यमः, तया स्त्रीया मधुरवाक्यैः स्पृष्टः करुणया पूर्णः, पुनः पुनः वाचं प्रववीत। स तां शुभाननां प्राह – "कुशानां च दण्डस्य च स्थानं वद," इति। सा तदा यमं देवम् उवाच – "ये कुशाः त्वया क्षिप्ताः, ते मयि एव प्रविशन्तु, हे लोकनाथ; दण्डः अपि मयि एव विश्राम्यतु।" ततः भगवाँस यमः पुनः तां करुणया संबोधितवान् – "ते पति: पुत्राश्च सर्वे दुःखरहिताः जीवंतु।" यमः कुशान् निगृह्य अग्निदेवः स्वं अस्त्रं निवर्तितवान्; कपोतः च उलूकः च, देवस्वरूपौ, शान्तिं कृतवन्तौ; तौ द्विजौ उचतु – "यद् वरम् इच्छसि, तं वृणु।" तौ ऊचतु – "भवद्गणनं प्राप्तम्, यत् शत्रुत्वेन दुर्लभम्; वयं पापबन्धवः – किं वरस्य प्रयोजनम्, हे देवश्रेष्ठ?" पुनः ऊचतु – "यदि वरः दातव्यः, स स्नेहेन युवयोः एव दत्तः; न स्वार्थाय वयं वरम् इच्छामः, यद्यपि शुभः दत्तः।" "यो स्वार्थाय वरं याचति, हे देवाधिपतयः, स दुःखभाग्; परहिताय यः जीवनं यापयति, तस्य जीवनं फलदायकम्।" "अग्निः, आपः, सूर्यः, पृथिवी, धान्यानि च – सर्वे परार्थं एव तिष्ठन्ति, विशेषतः सत्पुरुषेषु।" "ब्रह्मा अपि अन्ये च मरणधर्माः; इति ज्ञात्वा, हे देवाधिपतयः, स्वार्थाय प्रयासः व्यर्थः।" "यः परमेश्वरेण जन्मकाले यद् नियतं, तद् अन्यथा न भवति; जीवाः व्यर्थं दुःखं अनुभवन्ति।" "तस्मात्, लोकहिताय, सर्वेभ्यः शुभं धर्मदायकं वयं याचामः; तद् युवयोः अनुमोदनं भवतु।" ततः तौ दिव्यौ पक्षिणौ, लोकेषु प्रसिद्धौ, ऊचतु – "धर्मकीर्तये, भूतहिताय..." "गङ्गायाः उभयतटे पुण्यस्थले वयं आश्रमौ कुर्याम, लोकपालौ भवेम – एष सर्वोच्चो वरः।" "स्नानं, दानं, जपः, होमः, पितृपूजनं – सत्पापयोः यथा कृतं, सर्वं अक्षयपुण्यं भवति; एष सर्वोत्तमः वरः।" "तथास्तु; अधुना, सन्तुष्टाः वयं अधिकं वदामः।" "यमस्तोत्रं गौतमी उत्तरतटे यः पठति – तस्य सप्त पीढ्यां कस्यापि अकालमृत्युः न भवति।" "यः यमस्तोत्रं नित्यं पठति संयमेन, स सर्वसमृद्ध्याः पात्रं भवति।" "स अशीत्यष्टसहस्ररोगैः न बाध्यते; तस्मिन् पुण्यस्थले, हे द्विजश्रेष्ठ, गर्भिणी तृतीयमासे..." "पूर्वं वन्ध्या स्त्री षष्ठमासे, सप्तदिनानि स्नानं कुर्यात्; वीर्यवान् पुत्रं जनयेत्, स शतवर्षं जीवेत्।" "स धनवान्, बुद्धिमान्, वीरः, पुत्रपौत्रवृद्धिकरः; तत्र पिण्डदानादिभिः पितरः मोक्षं यान्ति; स्नानेन मनोवाक्कायपापात् मुक्तिः।" ततः यमवचनानुसारं अग्निदेवः पक्षिणौ उवाच – "यः संयमव्रतेन मम स्तोत्रं दक्षिणतटे पठति, तस्य आरोग्यं, धनं, सौभाग्यं, रूपं ददामि।" "यः यत्र कुत्र पठति, अथवा लिखित्वा गृहे स्थापयति, तस्य अग्निभयम् न भवति।" "यः शुद्धशरीरः अग्नितटे स्नानदानं करोति, स अग्निष्टोमफलम् अवाप्नोति, न संशयः।" "ततः तद् पुण्यस्थलं याम्यं च आग्न्यं च प्रसिद्धम्; विद्वांसः कपोतं च उलूकं च उग्रं उलूकं च जानन्ति।" "त्रिसहस्राणि, तावत् शतानि, पुनः नवतिः पुण्यस्थानानि तत्र; प्रत्येकं मोक्षपात्रम्।" "तत्र स्नानदानाभ्यां, अपि च प्रेताः शुद्धिं यान्ति; ते स्वर्गं गच्छन्ति, पुत्रधनसम्पन्नाः।" "तपस्तीर्थं नाम, यत् तपःवृद्धिकरं, सर्वकामप्रदं, पुण्यदायकं, पितृसन्तोषवर्धकं महतीर्थम्।" "शृणु, यत् तत्र पुण्यस्थले, पापनाशकं, आपां च अग्नेः संवादः, ऋषीणां च परस्परं संवादः अभवत्।" "केचित् आपः श्रेष्ठतमाः मन्यन्ते, केचित् अग्निं; एवं ऋषयः अग्न्यापयोः गुणान् चर्चयन्तः ऊचुः।" "अग्निहीनं जीवितं कुतः? अग्निः एव जीवस्य सारः; सर्वं अग्नितः जायते, स आत्मा, स यजमानः।" "अग्निः जगत् धारयति; अग्निः विश्वस्य प्रकाशः; तस्मात् शुद्धिकर्ता, देवः, अग्निः श्रेष्ठतमः।" "स एव अन्तरदीपः; स एव परमदीपः; अग्निहीनं त्रैलोक्यविभासि न अस्ति।" "तस्मात् अग्निः सर्वभूताधिपत्यपात्रं; यथा बीजं स्त्रियाः क्षेत्रे पुरुषः स्थापयति, तथा।" "तस्य शक्तिः, शरीराद्यः, केवलं अग्न्याः; अग्निः देवानां मुखः; तस्मात् अन्यत् न ज्ञायते।" "किन्तु, अन्ये वेदविदः आपः प्रमुखं मन्यन्ति; आपः अन्नं जनयन्ति, शुद्धिः आपः जाति।" "सर्वं आपैः धार्यते; आपः मातरः स्मृताः; पुराणविदः त्रैलोक्यस्य जीवनं आपः वदन्ति।" "अमृतम् आपः उत्पन्नम्, ताभ्यः औषधयः जाताः; केचित् अग्निं ज्येष्ठं वदन्ति, अन्ये आपः प्राचीनतमाः।" "एवं, वेदविदः, विपरीतमतयः, माम् उपगम्य, एतद् वचनम् ऊचुः।" इति पुण्यस्थले दिव्यसंवादः, धर्मानुग्रहेण, लोकहिताय, ऋषिभिः देवैः पक्षिभिः च कृतः।