ततः देवापिः, अमराधिपदिव्यचरणध्यानपरः, याज्ञिकान् पुरोहितान् अन्विष्य, कृताञ्जलिः पृथक् पृथक् तान् प्रणम्य, बालः स देवापिः इदं वचनं उवाच। "युष्माभिः एष यज्ञः, दीक्षितः यजमानः, मुख्यः ऋत्विजः, तथा यजमानपत्नी अपि, रक्षितव्या। यदि यूयं सन्निहिताः सन्तः पश्यन्तः च, दैत्यराजेन एष यज्ञः विनाश्येत, नृपाश्च अपह्रियेरन्, तर्हि तद् न किञ्चित् उचितं स्यात्। अथापि, मम मतं—सर्वे अपि अक्षता पुनर्युष्माभिः स्थापनीयाः; अन्यथा, शापस्य पात्रं भविष्यथ। यज्ञे प्रथमं अग्निः पूजनीयः, स एव हि देवता अत्र; अतः वयम् अग्निसेवकाः न जानिमः। स एव दाता, भोक्ता, ग्राहिता, कर्ता, वह्निः च हविषः।" एवं पुरोहितान् पृष्ठतः स्थाप्य, देवापिः विधिवत् जातवेदसम् अर्चयामास, ततः तद् अग्नये निवेदयामास। "यथा ऋत्विजः, तथा अहम् अपि देवसेवकः; अहम् देवाय हविः वहामि, ते च भोक्तारः रक्षकाः च। अहं सम्यक् देवताः आह्वयित्वा, प्रत्येकं हविषः भागान् दास्यामि; मम दोषः एषः, अतः देवतान् गच्छ।" एवं देवापिः देवतान् प्राप्त्वा, तान् प्रणम्य, पृथक् पुरोहितवचनम्, अग्निवचनम्, शापवचनं च निवेदयामास। "ऋत्विजो वेदमन्त्रैः यथाक्रमं आहूताः वयं हविषः भागान् भोक्ष्यामः, द्विजश्रेष्ठ, परं वयं स्वतन्त्राः न स्मः। अतः वयं सदा वेदानुगाः, वेदप्रेरिताः, परतन्त्राः स्मः; अतः ब्रह्मन्, वेदेषु एतत् निवेदय।" ततः देवापिः, शुद्धिं कृत्वा, वेदान् सम्यक् आह्वयामास; ध्यानतपसा युक्तः, वेदाः तस्य पुरतः प्रादुरभवन्। देवापिः पुनः पुनः प्रणम्य, वेदान् उवाच, पुरोहितवचनम्, अग्निवचनम्, देववचनं च निवेदयामास। "वयं, प्रिय, परतन्त्राः स्मः, ईश्वरस्य इच्छावशाः; स एव अखिलविश्वस्य अव्ययः आधारः, स्वयम् अनाश्रितः असंस्पृष्टः च। स एव सर्वशक्तीनां एकमेकं निवासः, सर्वसम्पत्तीनां निधिः, स महेश्वरः स्रष्टा, संहर्ता, परमेश्वरः। वयं, ब्रह्मन्, शब्दरूपाः स्मः; वदामः, जानिमः, एष धर्मः अस्माकं—यद् त्वया पृष्टं तद् वदामः। केन नीताः? कः नाम? कस्य नगरी? कति बलं? केन भक्षिताः? अथवा नष्टाः? एतावत् वयं जानिमः। तव सामर्थ्यं अपि वयं जानिमः, कं पूजयेत्, कुत्र च; एवं त्वं तान् प्राप्स्यसि।" एवं श्रुत्वा, स चिरं हृदि वेदान् चिन्तयामास। "एवमेव वेदाः घोषयन्ति, सर्वं सत्यं; अहं सर्वान् नीतान् अधस्तात् पुनः आनयिष्यामि—इति पर्याप्तं, सर्वान् नमामि। गौतम्याः नदीं गच्छ, देवापे, तत्र महेश्वरं स्तुहि; स प्रसन्नः कृपया तव कामं दास्यति। यदि शिवः तव स्तुत्या तुष्यति, बुद्धिमन्, तर्हि नृपः ऋष्टिषेणः, तस्य पत्नी जया च, पुनः लभ्येते। तव पिता उपमन्युः अपि अधोलोके वसति, अक्षतः; महेश्वरस्य वरैः, दैत्यवधेन च, कीर्तिः धर्मश्च तव लभ्यते—एवमेव सम्भवति, अन्यथा न।" एवं वेदवचनात् देवापिः गौतम्याः नदीं जगाम; स्नात्वा विधिवत् कृत्यं कृत्वा, ब्राह्मणः महेश्वरं स्तोतुम् आरब्धवान्। "अहं बालः, देवेश, त्वं गुरूणां गुरुस्त्वम्; मम स्तुत्यै शक्तिः नास्ति—शम्भो, नमोऽस्तु ते। न शास्त्राणि जानन्ति त्वां, न देवाः, न ऋषयः, न ब्रह्मा, नापि विष्णुः; त्वं यः असि, स एव असि—नमस्ते। ये अनाथाः, क्लिष्टाः, दरिद्राः, रोगिणः, पापिनः च अस्मिन्लोके—त्वं तान् रक्षसि, महेश्वर। स्वर्गदेवाः तपसा, नियमेन, मन्त्रैः च पूजिताः, त्वत्तः इच्छितं फलम् प्राप्नुवन्ति, जगन्नाथ। याचकाः दातारश्च—यत् यत् इच्छन्ति, तत् न विस्मयः, त्वं हि तेषां विपरीतं करोति। ये मूढाः, पापिनः, नरकसागरे मग्नाः—'शिव' इति उच्चारणेन, विश्वेश, त्वं तान् रक्षसि।" एवं स्तुवन्तं तम्, त्रिनेत्रः साक्षात् तस्य पुरतः अब्रवीत्। "वरणीयं वरं वद, देवापे; पर्याप्तं ते विषादः, वत्स।" "हे विश्वेश, नृपतिं, राणीं, पितरं, आचार्यं, रिपोः च मृत्युम् अहं इच्छामि।" देवापेः वचः श्रुत्वा, सर्वेश्वरः 'एवमस्तु' इति उक्त्वा, शंकराज्ञया सर्वं देवापेः कृते सम्पन्नम्। पुनः शम्भुः, देवापेः कृपावारिधिः, तम् उवाच; शम्भुः नन्दिनं त्रिशूलधारिणं प्रेषयामास, नारद। नन्दिः रसातलं गत्वा, असुरश्रेष्ठं हत्वा, तेषां पितॄन् अन्यांश्च आनयित्वा तस्मै न्यवेदयत्। तत्र च अश्वमेधः आसीत्, धीरैः आर्ष्टिषेणेन कृतः; अग्निः, ऋत्विजः, देवाः, ऋषयः च वेदान् जजपुः। तत्र शम्भुः स्वयं देवापेः भक्ताय प्रादुरभूत्; स स्थलः जगन्नाथस्य दिव्यतीर्थं अभवत्। एतत् तीर्थं सर्वपापानि नाशयति, सर्वसिद्धिदं जनानां, पुण्यदं, तत्र तव कीर्तिः चिरस्थायिनी भविष्यति।