सः सोमः, दुर्निर्गम्यं राज्यम् प्राप्तवान्, ऋषिभिः पूजितः, तस्य मनः गर्वेन च अभिमानस्य अभावेन अपहृतम्। राज्यगर्वमदेन मोहितः, सोमः अङ्गिरसःपुत्रस्य बृहस्पतेः भार्यां तारा नाम्ना, बलात् अपहृतवान्। देवैः दिव्यैः ऋषिभिः च पुनः पुनः याच्यमानः, तदा सोमः ताम् ताराम् अङ्गिरसे न दत्तवान्। ततः उशनाः अङ्गिरसः पदं गृहीत्वा, रुद्रः अपि महिषधनुः गृहीत्वा तस्य पदं गृहीतवान्। तेन महात्मना ब्रह्मशिरः नाम परमास्त्रं देवेषु प्रयोक्तम्, येन तेषां कीर्तिः नष्टा। तदा तारायाः कृते देवानां दानवानां च प्रसिद्धः युद्धः अभवत्, यः लोकान् विनाशयन् महत्तमः आसीत्। तत्र शेषदेवाः तुषिताः च, द्विजर्षयः च, आद्यं नित्यं च ब्रह्माणं शरणं गता। ततः ब्रह्मा स्वयं उशनां रुद्रं च संयम्य, ताराम् अङ्गिरसे दत्तवान्। ताम् गर्भिणीं दृष्ट्वा बृहस्पतिः कोपितः उवाच—"मम भार्यायाम् तव बीजं कदापि न स्थास्यति।" तदा तारा काश्ठकाण्डम् समीपं गत्वा गर्भं निष्क्रान्तवती; स जातः, देवस्वरूपः, शोभमानः अभवत्। तदा देवश्रेष्ठः संशयेन ताराम् पप्रच्छ—"सत्यं वद, कस्य पुत्रः अयम्? सोमस्य वा बृहस्पतेः वा?" देवैः पृष्टा तारा न उत्तरम् दत्तवती; ततः वीरः पुत्रः शत्रुघ्नः ताम् शप्तुं आरब्धवान्। तदा ब्रह्मा तं संयम्य तारां पप्रच्छ—"सत्यं वद, कस्य पुत्रः अयम्?" तारा अञ्जलिं कृत्वा ब्रह्माणम् उवाच—"सोमस्य एषः," इति। ततः सोमराजः पुत्रस्य शिरः गन्धं गृह्य हृष्टः अभवत्। तेन तस्य पुत्रस्य नाम बुधः इति दत्तम्; स बुधः अन्यैः विपरीतः आकाशे उदेति। तस्य बुधस्य, वैरोचनकन्यायाः, पुत्रः अभवत्—पुरूरवाः, इलायाः पुत्रः, महाबलः। तस्य महात्मनः उर्वश्याम् सप्त पुत्राः जाताः; एवं सोमस्य पुण्यजन्माख्यानम् उक्तम्। तस्य वंशवर्णनम् श्रुणु, यः सौभाग्यं दीर्घायुष्यम् आरोग्यं पुण्यं कामफलम् च ददाति। केवलं सोमस्य जन्मश्रवणेन पापात् विमुक्तिः भवति। ततः बुधस्य विद्वान् पुत्रः पुरूरवाः अभवत्, यः तेजस्वी, उदारः, यज्ञनिष्ठः, दानशीलः च आसीत्। स ब्रह्मवक्ता, अद्वितीयवीर्यः, शत्रुभिः युद्धे अजितः, अग्निहोत्रकर्ता, यज्ञेश्वरः च आसीत्। सत्यवादी, धर्मात्मा, रतिक्रियायाम् संयतः, त्रिलोकप्रसिद्धकीर्तिः च आसीत्। स शान्तः, धर्मविद्, सत्यवादी च, तं उर्वशी प्रसिद्धा स्वगर्वं त्यक्त्वा वरयामास। तया सह राजा दशवर्षाणि, पञ्च, षट्, पञ्च, सप्त, अष्ट, दश, पुनः अष्ट च, द्विजातिभिः सह वासं कृतवान्। सः चित्ररथे रम्ये वनान्ते, मन्दाकिन्याः तटे, अलकायाः नगरे, नन्दने च उत्तमे वने वासमकरोत्। उत्तरकुरुषु, फलवृक्षैः शोभिते, गन्धमादनस्य पादे, मेरुशिखरे च उत्तरे। एतेषु देवैः सेवितेषु श्रेष्ठेषु वनेषु, राजा उर्वश्या सह परमं सुखं अनुभूतवान्। पुण्ये भूमौ, महर्षिभिः स्तुतायाम्, पृथिवीनाथः प्रयागे राज्यं स्थापयामास। एवं स इलावंशसम्भूतः राजा, प्रथिष्ठाने गङ्गायाः उत्तरतीरे महत्तमं ऐश्वर्यं प्राप्नोत्। तस्य सप्त पुत्राः, देवपुत्रैः सदृशाः, गन्धर्वलोकविख्याताः अभवन्—अयुः, विद्वान् अमावसु, विश्वायु, धर्मात्मा श्रुतायु, दृढायु, वनायु, बह्वायु, सर्वे उर्वश्यायाः पुत्राः। अमावसोर् उत्तराधिकारी राजा भीमः, भीमस्य तेजस्वी उत्तराधिकारीः काञ्चनप्रभः। काञ्चनस्य पुत्रः सुहोत्रः, विद्वान् महाबलः; सुहोत्रात् केशिन्यां जातः जह्नु। सः महान् सर्पसत्रं कृतवान्; पतिस्नेहेन गङ्गा स्त्रीरूपेण बहिर्गता। सः अनिच्छन् अपि गङ्गा तस्य यज्ञमण्डपम् अप्लावयत्; सर्वतः अप्लुतं दृष्ट्वा सुहोत्रः क्रुद्धः गङ्गाम् शप्तवान्—"ते त्वं प्रयासं व्यर्थं करिष्यामि, तव जलं पीत्वा।" "एतत् गर्वस्य त्वरितं फलम् प्राप्नुहि!" इत्युक्त्वा, महर्षयः गङ्गायाः पानं दृष्ट्वा तां जाह्नवीं तस्मै कन्यां समर्पयामासुः। जाह्नुः कावेरीं युवनाश्वस्य कन्यां पत्नीत्वेन स्वीकृतवान्। युवनाश्वस्य शापेन गङ्गा मध्ये निर्गता, उत्तमं नदीं कावेरीं, जाह्नोः निर्दोषां पत्नीं प्रविष्टवती। जाह्नुः तस्यां कावेरीं धर्मपत्न्यां सुन्दरं पुत्रं सुनन्दं उत्पादितवान्; तस्य सुनन्दस्य पुत्रः अजकः अभवत्। एवं सोमस्य वंशः पुण्यः, ऐश्वर्यदायकः, दीर्घायुष्यम्, आरोग्यदायकः, पुण्यफलदायकः, कामपूरकः च, महर्षिभिः श्रुतः।