत्र पत्न्याः पतिसंमतिः, तत्र किमप्यसाध्यं? तत्र मोक्षोऽपि दुर्लभः, शुभे, त्रिषु पुरुषार्थेषु भार्यैव परमा सखी, उभयलोकहिते प्रवृत्ता। या कुलीनाऽपि, मधुरभाषिणी, पतिसंयुता, रूपवती, गुणसम्पन्ना, समदुःखसुखा च—तस्याः त्रिषु लोकेषु किमपि न सिध्यति? तस्मात्, सुशोभने, तव प्रज्ञया एषा सौभाग्यलाभः मम सम्प्राप्तः; यत् त्वया उक्तं तदवश्यं कर्तव्यम्, अन्यन्नास्ति मम। परत्र धर्मे च सत्यपुत्रसमो नास्ति; दुःखार्तस्यात्र नारी समा नास्ति। परमपदस्य प्रापणाय, पापमोक्षाय च गङ्गासमा नास्ति; शृणु, सुन्दरि। धर्मार्थकाममोक्षसाधनाय, पापविमोचनाय च, शिवविष्ण्वयोरभेदज्ञानमिह श्रेष्ठं साधनम्। तस्मात्, सुभगे, तव बुद्ध्या यत् सर्वं चित्ते समाहितं तद् शिवविष्णुगङ्गानां प्रसादेन प्राप्तम्। मम इन्द्रत्वं स्थिरं जातं, पुनश्च सख्युः बलात्; वृशाकपिः जलसम्भवः मे सखा, सुशोभने। त्वं च मम नित्यं प्रियसखी, त्वत्तः प्रियतरः कश्चन नास्ति। तीर्थेषु गौतमीगङ्गा श्रेष्ठा, देवेषु हरिशङ्करौ। तेषां कृपया सर्वं वाञ्छितं प्राप्तं, एष च पुण्यस्थानं त्रैलोक्यविख्यातं मां प्रमोदयति। अतः सर्वान् देवान् क्रमशः याचिष्ये; मुनयः, गङ्गा, हरिशङ्करौ च अनुमोदन्तां। इन्द्रेश्वराभ्यकयोः पुण्यस्थले देवाः सन्ति; एकस्मिन् शङ्करः, अपरत्र जनार्दनः। दण्डकवनं शुद्धयन् विष्णुः त्रिविक्रमरूपेण स्थितः; तत्रैव सर्वाणि पुण्यस्थलानि सर्वसिद्धिप्रदानि। अत्र केवलस्नानेनापि पातकिनः मुच्यन्ते, पुण्यात्मानः अपि मोक्षं लभन्ते। तेषां पञ्चपितृप्रयोज्यं परमं मोक्षमस्ति; यः कश्चन अत्र याचमानाय तिलं ददाति—तस्य दानस्य अक्षयत्वं, काममोक्षप्रदं, श्रीयशःआयुर्हेतुं, आरोग्यं, पुण्यवृद्धिं च ददाति। ये विष्णुशम्भुसंवादं, अत्र स्नानस्य मोक्षदत्वं, पुण्यस्थानस्य माहात्म्यं वा शृण्वन्ति वा पठन्ति—ते पुण्यभागिनः भवन्ति, अत्रैव पुण्यस्मरणं लभन्ति, यत् सर्वपापौघनाशनं, यन्मुनयः संयतात्मानः, संयतेन्द्रियाः च, सदा कामयन्ते। देवर्षयः तमूचुः—"एवं भवतु" इति। गौतमीगङ्गायाः उत्तरतीरे मुक्तिप्रदेषु पुण्यस्थलेषु सप्तसहस्राणि तीर्थानि देवर्षिसिद्धसेवितानि; दक्षिणतीरे चैकादश तीर्थानि। ऋषिभिः उक्तं—"अभ्यकं गोदावर्याः हृदयं, विष्णोः विश्रामस्थानं, ब्रह्मणश्च।" आपस्तम्बाख्यमिदं पुण्यस्थानं त्रैलोक्यविख्यातं, केवलस्मरणेनापि सर्वपापौघनाशनं। महायशाः महातेजाः ऋषिः आपस्तम्बः, तस्य धर्मपत्नी अक्षसूत्रा नाम, पतिव्रता। तस्य पुत्रः कार्की नाम विद्वान् आसीत्, तस्याश्रमं महर्षिः अगस्त्यः आगतः। अगस्त्यं पूजयित्वा, आपस्तम्बः शिष्यैः सहितः पप्रच्छ— "त्रिषु देवेषु कः पूज्यः? कुतः भोगमोक्षौ? कः अनादिः? कः अनन्तः, देवदेवः? कः देवः यज्ञैः पूज्यते? कः वेदैः स्तूयते? अगस्त्य महर्षे, एष मे संशयः, निवारय।" "धर्मार्थकाममोक्षाणां प्रमाणं शास्त्रं, तेषु वेदः परमः प्रमाणः। वेदेन यः गीयते सः परः परात्परः; यो म्रियते सः अधमः, अमृतः परः। अरूपो यो ज्ञेयोऽस्य, साकारः अधमः; गुणभेदात् साकारः त्रिविधः। ब्रह्मा, विष्णुः, शङ्करः—स एव त्रिविधः उक्तः; त्रयाणां देवतानां यो ज्ञेयः, स एव परमः। गुणकर्मभेदात् सः अनेकधा व्याप्य स्थितः; लोकानुग्रहाय त्रिविधरूपः। यः तत्त्वं वेत्ति सः पण्डितः; यो भेदमिच्छति सः रूपभेदवाग्मिः। तेषां भेदवक्त्रे न प्रायश्चित्तं; त्रयाणां देवतानां रूपभेदः पृथक्। वेदाः सर्वत्र प्रमाणं, सर्वरूपेषु; तेषां परोऽरूपः परमः।" "एतेन मया न निश्चितं; अपि तु अत्र रहस्यं—शिघ्रं स्पष्टरूपेण ब्रूहि, अशङ्कितं, अशिथिलं, सर्वसमृद्ध्यधिकं।" एवं श्रुत्वा, अगस्त्य ऋषिः उवाच—"एतेषां देवतानां भेदो नास्ति; तथापि सर्वसिद्धयः केवलं शिवात् एव, सः आनन्दस्वरूपः।