राजा रामः पितरं प्रणम्य, “कस्य कर्मफलमेतत्, भगवन्, राजर्षिभिः कृतम्?” इति पप्रच्छ। तदा सः त्रीणि ब्रह्महत्यानां कर्माणि यथावत् वर्णयामास। ततोऽस्य पुत्रान् उवाच, “न किञ्चिद् प्रायश्चित्तं ब्रह्महत्यायाः क्वापि दृश्यते।” इति श्रुत्वा, राजा, वनवास्यपुत्रः, माता, पितरश्च, महद् दुःखेन पीडिताः, भूमौ पतिताः। दुःखागमं, कर्मप्रवाहं, नरकपतनं च चिन्तयन्, राजपुत्रः मूर्च्छितः पतितः। तं राजा मूर्च्छितं दृष्ट्वा, सीता तत्रोवाच—“महात्मानः दुःखसमागमे न शोचन्ति, तु उपायान् दैवमानुषांश्च चिन्तयन्ति। सहस्रयुगं यद्यपि शोकः क्रियते, दुःखं न निवर्तते; अविवेकिनः मोहं गच्छन्ति, न तु बुधाः। किं निष्फलशोकेन, नराधिप? पूर्वं तं भयंकरं ब्रह्महत्याकाण्डं वदस्व।” “यो ब्राह्मणः पितृभक्तः, धर्मिष्ठः, वेदवेदाङ्गविद्, निर्दोषः, सः हतः—तस्य पापस्य किमिह प्रायश्चित्तम्?” इति पृष्टे, सीता पुनरुवाच—“शास्त्रानुसारं करिष्यामि; युवां दुःखं मा कुरुतम्। लक्ष्मणः द्वितीयां ब्रह्महत्यां गृह्णातु, त्वं चान्यां गृहाण।” एवं धर्मपूर्णं वाक्यं सीतया दृढं उक्तम्। उभौ ‘एवं भवतु’ इति सञ्जहृतुस्ततः दशरथः प्रोवाच—“त्वं जनकात्मजा, ब्रह्मविद्या, योषिद्गर्भनिष्पन्ना न, रामस्य धर्मपत्नी च। युक्तमेव यदुक्तं त्वया।” “युष्माकं किञ्चिदपि क्लेशो नास्ति; केवलं गौतमीस्नाने, दाने, पिण्डदानकर्मणि स्वल्पः प्रयासः। अहं त्रिभिः ब्रह्महत्याभिः विमुक्तः स्वर्गं गच्छामि; यदुक्तं जनकजातया, तद्वंशस्य योग्यं। कुलस्त्रियः पुण्येन गोदावर्या परं संसारसागरं तरयन्ति; किं न दुर्लभम्?” पिण्डदानकाले शत्रुघ्नः किंचित् भोजनं न दृष्टवान्। सः लक्ष्मणं पप्रच्छ, लक्ष्मणः सप्रणामं प्रत्युवाच—“इङ्गुदीफलानि सन्ति, तेषां चूर्णं शीघ्रं समानीतम्।” तदा रामः तेन चूर्णेन गङ्गातटे पितरं पिण्डं दातुं प्रवृत्तः, किन्तु सः शोकग्रस्तः मन्दं चकार। तत्र दिव्यः शब्दः समुत्पन्नः—“शोकं त्यज राजपुत्र! राज्यं हृतं, वनं प्राप्तं; किं त्वया न प्राप्तम्?” “त्वं न कुटिलः, धर्मनिष्ठः; अत्र मा शोच। यः धर्मार्थं कुटिलतया कर्म करोति, स एव पापी।” “सर्वेषु शास्त्रेषु श्रूयते, राम, शृणु—यद्यत् भोजनं जनः भुङ्क्ते, तत् तदेव पितृदेवताः भुञ्जते।” पिण्डः भूमौ पतितः, सः न पितरं न मृतदेहं प्रेक्षते स्म। तत्र स्मरणं, यत् महापापसमूहं नाशयति, समजनि; लोकपालाः, रुद्राः, आदित्या, अश्विन्यश्च आगताः। ते स्वैः दिव्ययानैः आगताः; तेषु एकः परमतेजस्वी, श्रेष्ठे वाहन उपविष्टः, किन्नरैः स्तुतः। तत्र तेषु मध्ये, सः पितरं सूर्यसमानं दीप्तमानं दृष्ट्वा, स्वं पितरं न पश्यन्, देवताः तु वाहनस्थाः दृष्ट्वा। रामः सञ्जाताञ्जलिः उवाच—“क्व मे पिता?” तदा दिव्यः शब्दः सीतया रामं प्रति अभाषत—“त्रिभिः ब्रह्महत्याभिः विमुक्तः दशरथः देवगणैः परिवृतः। पश्य पुत्र, इत्यपि देवाः रामं ऊचुः।” “धन्यः सिद्धः त्वं राम; तव पिता स्वर्गं गतः। यः पितॄन् नानानरकसङ्घातात् उद्धरति, सः प्रशंस्यः। सः पुण्यकर्मणा भूषितः, त्रैलोक्ये पापविमुक्तः, सूर्यसङ्काशः। सर्वधनसम्पन्नः पापी दग्धवृक्षवत्; धनहीनोऽपि धर्मात्मा शशिशेखरवत् प्रकाशते।” एवं दृष्ट्वा, राजा पुत्रं प्रति आशीर्वचनैः अभिवाद्य उवाच—“कर्तव्यं त्वया कृतम्; सौम्य, सुभगः भव। त्वया पापरहितेन मया उद्धृतः। सः पुत्रः पुण्यश्लाघ्यः, यः पितॄन् उद्धरति।” ततो देवगणाः देवकार्यार्थं ऊचुः—“नरश्रेष्ठ, राम, यथेष्टं गच्छ।” तद्वचनं श्रुत्वा, रामः देवताः प्रति उवाच—“गुरुणा पित्रा च सह, किम् अन्यत् कर्तव्यमस्ति?” “न गङ्गायाः समा नदी, न तव समः पुत्रः, न शिवस्य समो देवः, न उद्धर्ता समः नरः। त्वया, राम, सर्वाणि पितृकृत्यानि पूर्णानि; त्वया पितरः पुत्रेण उद्धृताः। सर्वे स्वस्थानानि यान्तु, त्वमपि यथेष्टं गच्छ।” ततस्तु देववचनैः प्रेरितः, रामः लक्ष्मणज्येष्ठः सीतया सह गङ्गायाः माहात्म्यं दृष्ट्वा विस्मितः उवाच—“अहो, गङ्गायाः प्रभावः, त्रिषु लोकेषु नास्त्यन्यः। वयं भाग्यवन्तः, यतः गङ्गां पावनीं त्रैलोक्यस्य दृष्टवन्तः।” सः महोत्साहेन महेश्वरं प्रतिष्ठाप्य, षोडशोपचारैः भक्त्या तं देवमर्चयामास। ततो रामः, वस्त्रैः भूषितं षट्-त्रिंशद्वीर्यसम्पन्नं शंकरं सञ्जाताञ्जलिः स्तुतवान्।