सर्वं वेदैः सम्यगुक्तमस्ति—एवमेव सर्वं सत्यम्। अहं तान्सर्वान् यम्यलोकगतान् पुनरुपहरिष्यामि—अलम्, सर्वेभ्यः प्रणमामि। ततः देवापये, त्वं गौतमीतीरं गच्छ; तत्र महादेवं स्तुव, स तव तुष्टः करुणासिन्धुर्भविष्यति, तव कामं दास्यति। यदि शंकरः तव स्तुत्या तुष्टो भवेत्, तर्हि राजर्षिष्टिषेणः पत्न्या जयया सह पुनः लभ्येते। तव पिता उपमन्युः अपि यम्येऽवसत्, तु सः अक्षतः। महादेवस्य प्रसादेन, दानववधेन च, त्वं यशः धर्मं च प्राप्स्यसि—एवमेव, अन्यथा न शक्यते। एवं वेदवचनेन देवापिः बालकः गौतमीतीरं जगाम। तत्र स्नात्वा विधिवत् क्रियाः कृत्वा, स ब्राह्मणः महेश्वरं स्तोतुम् आरभत। स उवाच—"अहं केवलं बालः अस्मि, देवेश, त्वं सर्वगुरूणां गुरुः। मम स्तुत्यै शक्तिर्नास्ति—शम्भो, नमोऽस्तु ते। न वेदाः, न देवाः, न ऋषयः, न ब्रह्मा, नापि विष्णुः त्वां जानन्ति; त्वमेव यथासि तथासि—नमस्ते। येऽत्र लोके अनाथाः, क्लिष्टाः, दरिद्राः, व्याधिताः, पापिनश्च, तान् त्वं रक्षसि, महेश्वर। स्वर्गदेवाः तपसा, नियमेन, मन्त्रैश्च पूजिताः, त्वत्तः इच्छितं फलम् आप्नुवन्ति, जगन्नाथ। ये याचन्ति, ये च ददति—यद्यत् तैः इच्छ्यते, न तत्र आश्चर्यं, त्वं हि तेषां विपरीतं करोति। मूढाः, पापिनः, नरकसागरपतिताः अपि—'शिव' इति उच्चारणेन, जगन्नाथ, त्वं तान् रक्षसि।" एवं स्तुवन्तं तं त्रिनेत्रः साक्षात् प्राक्तः। "वरं वृणुष्व, देवापे, अलम् अस्य शोकस्य, वत्स।" इति तम् उवाच। देवापिः प्राह—"भगवन्, अहं राजानं, रानीं, पितरं, गुरुम्, शत्रुवधं च इच्छामि।" देवापेः वचनं श्रुत्वा सर्वेश्वरः "एवं भवतु" इति प्रोक्तवान्। शंकराज्ञया सर्वं देवापये सम्पन्नम्। पुनः शम्भुः, देवापेः करुणासिन्धुः, तम् उवाच। शम्भुः नन्दिनं त्रिशूलधारिणं प्रेषयामास, हे नारद। नन्दिः रसान्तलं गत्वा, दानवश्रेष्ठं हत्वा, तेषां पितॄन् अन्यांश्च आनयित्वा, तस्मै न्यवेदयत्। तत्र आरिष्टिषेणेन धीमता अश्वमेधोऽपि कृतः। तत्र अग्निः, ऋत्विजः, देवाः, ऋषयः च वेदपाठं कृतवन्तः। तत्र शम्भुः स्वयम्, भक्तवात्सल्येन देवापेः समीपे प्रादुरासीत्। तत् स्थलम् भगवतः दिव्यतीर्थं जातम्। एतत् तीर्थं सर्वपापविनाशनं, सर्वसिद्धिप्रदं, पुण्यदं, तत्र तव यशः शाश्वतम् भविष्यति। अश्वमेधसमाप्तौ, देवाः तेषां वरान् दत्तवन्तः। गङ्गायां स्नात्वा, सन्तुष्टाः, ते स्वर्गं जग्मुः। तदनन्तरं, तत्र चतुर्दशसप्ततिसहस्राण्यष्टौ च तीर्थानि अभवन्—तयोः तीर्थयोः स्नानदानादि महाफलप्रदं प्रसिद्धम्। तत्रैव तपोवनं, नन्दिनीसंगमं, सिद्धेश्वरं च, दक्षिणे तटे गौतमीतीर्थं च अस्ति। शार्दूलं च प्रसिद्धम्। तेषां कथां शृणु, यां शृण्वन् एव सर्वपापैः विमुक्तः भवति। पुरा, अग्निः देवतानां होतृरासीद्, सः दक्षकन्यां स्वाहां रूपवतीं पत्नीं अलभत। सा किञ्चित्कालं सुताभावेन तपश्चर्यां कृतवती। सा महत्तपः कृत्वा, पतिं वह्निं तुष्ट्वा, निर्दोषा स्वाहा तेन प्रोक्ता— "सुताः भविष्यन्ति, तपः मा कुरुष्व, सुन्दरी।" इति। पत्युः वचनं श्रुत्वा, सा तपः सन्त्यज्य स्थितवती; स्त्रीणां पत्युवाक्यात् अन्यद् न किञ्चित् प्रेयः। ततः कालेन, तारकात् भीतिः उत्पन्ना, कार्त्तिकेयोऽपि न जातः, चिरं रहसि गतं। देवाः महेश्वरभवानीयोर्युगलं सन्त्रस्ताः, देवकार्यार्थं अग्निं प्राहुः— "भगवन्, शम्भुं गच्छ, यः त्रैलोक्यपूजितः; तारकभयम् आख्याय, शम्भवे निवेदय।" किंतु, "यत्र पतिपत्नी रहसि स्थितौ, तत्र गन्तुं न उचितम्; साधारणजनस्यापि नियमः अयं, त्रिशूलिनः किं पुनः? रहसि संभाषमाणयोः यदा कश्चित् शृणोति, तस्य नरकात् निःसरणं नास्ति। स जगन्नाथः, महाकालः, त्रिशूलधारी—कः तं पश्येत्, यदा सः भवानीयाः सह रहसि वसति? भीमसंकटे जातं, नियमः कः इह वक्तव्यः? तारकात् भीतिः जातः, तस्मात् त्वं स्वयम् तारकः भव। साधूनां हितार्थं भीमसागरसमुत्पत्तौ, आत्मा परार्थे दातव्यः; अतः अन्यरूपेण वा, यथायोग्यं वा, गच्छ। देवानां वचनं निवेद्य, शीघ्रं शम्भोः समीपं प्रतियाहि; ततः, मुने, उभयोर्लोके पूजनं करिष्यामः।" एवं देवाज्ञया धूतशनः शुकतया भूत्वा शीघ्रं तत्र जगाम, यत्र जगन्नाथः उमया सह क्रीडती। ततः शुकतया जातः वह्निः, भीतया तत्र आगतः; परन्तु हव्यवाहनः द्वारं प्रवेष्टुं न अशकत्। सः वातायने स्थित्वा, शिरः नतम्, कम्पमानः तिष्ठन्, शम्भुः तं दृष्ट्वा उमां रहसि हसित्वा वाक्यम् उवाच।