इन्द्रः, युद्धाय सज्जीकृतः, अग्निं विप्रांश्च सम्पूज्य, याचमानान् दानैः तर्पयन्, सूक्तिभिः स्तूयमानः आसीत्। स तु मायासुरः, शत्रुः, युद्धाय समीपमागतः इति ज्ञात्वा, मघवान् ब्राह्मणरूपं धारयित्वा तस्य समीपम् अगच्छत्। शचीपतिः पुनः पुनः मायासुरं दैत्यं सम्बोधितवान्—"दैत्येश्वर! अहं त्वत्तः यद्वाञ्छामि तद्वरं देहि। तव दानशीलत्वं श्रुत्वा अहं प्रमुखब्राह्मणः याचकः इह आगतः।" मायासुरः तं ब्राह्मणमिति मन्यन् प्रत्युवाच—"यद् याचसि तत् दत्तम्। बुद्धिमन्तः याचकाय किञ्चित् वा बहु वा दातव्यमिति विचिन्त्य ददाति।" इत्युक्ते, हरिः अवदत्—"मम तव सख्यं कामयामि।" मायासुरः पुनरुवाच—"किमर्थं एषः लाभः ते, ब्राह्मणश्रेष्ठ?" हरिः अवदत्—"मित्रं त्वं मम न कश्चन शत्रुः। सत्यं वद।" तदा दैत्यः स्वं स्वरूपं प्रादर्शयत्। सहस्राक्षरूपं दैत्याय दर्शयित्वा, मायासुरः विस्मितः हरिम् उवाच—"किमेतत्? त्वं वज्रपाणिः! इदं कर्म तव न योग्यं, मित्र।" हरिः तम् आलिङ्ग्य हसन् अवदत्—"कृतं कार्यम्। बुद्धिमन्तः स्वकार्यं किञ्चन उपायेन साधयन्ति।" ततोऽभ्यर्धं स्नेहः शक्रमाययोः जातः; मायासुरः सदा हरौ भक्तिं अकरोत्। मायासुरः इन्द्रस्य भवनं गत्वा सर्वं निवेदयामास। हरिः मायायै पृष्टवान्—"किं करवानि?" मायासुरः हृष्टः स्वमायाम् हरये दत्तवान्। हरिः तुष्टः पुनः पप्रच्छ—"किं करवानि, मय? वद।" स उवाच—"अगस्त्याश्रमं गच्छ; तत्र दितिः गर्भिणी वसति। तां सेवस्व किञ्चित्कालं तिष्ठ च।" "मघवन्! तस्याः गर्भं प्रविश्य, वज्रं गृहित्वा, तद्वर्धमानम् अपाकुरुष्व वा मारय वा; यावत् स न विनश्यति, तावत् वज्रेण ताडय, तदा शत्रुः न स्थास्यति।" मघवान् "एवं भवतु" इति उक्त्वा, मायासुरं पूजयित्वा, एकाकी, नम्रः, दित्यै मातरि अगच्छत्। दैत्यजननीं सेवमानः, सः स्वशत्रुत्वं तस्यै न ज्ञापयामास। यत् किञ्चित् गर्भे स्थितम्, तद् देवराजकृतम्, मुनिप्रभावः कश्यपस्य, अच्युतः अजय्यश्च आसीत्। ततः वज्रं गृहित्वा, सहस्राक्षः पुरन्दरः, गर्भं प्रविशितुं दीर्घकालम् उवास। सायं समये, स्नातशिरसम् सुप्तां दितिं दृष्ट्वा, वज्रधारी इन्द्रः—"एषः कालयोग्यः" इति मन्यन्, तस्याः गर्भं प्रविवेश। इन्द्रं तत्र प्रविशन्तं, वज्रायुधं, हन्तुं प्रवृत्तम् दृष्ट्वा, गर्भस्थः पुनः पुनः निर्भयम् अवदत्—"किं मां न रक्षसि, वज्रपाणे? स्वं भ्रातरं हन्तुम् इच्छसि। युद्धे भ्रातृवधात् पापतरं नास्ति। युद्धं विना, बलेन मां निर्गच्छन्तं जहीहि; अन्यथा तव न युक्तम्, शक्र।" "त्वं शतक्रतुः, सहस्राक्षः, शचीपति, पुरन्दरः, वज्रधारी, देवाधिपः; त्वया एषः कर्म न युक्तम्। यदि युद्धे स्पृहासि, यथेष्टं मां निर्गम्य स्थापय। आपद्गते अपि महात्मनः न कदापि पापकर्म करोति। अज्ञस्य, निरायुधस्य युद्धं न युक्तम्।" "त्वं पण्डितः वज्रपाणे; मां ताडयन् न लज्जसे? साधवः न कदापि निन्द्यं कर्म कुर्वन्ति। भ्रातृवधेन वा गर्भस्थस्य हननेन वा किं कीर्तिः किं पुण्यम्? कः पुरुषार्थः तत्र?" "यदि सत्यम् युद्धे त्वया मयि स्पृहा, तर्हि अहं तव पुरतः स्थितः, वज्रपाणे, मुष्टिं उच्चालयन्। बालघ्नः ब्राह्मणघ्नः विश्वासघातकः—एवं कर्मणां फलं लभते। किमर्थं शक्र, मां हन्तुम् इच्छसि?" "यस्याज्ञया सर्वं चराचरं तिष्ठति, सः बालकं मां हन्यात्। तत्र किं यशः किं पुरुषार्थः?" एवं वदतः, इन्द्रः वज्रेण गर्भं चिच्छेद; क्रोधलोभसमाक्रान्तानां दयां न क्वापि पश्यति। सः दुःखेन न मृतः; भ्रातरः ऊचुः—"वयम् जीवामः।" इन्द्रः पुनः चिच्छेद; ते ऊचुः—"मा हनिः।" इन्द्रः द्वेषेण मोहितचित्तः भ्रातृभ्यः, ये विश्वासिनः मातुः गर्भे स्थिताः, किंचिदपि दयां न चकार। एवं गर्भः खण्डशः कृतः, प्रत्येकः हस्तपादादिभिः जीवन्; सप्तसप्ततिः रूपाणि दृष्ट्वा सः विस्मितः। एकः सन् अपि गर्भः नानारूपं शुभं सुन्दरं च समलभत; ते नानारूपेण रुरुदुः; हरिः उक्तवान्—"मा रुद्रः।" ततः तैः बलवन्तः महाशक्तयः मारुताः जाताः; ते गर्भस्थाः अपि परस्परं समालाप्य, मोहं विहाय, इन्द्रं संबोधितवन्तः। "मातरः अगस्त्याश्रमवासी, मुनिवरस्य पुत्राः, तव भ्रातरः, सख्यं तव अतीव मन्यते। वयं तव स्नेहं जानिमः; किं तव मन्युः, वज्रपाणे? पतितः अपि न एवं करोति, त्वं न तथा आचरः।" एतानि श्रुत्वा, अगस्त्यः उद्विग्नः तत्रतत्र गतः, दुःखिता दितिं उवाच। सः अगस्त्यः, शचीप्रियस्य प्रति, कोपात् शापम् अदात्—"हे हरि! युद्धे ते शत्रवः सदा पृष्ठं पश्यन्तु; अहंकारिणां जीवन्मरणमेतत्—यदा शत्रवः युद्धे पलायमानस्य पृष्ठं पश्यन्ति।