दिति, कोपेन समाक्रान्ता, गर्भस्थं इन्द्रं शप्तवती। सा तं शशाप—"यत् त्वया न किञ्चन पुरुषार्थमाचरितं, तेन एष शापः त्वां सम्पत्स्यते; स्त्रीभिः अवमानं प्राप्त्वा, हे हरि, त्वं राज्यं ह्रास्यसि।" तस्मिन्नेव काले, प्रजापति: कश्यपः, अगस्त्येन इन्द्रकृत्यं श्रुत्वा दुःखितः, तत्र समुपेत्य स्थितवान्। तदा गर्भस्थः इन्द्रः भीतः पितरं प्रति वाक्यमुवाच—"अहं अगस्त्याद् अपि दितेः शापाद् अपि निर्गन्तुं बिभेमि।" एवमस्ति, प्रजापति: कश्यपः तत्र आगतः, पुत्रस्य जातकर्मकर्मणि च इन्द्रस्य गर्भस्थितिं दृष्ट्वा, दितेः शापं च अगस्त्यस्य वचनानि च श्रुत्वा, दुःखितः अभवत्। सः पुत्रं सम्बोध्य उवाच—"निष्क्रम, इन्द्र; पुत्र, किं पापं त्वया कृतम्? शुद्धवंशेषु जाताः कदापि पापकर्मणि मनः न दधति।" ततः वज्रधारी इन्द्रः लज्जया नम्रशीर्षः निर्गत्य पितरं प्रति वाक्यमुवाच—"यदत्र हितं उक्तं, तदहं नूनं करिष्यामि।" अनन्तरं कश्यपः, लोकपालैः सहितः, मयि उपसृत्य, सर्वं यथावत् निवेद्य, पुनः मां देवैः सह पप्रच्छ। तत्र सः शान्तिं दितेर्गर्भस्य, इन्द्रशापविमोचनं, गर्भस्थैः इन्द्रस्य सौहार्दं च प्रार्थयामास। तेषां आरोग्यं, शचीपतेः निष्कल्मषता, अगस्त्यशापस्य शनैः अपचयः च अभिलषितः। ततः अहं कश्यपं प्रति सम्यक् प्रणम्य एवं अवोचम्—"हे प्रजापते कश्यप, त्वं वसुभिः लोकपालैः च सह शीघ्रं इन्द्रेण सह गौतमीं नदीं गच्छ; तत्र स्नात्वा महेशानं सर्वैः सह स्तुवीत।" "ततः शर्वस्य प्रसादेन सर्वं शुभं भविष्यति" इत्युक्त्वा, कश्यपः तस्मिन्नवेले गौतमीं जगाम। स्नात्वा, सः तैः एव मन्त्रैः देवेश्वरं स्तोतुं प्रारब्धवान्, सर्वदुःखनिवारणाय। द्वे एव परमाणि उक्ते—गौतमी पुण्यनदी अथवा शिवः करुणासिन्धुः। कश्यपः एवं स्तुवन्—"रक्ष, शङ्कर, देवेश; रक्ष, लोकपूजित; रक्ष, शुद्धवाच; रक्ष, नागाभरण। रक्ष, धर्म, वृषवाहन; रक्ष, त्रय्यन्तदर्शिन्; रक्ष, लक्ष्मीपते, वसुधाधर; रक्ष, शर्व, गजचर्माम्बर। रक्ष, त्रिपुरान्तक; रक्ष, शशिशेखर; रक्ष, यजमान, सोमेश; रक्ष, कामद। रक्ष, करुणालय; रक्ष, मङ्गलद; रक्ष, सर्वनिधे; रक्ष, पालय, इन्द्र। रक्ष, प्रभाकर, धनाधिप; रक्ष, ब्रह्मपूजित; रक्ष, सर्वेश, सिद्धनाथ; रक्ष, पूर्ण—नमस्ते। संसारदुःखमहत्संकटे भ्रमद्भिः देहिभिः चित्तविक्षिप्तैः त्वमेव, हे शिव, करुणासिन्धो, शरणं।" एवं स्तुवति कश्यपे, वृषध्वजः प्रभुः तस्य पुरतः प्रादुरभवत्, वरं दातुं प्रजापतये कश्यपाय। कश्यपः अपि नम्रभावेन शिवं प्रति वचनमिदं प्रोक्तवान्, ततः इन्द्रस्य कृत्यम् विस्तार्य निवेदयामास। शापः, पुत्रनाशः, परस्परद्वेषः, शक्रस्य पातकप्राप्तिः, शापग्रहणं—एवं वृषाकपिः दितिं प्रति तथा अगस्त्यं प्रति अपि उक्तवान्। "मारुताः, तव पुत्राः, पञ्चाशत् संख्या, एकं विना, सर्वे सौभाग्यवन्तः स्यु: यज्ञभागभाजः। ते इन्द्रेण सह सदा सुखेन वसन्तु। यत्र यत्र यज्ञे इन्द्रस्य भागः अस्ति, तत्र तत्र मारुताः प्रथमं स्युः—अत्र न संशयः। इन्द्रः मारुतैः सह कदापि न पराजेयः, सदा विजयी भविष्यति। सुखेन वस, प्रजापते। अद्य प्रभृति, यः भ्रातृघातं एवं करोति, तस्य वंशविनाशः सदा भविष्यति।" शम्भुः अपि सम्यक् अगस्त्यं मुनिशार्दूलं सम्बोध्य उवाच—"त्वमपि, मुने, शचीपतेः प्रति कोपं मा कुरु। शमं गच्छ, महाबुद्धे; मारुताः अमराः अभवन्।" शिवः वृषध्वजः दितिं अपि सौम्यया वाचा सम्बोधितवान्—"एकं महापुत्रं त्रैलोक्यराज्यलक्षणं लब्धुम् इच्छन्ती त्वं दृढनिश्चया तपस्तप्तवती। अद्य तव प्रयासः सफलः जातः—पुत्राः ते गुणवन्तः, बलवन्तः, शूराश्च अभवन्। तस्मात्, दुःखं त्यज, अन्यानपि वरान् निर्भयम् इच्छस्व, सुश्रोणि।" देवेशस्य एतानि वचनानि श्रुत्वा, दिति कृताञ्जलिः शम्भुम् प्रणम्य उवाच—"संसारे पितरौ पुत्रदर्शनात् परमं सुखं लभेते; विशेषतः मातुः सुतः प्रियतमः। यदि सः पुत्रः रूपवान्, बलवान्, शूरश्च, एकः अपि पर्याप्तः; बहवः किं वक्तव्यम्? तव प्रसादेन मम पुत्राः नूनं विजयी, इन्द्रस्य भ्रातरः, प्रजापतेः पुत्राश्च अभवन्। अगस्त्यस्य प्रसादात् गङ्गायाः च अनुग्रहेण, हे देव, यत्र तव अनुग्रहः, तत्र मङ्गलं किम् संशयः? मम कामः सिध्दः, तथापि भक्त्या अहं त्वां पुनः याचे—शृणु मे वचनं, लोकहितं कुरु।