ततः स देवः इन्द्रः, शरणं प्राप्तः, पौलोमीं प्रार्थयन्, तस्य शत्रोः मृत्युं वा पराभवं कथं स्यात् इति सर्वं श्रवितुम् इच्छन्, तस्य तुष्ट्यर्थं सर्वं श्रोतुम् उद्युक्तः अभवत्। पौलोमी तं विनयेन इदं उवाच—“स वीरः हिरण्यस्य पुत्रः, च तस्य पित्रुव्यस्य अपि पुत्रः, बलवान्, मम भ्राता, वरप्राप्त्या गर्वितः। स ब्रह्माणं तपसा तुष्टवान्, तपसा प्राप्तबलः किम् असाध्यं स्यात्? अतः तव मनसि न किञ्चित् मोहः न विस्मयः जायेत। यथाक्रमं कर्तव्यं शृणु।” एवं उक्त्वा पौलोमी विनयपूर्वकं इन्द्रं सम्बोधितवती। सा पुनः उवाच—“तपसा किम् अपि नासाध्यं, यज्ञेन किम् अपि नासाध्यं, विष्णोः सर्वलोकनाथस्य, अथवा हरस्य भक्त्या किम् अपि नासाध्यं। पुनः, देवेश, स्त्रीणां स्वरूपं केवलं स्त्रियः एव जानन्ति। अतः, पृथिव्याः स्त्रियः च किम् अपि नासाध्यं; तपसा, यज्ञेन, अन्यैः कर्मभिः, तासु एव एते उत्पद्यन्ते। तेषु, पृथिव्याः तीर्थं त्वया गन्तव्यम्; तत्र विष्णुं शिवं च पूजयित्वा सर्वकामाः प्राप्ताः स्युः। पुनः, पतिव्रता स्त्रियः सर्वं जानन्ति, चरं स्थिरं च तदधिगतं। भूमेः सारः अन्तः स्थितः, तत्र दण्डकवनं, गङ्गा लोकधारिणी तत्र वर्तते—तत्र प्रभुं पूजय, देव। विष्णुं सर्वलोकनाथं, दुःखितानां दुःखहरं, शोकसागरमग्नानां जनानां बलवन्तं पूजय। हरः, हरिः, गङ्गा च अन्यत्र आश्रयः नास्ति; अतः सर्वयत्नेन तान् प्रसादयितुं प्रयत्नं कुरु। भक्त्या, स्तुत्या, तपसा, मया सह पूजां कुरु; तदा शिवविष्णुप्रसादजं शुभं प्राप्तुम् अर्हसि। ज्ञानं विना कर्म साधारणं फलम् दाति; ज्ञानसमेतं शतगुणं, पत्न्या सह अनन्तं भवति। सर्वेषु कर्मसु पत्न्येव सहचरी; लघुकर्मणि अपि तया विना सिद्धिः न स्यात्। एकाकि कृतं कर्म अर्धफलम् ददाति; पत्न्या सह कृतं महाफलम् ददाति। अतः निश्चितं ज्ञातव्यम्—पत्नी अर्धं इति शास्त्रे उक्तम्; दण्डकवने गौतमी नाम श्रेष्ठा नदी श्रूयते। सा सर्वपापानि हरति, सर्वकामान् ददाति; अतः मया सह तत्र गत्वा पुण्यकर्माणि कुरु। ततः शत्रून् युद्धे हत्वा महत् सुखं प्राप्तुम् अर्हसि। शतक्रतुस्तु गुरवे ‘एवं भवतु’ इति प्रत्युक्त्वा, पत्न्या सह गङ्गां लोकधारिणीं गौतमीं नाम प्रसिद्धां जगाम। हरिः हृष्टः दण्डकवनमध्यं गत्वा, शंभोः तपस्यां कर्तुं संकल्पितवान्। प्रथमं गङ्गां नमस्कृत्य स्नात्वा, अञ्जलिं बद्ध्वा स्थित्वा, शिवमेव आश्रित्य इदं स्तोत्रं उवाच—“पिनाकपाणिः, स्वबलात् चराचरं सृजति, रक्षति, लयम् करोति, तत्र न आसक्तः, एकः, स्वतन्त्रः, अद्वितीयः, आनन्दस्वरूपः, स नः अनुग्रहीतुं इच्छामि। वेदान्तगूढार्थविदः सनकादयः अपि तस्य स्वरूपं न जानन्ति; सा पार्वतीपतिः सर्वकामदः माम् अनुग्रहीतुं, अज्ञानं निवारयतु। स्वयंभू देवः विश्वकर्मा सृष्टः; तस्य भीषणं शिरः दृष्ट्वा, नखाग्रैः छित्वा, तद् अपाकृत्य, तस्मात् त्रिवर्गः उत्पन्नः। तदा पापं, दरिद्रता, लोभः, मोहः, दुःखं च अनन्तं अभवत्; एते संसाररूपेण सर्वं जगत् व्याप्नुवन्। तद् दृष्ट्वा देवः भयभीतः देवीं उवाच—‘जगत् निमज्जति; रक्ष, लोकस्य माता, उमे, सर्वाश्रये, शुभे, अनुग्रही त्वम्।’ ‘विश्वाधारः, वरदायिनी, जय! त्वम् भोगः, ध्यानम्, मोक्षः, स्वाहा, स्वधा, मंगलम्, आदिपूर्णता, वाक्, बुद्धिः, शुभानि, अजराः, अमराः। ज्ञानरूपेण त्वम् मम आज्ञया त्रैलोक्यं रक्षसि; तव स्वरूपेण त्रैलोक्यं सृज्यते, तस्य विविधता अपि तव स्वभावात् उत्पन्ना।’ एवं हरिणा उक्ता, तस्य प्रियासक्त्या, रहस्यसंवादेन, क्लान्ता, भवस्य शरीरार्धं आलिङ्ग्य, तस्य अङ्गुलिप्रस्रवणात् जलम् सिञ्चितवती। तस्मात् प्रथमं धर्मः, ततः लक्ष्मीः, ततः दानम्, ततः शुभवृष्टिः, गुणयुक्तं धर्मः, जलानि, धान्यानि, पुष्पाणि, फलानि च उत्पन्नानि। मङ्गलवस्तूनि, शोभा, उत्तमवस्त्राणि, प्रेमवस्तूनि, महौषधयः, नृत्यगीतानि, अमृतम्, पुराणविद्या, वेदाः, स्मृतयः, नीति, अन्नपानानि च। शस्त्राणि, विद्याः, गृहसाधनानि, अस्त्राणि, तीर्थानि, वनानि, यज्ञाः, दानानि, शुभकर्माणि, वाहनानि, निर्मलाभरणानि, आसनानि च। भवशरीरसंयोगात्, मधुरसंवादेन, मृदुलहासेन, चराचरं सर्वं देवी उत्पन्नम्; तस्मात् निष्पापानि वस्तूनि अपि अभवन्। सुखम्, ऐश्वर्यं, शाश्वतं शुभं तव स्वरूपात् प्रकाशितम्; अतः, सर्वभूतविपत्तिभीतं मां रक्ष, जगन्माते। केचित् तर्कैः मोहिताः, केचित् तर्के लीनाः; अहं तं शिवशक्त्याः अद्वितीयं रूपं स्तौमि। एवं स्तुत्वा, शिवः तस्य पुरतः प्रकटितः। ‘वद, हरि, कं वरं इच्छसि? तव परमोऽभिलाषः कथय।’ हरिः उवाच—“मम शत्रुः बलवान्, शनैश्चरस्य दृष्टिवत्, मां बन्धनं कृत्वा, नानाविधं अवमानं कृत्वा, अधः पतितवान्।” इत्येवम् ब्रह्मपुराणस्य उक्तानि श्लोकानि एकीकृत्य, श्रद्धया, भक्त्या, संस्कृतभाषायाम् कथा रूपेण निवेदितानि।