शिवस्य वचनेन तेन वाक्यैः शस्त्रैः च आहतः अहं तस्य विनाशाय एतत् कर्म आरभ्यते। तस्मात्, हे लोकनाथ, शत्रौ जयः मम दत्तः भवतु। शत्रु-विनाशकं बलं तथा यद् अन्यत् शत्रु-नाशाय उपयुज्यते, तत् अपि मे दत्तः भवतु। यतः अहं पराजितः अस्मि, तस्मात् तेषां विनाशे पुनः कीर्तिम् विजय-यशः च प्राप्नुयाम् इति मे उत्तमम् इति मन्ये। ततः शिवः इन्द्रं प्रति उवाच—"त्वत् शत्रुं मया एकेन न हन्तुं शक्यते। अतः त्वं अपि विष्णुना सह, अक्षर-हरिणा, सह—" "—पौलोमी-सहितः, जनार्दनं नारायणं त्रैलोक्य-शरणं, अविचलित-चित्तः पूजय।" "ततः तस्मात् यद् प्रियं तव, तत् मया च हरिना च प्राप्तुम् शक्यते।" पुनः भगवतः महेश्वरः, आदिकर्ता, उवाच—"मन्त्र-प्रयोगः, तपः, योग-अभ्यासः वा—यत्र संगमे क्रियते, तत्र ऋषयः सिद्धिम् जानन्ति।" "किं तु, हे ब्राह्मण, गौतमी-सिन्धु-संगमे, पर्वत-गुहायाम्, वा नदी-संगमे, तत्र अधिकं सिद्धिः भवति।" "ब्राह्मणः, बुद्ध्या मुकुन्द-पादेषु स्थितः, तत्र एव सः भवति; गङ्गायाः दक्षिण-तटे, आपस्तम्बः, ऋषि-श्रेष्ठः—" "—तत्र निवसन्। अहं अपि तत्र तुष्टिं प्राप्तवान्, हे शत्रु-नाशन। अतः त्वं अपि पत्नी-सहितः गदाधरं पूजय।" ततः आपस्तम्बेन सह, गङ्गायाः दक्षिण-तटे, श्रद्धया पुण्य-संगमे स्नात्वा, देवम् स्तुतवान्। फेना-गङ्गा-संगमे, विविधैः वैदिक-मन्त्रैः तपसा च, जनार्दनं देवम् उपतिष्टत्। ततः विष्णुः तुष्टः अभवत्, "किम् दातव्यम्?" इति उवाच। "शत्रु-नाशकं दत्तः भवतु," इति हरिः उक्तवान्। "दत्तम् इति मन्यस्व," इत्य् जनार्दनः उवाच। तत्र, शिव-विष्णु-गङ्गा-कृपया, तत् सिद्धम् अभवत्। जलात् एकः पुरुषः उत्पन्नः, शिव-विष्णु-रूपधारी, चक्र-त्रिशूल-धारी, अधस्तात् जगाम। सः तदा इन्द्र-शत्रुं दैत्यं वज्रेन हत्वा, इन्द्रस्य मित्रं अभजकं वृषाकपिं अभवत्। स्वर्गे निवसन् अपि, इन्द्रः सदा वृषाकपिं अनुसृतवान्। तं अन्यत्र आसक्तं दृष्ट्वा, शची, क्रुद्धा-स्नेहयुक्ता, तम् इन्द्रं प्रति उवाच; शतक्रतुस्तु स्मितं कृत्वा ताम् इदं उवाच— "हे इन्द्राणि, मम शरणं मित्रं वृषाकपिं विना न अस्ति, यस्य जलं वा हविः अग्नये सदा प्रियं भवति।" "प्रिये, अन्यत्र न गमिष्यामि; तव एव साक्षात् शपथं करोमि। अतः, त्वं मम विषादं न कुर्याः, हे सुन्दरी।" "त्वं मम प्रिया, धर्म-मन्त्रे निष्ठा, सहचारिणी, कुलीना, पुत्रवत्; त्वं एव मम प्रियतमाः।" "तस्मात्, तव आदेशेन गङ्गां प्राप्त्वा, देवदेवस्य विष्णोः चक्रपाणेः कृपया—" "शिवस्य, वृषाकपिं, जलात् जातं मित्रं, पद्मनाभं, लोक-प्रसिद्धं, तस्य कृपया एतत् मम प्राप्तम्।" "हे सौभाग्यवती, दुःखं अतिक्रान्तः अस्मि; इह अहम् इन्द्रः स्थिरः अस्मि—यत्र पत्नी पतिं अनुसरति, तत्र किम् असम्भवम्?" "त्रिषु अर्थेषु, मोक्षः दुर्लभः; किन्तु, धर्मार्थकामेषु, पत्नी एव उत्तममित्रम्, उभय-लोक-हितमिच्छन्ती।" "यदि सा कुलीना, मधुरवदिनी, पतिसंयुता, सुन्दरी, गुणयुक्ता, समदुःख-सुखा, तदा त्रिलोक्ये किम् असम्भवम्?" "हे सुन्दरी, तव बुद्ध्या एषः सौभाग्यः मम प्राप्तः; यद् उक्तं त्वया, तत् कर्तव्यम्, अन्यद् न अस्ति।" "परे लोकस्य धर्मस्य च, सत्यपुत्रात् अन्यत् नास्ति; दुःखितस्य, पत्न्याः तुल्यं न अस्ति।" "परमपद-प्राप्तये, पाप-मोक्षाय, गङ्गायाः तुल्यं न अस्ति; शृणु, हे सुन्दरी।" "धर्मार्थकाममोक्ष-प्राप्तये, पाप-मोक्षाय, शिव-विष्णु-अभेद-ज्ञानात् अन्यत् साधनं न अस्ति।" "तस्मात्, तव बुद्ध्या, शिव-विष्णु-गङ्गा-कृपया, यद् मनसि आसीत्, तत् सर्वम् प्राप्तम्।" "इन्द्रत्वं पुनः स्थिरम्, मित्रस्य बलात्; वृषाकपिः, जलात् जातः, मम सहचरः, हे सुन्दरी।" "त्वं मम प्रियसखा सदा; अन्यः प्रियः नास्ति। तीर्थेषु गौतमी गङ्गा श्रेष्ठा; देवेषु हरिः शङ्करः।" "तस्मात्, एषां कृपया, सर्वम् इच्छितम् प्राप्तम्; एषः पुण्य-स्थलः त्रिलोक्ये प्रसिद्धः, मम हर्षं जनयति।" "तस्मात्, सर्वदेवेषु अहं एतत् याचिष्यामि; ऋषयः, गङ्गा, हरिः, शङ्करः च अनुमोदनं कुर्युः।" "इन्द्रेश्वर-अभजक-तीर्थयोः, देवाः सन्निहिताः; एकस्मिन् शङ्करः, अन्यस्मिन् जनार्दनः।" "दण्डकवनं पावयन् विष्णुः त्रिविक्रमः सन्निहितः; तीर्थानि तत्र सर्वसिद्धिदानि।" "इह स्नानमात्रेण, पापिनः अपि मोक्षं प्राप्त्वा, पापात् विमुक्ताः, पुण्यजनाः अपि मोक्षं प्राप्नुवन्ति।" "तेषां, पञ्चपितृ-पूर्वकं परममोक्षः; यः इह अल्पं तिलं ददाति याचकेभ्यः—" "तस्य दातुः, अक्षयम्, काममोक्षप्रदं; संपत्तिः, कीर्तिः, आयुः, आरोग्यं, पुण्यवृद्धिः च।" "यः विष्णु-शम्भु-कथा, स्नान-मोक्ष-प्रभावं, तीर्थ-माहात्म्यं शृणोति वा पठति—" "सः पुण्यपात्रः भवति; इह एव, शिव-विष्णु-स्मरणं, पाप-राशि-नाशकं, ऋषिभिः यत्नेन काम्यं, सः प्राप्नोति।" एवं एषा पुण्यकथा, शिव-विष्णु-गङ्गा-कृपया, इन्द्रस्य विजय-यशः, मित्रसंपत्तिः, पत्न्याः धर्मनिष्ठा, तीर्थ-माहात्म्यं च, सर्वं सम्पूर्णम् अभवत्।