तदा तेषां आरोग्यं, शचीपतेः निर्दोषता, अगस्त्यशापस्य क्रमशः निवारणं च सम्पद्यते स्म। ततः अहं कश्यपं प्रति ससन्मानं प्राहम्—“हे प्रजापते कश्यप! त्वं वसुभिः लोकपालैः सह—” इति। शीघ्रं इन्द्रसहितः गौतमीं नदीं गच्छ, सम्मानदाता; तत्र स्नात्वा सर्वैः सह महेशानं स्तुत्वा। ततो शिवस्य प्रसादेन सर्वं शुभं भविष्यति। इति उक्त्वा कश्यपः तदा गौतमीं जगाम। स्नानं कृत्वा, दुःखनाशाय स भगवान् देवेशः तेनैव स्तोत्रैः स्तुतः। केवलं द्वे एव प्रसिद्धे—गौतमी पुण्यनदी अथवा शिवः करुणासागरः। “रक्ष रक्ष, शङ्कर देवेश; रक्ष रक्ष, लोकपूजित; रक्ष रक्ष, शुद्ध वाग्देव; रक्ष रक्ष, नागधारिन्। रक्ष रक्ष, धर्म वृषारूढ; रक्ष रक्ष, त्रिवेददर्शिन्; रक्ष रक्ष, लक्ष्मीपति, पृथिवीधारिन्; रक्ष रक्ष, शर्व गजचर्मधर। रक्ष रक्ष, त्रिपुरान्तक; रक्ष रक्ष, शशिधर; रक्ष रक्ष, यज्ञपति सोमपति; रक्ष रक्ष, कामदायक। रक्ष रक्ष, करुणालय; रक्ष रक्ष, शुभदायक; रक्ष रक्ष, सर्वाधार; रक्ष रक्ष, रक्षिता इन्द्र। रक्ष रक्ष, दीपक धनपति; रक्ष रक्ष, ब्रह्मपूजित; रक्ष रक्ष, सर्वेश सिद्धेश; रक्ष रक्ष, पूर्ण—नमस्ते।” यः देहधारी संसारदुःखजन्मनः चित्तविक्षिप्तः भवति, तस्य तु शिवः करुणासागरः एव शरणं। एवं स्तुवन्तं कश्यपं, वृषध्वजः भगवान् साक्षात् प्रकट्य, कश्यपाय प्रजापते वरं दत्तवान्। कश्यपः अपि विनयेन शिवं प्रति उक्तवान्, ततः इन्द्रस्य कृत्यं विस्तारतः वर्णितवान्। शापः, पुत्रनाशः, परस्परवैरम्, शक्रस्य पापकर्म, शापप्राप्तिः—एवं वृषाकपिः दितिं च अगस्त्यं च उक्तवान्। “मारुताः तव पुत्राः—एकं विहाय पञ्चाशत्—सर्वे सौभाग्यवन्तः यज्ञभागिनः भवन्तु। ते इन्द्रसहितः सदा आनन्दपूर्वकं वसन्तु। यत्र यत्र यज्ञे इन्द्रस्य भागः अस्ति, तत्र तत्र मारुताः प्रथमं सन्निहिताः भविष्यन्ति—नात्र संशयः। इन्द्रः मारुतैः सह कदापि पराजितः न भविष्यति, सदा विजयी भविष्यति। सुखेन वस, प्रजापते। अद्यप्रभृति, यः भ्रातृहत्या कुर्यात्, तस्य वंशनाशः विनाशः सदा भविष्यति।” शम्भुः अपि अगस्त्यं व्याघ्रर्षिं सम्भाष्य उक्तवान्—“त्वं शचीपतेः प्रति कोपं मा कुरु; शान्तः भव, महाज्ञ; मारुताः अमराः अभवन्।” वृषध्वजः शिवः दितिं अपि सौम्यतया उक्तवान्—“‘मम एकः महापुत्रः त्रैलोक्याधिपत्येन शोभितः भवेत्’ इति चिन्तयित्वा, त्वं दृढनिश्चया तपः कृतवती। अद्य तव यत्नः सफलः—पुत्राः धर्मिष्ठाः, बलिनः, वीराः अभवन्। अतः शोकं त्यज, अन्यानपि वरान् निर्भयतया याच, सुभ्रुवे।” एवं देवेशस्य वचनं श्रुत्वा दितिः, अञ्जलिं कृत्वा, शम्भुं नमस्कृत्य उवाच—“अस्मिन् लोके, मातापित्रोः परमं सुखं पुत्रदर्शनम्; विशेषतः देवपूजित, मातुः स्नेहातिशयः। यः पुत्रः सुन्दरः, बलवान्, वीरः—एकः अपि पर्याप्तः; बहूनां किं वक्तव्यम्? तव प्रभावेन, मम पुत्राः विजयी, इन्द्रस्य भ्रातरः, प्रजापतेः पुत्राः च। अगस्त्यस्य प्रसादेन, गङ्गायाः अनुग्रहात्, देव, यत्र तव प्रसादः, तत्र शुभस्य संशयः कः?” “यद्यपि इच्छाफलम् प्राप्तम्, तथापि भक्त्या अहं त्वां याचामि; शृणु, देव, मम वचनं, लोकहितं कुरु।” जगत्कर्ता “वद” इति उक्तवान्; दितिः विनयेन उक्तवती—“सन्तानप्राप्तिः दुर्लभा, देवपूजिता; विशेषतः पुत्रः मातुः प्रियतमः—कथं वर्णनीयम्? यः पुत्रः धर्मिष्ठः, समृद्धः, दीर्घायुषी—किं स्वर्गस्य, किं ब्रह्मपदस्य, देवेश? सर्वेषां प्राणिनां, अस्मिन् लोके परत्र च, फलकामिनां, धर्मपुत्रप्राप्तिः सदा परमेष्ट्या। अतः स्नानात् तव प्रसादः भवतु।” “निष्क्रियायाः स्त्रीपुंसयोः, सन्तानहीनत्वं, महापापफलम् यदि बन्ध्यत्वम् उत्पन्नम्। किन्तु अत्र स्नानमात्रेण दोषः नश्यति; यः स्नानं कृत्वा, एतत् स्तोत्रं जपति, स फलम् लभते। दानं कृत्वा, अत्र त्रिमासं स्नानं कुर्वन्, पुत्रं लभते; स्त्री यदि बन्ध्या, स्नानं कृत्वा पुत्रं लभते। याः स्त्रियः रजःशुद्धा स्नानं कृत्वा अत्र स्नानं कुर्वन्ति, ताः त्रिमासे पुत्रान् लभन्ति; गर्भवती स्त्री यदि श्रद्धया स्नानं कृत्वा—” “यदीया स्त्री स्नानं कृत्वा, स्तोत्रेण माम् स्तौति, तस्याः पुत्रः इन्द्रसमः भविष्यति—नात्र संशयः। दिते, शृणु; याः सन्तानं न लभन्ति पितृदोषात् अथवा द्रव्यचौर्यपापात्, तेषां अत्र परमं प्रायश्चित्तम् अस्ति।