उर्वश्याः पुत्राः पञ्च अभवन्—धर्मात्मा विश्वायुः, श्रुतायुः, दृढायुः, वनायुः, बह्वायुश्च। तेषां वंशे अमावासोः पुत्रः भीमः नाम राजा, नृपतीनां प्रभुः, अभवत्। भीमस्य च विश्रुतः पुत्रः काञ्चनप्रभः राजर्षिः जातः। तस्मात् काञ्चनप्रभात् सुहोत्रः नाम विद्वान् वीर्यवान् पुत्रः अभवत्। सुहोत्रस्य केशिन्यां जाह्नुर्नाम पुत्रः उत्पन्नः। स जाह्नुर्महात्मा महायज्ञं नागयज्ञं च अकरोत्। तत्र पतिस्नेहात् गङ्गा देवी स्त्रीरूपेण प्रवहन्ती अभवत्। तस्मिन्नेव काले, जाह्नोः अनिच्छति अपि, गङ्गा तस्य यज्ञशालां प्रवहन्ती सर्वतः प्लावयामास। तदा यज्ञवाटिकां सर्वतः आप्लुतां दृष्ट्वा, क्रुद्धः सुहोत्रः गङ्गां शप्तवान्—"त्वं मम यत्नं विफलयिष्यसि, तव आपः पिबामि।" "एष ते गर्वस्य फलम्, गङ्गे, साक्षात् लभस्व।" इति शप्त्वा, राजा जाह्नुर्गङ्गाम् अपिबत्। तद् दृष्ट्वा महर्षयः तां गङ्गां तस्मै कन्यां रूपेण ददुः; स च यवनाश्वस्य दुहितरं कावेर्याख्यां पत्नीत्वेन जग्राह। यवनाश्वस्य शापेन गङ्गा मध्ये एव निवृत्ता, सा उत्तमां नदीं कावेरीं, जाह्नोः निष्पापां भार्यां, प्रविष्टा। ततः जाह्नु: स्वपत्नीं कावेरीं धर्मचारिणीं स्नेहपूर्वकं उपगम्य, तस्मात् सुन्दरं धर्मात्मानं पुत्रं सुनन्दं उत्पादितवान्। तस्मात् सुनन्दात् अजकः नाम पुत्रः अभवत्। अजकस्य पुत्रः बलाकाश्वः, मृगयारतः राजा, जातः। तस्मात् कुशः नाम पुत्रः अभवत्। कुशस्य चत्वारः पुत्राः दिव्यतेजसः अभवन्—कुशिकः, कुशनाभः, कुशाम्बः, मूर्तिमांश्च। तेषु कुशिकः सदा वने वसन्, गोपालकैः सह वर्धितः, पुत्रकाम्यया घोरं तपः अकरोत्, यथा इन्द्रसमो पुत्रः स्यात् इति। तस्य मनसि एवं संकल्पं कृत्वा, इन्द्रः भयात् तं समीपमागतः। सहस्रवर्षाणि पूर्णानि सति, इन्द्रः तं तप्यमानं दृष्टवान्। तस्य घोरतपस्यः कुशिकस्य समीपे, सहस्राक्षः इन्द्रः स्वयं पुत्रदाने समर्थः, तस्य नित्यश्च हितकरः अभवत्। पुत्रार्थं श्रेष्ठो देवः इन्द्रः एव आत्मानं तस्य पुत्ररूपेण जन्मापयत्। स एव मगवान् कुशिकस्य गाधिरूपेण राजा अभवत्। गाधेः पत्नी पौराख्या आसीत्; तस्यां गाधेः पुत्री सत्यमती नाम शुभा अभवत्। गाधिः तां सत्यमतीं काव्यपुत्राय ऋचीकाय भार्यां दत्तवान्। ऋचीकः, भृगुवंशजः, तया सन्तुष्टः तां पत्नीत्वेन जग्राह। ऋचीकः पुत्रकाम्यया गाधयेऽपि हविः प्रायच्छत्। ततः स्वभार्यां आहूय, "सुभगे, त्वं स्वयम् एतद् हविः स्वमातृभिः सह उपयुज्यस्व। तव तेजस्वी पुत्रः, श्रेष्ठः क्षत्रियः, भविष्यति।" सः पुनः अवदत्—"स जगति क्षत्रियैः अजितः, क्षत्रियश्रेष्ठनाशनः भविष्यति; तव पुत्रो महातपाः स्थिरः भविष्यति। एतद् हविः शान्तं श्रेष्ठं ब्राह्मणं उत्पादयिष्यति।" इति उक्त्वा, ऋचीकः तपसि नित्यनिष्ठः वनं प्रविवेश। ततश्च गाधिः स्वभार्यया सह ऋचीकस्य आश्रमं गतः। तत्र तीर्थयात्रायाः समये, राजा पुत्रीं द्रष्टुम् अगच्छत्। ततः सत्यमती मुनिनः द्वे हविषी जग्राह। सा सावधानता स्वमातरं हविः दत्तवती; किन्तु मातरपि, दैवयोगेन, स्वहविः पुत्र्यै दत्तवती। अज्ञानतः सा स्वहविषः आत्मनि न्यवेशयत्; एवं सत्यमती क्षत्रियनाशकं हविः आत्मनि स्थापयामास। तत् तेजोघोररूपिणं वहन्तीं सत्यमतीं दृष्ट्वा, ऋचीकः योगबलात् तस्याः समीपमुपेत्य अवदत्—"सुभगे, त्वं मातृकृतैः हविषः परिवर्तनात् मूढा अभूः। तव पुत्रः क्रूरकर्मा, अतीव उग्रः भविष्यति; तु तस्य भ्राता ब्राह्मणस्वभावयुक्तः ऋषिः भविष्यति। मया तपसा समग्रं ब्राह्मणं तस्मिन् न्यस्तम्।" एवं पतिना उक्ता सत्यमती पतिं प्रार्थयामास—"मम पुत्रः एवं न भूयात्, त्वत्तः ब्राह्मणपातकी न भवतु।" ऋचीकः प्रत्युवाच—"मम एषा इच्छा नास्ति, सुभगे, तथापि यथोक्तं भविष्यति; सः पुत्रः उग्रकर्मा, पितृमातृयोगात्।" पुनः सत्यमती प्राह—"भगवन्, इच्छसि चेत्, लोकानपि सृजेतुम् अर्हसि, किम् पुनः पुत्रम्। शान्तः धर्मनिष्ठः पुत्रः मम स्यात्; यदि न शक्यते, शान्तः पौत्रः मम तथा भवतु।" ऋषिः तपोबलात् तस्याः वरं ददौ—"मम पुत्रपौत्रयोः भेदो नास्ति, सुभगे, यथोक्तं तथास्तु।" अनन्तरं सत्यमती भृगुवंशे तपोनिष्ठं शमशीलं पुत्रं जमदग्निं प्रसूतवती। भृगुवंशे जमदग्निः पृथिव्यां जातः, तस्याः माता सत्यमती धर्मनिष्ठा सत्यव्रता च आसीत्। सा सत्यमती कौशिकीति ख्यातिम् आप। तत्र इक्ष्वाकुवंशे रेनुर्नाम राजा अभवत्। तस्य कन्या कामली नाम, रेणुका इति अपि, तपस्विनी ज्ञानवती च आसीत्।