ततः प्रभृति तद् तीर्थं गोविन्दनाम्ना प्रसिद्धं बभूव, तदपि मङ्गलासंगममिति च पूर्णतीर्थमिति च परमं कथ्यते। तत्रैव इन्द्रतीर्थं बर्हस्पत्यं च विख्यातं, यत्र देवः सिद्धेश्वरः विष्णुः च गोविन्दः च सन्निधिं वहन्ति। यत्र स्नानदानपुण्यकर्माणि यानि कुर्वन्ति, तानि सर्वाणि अक्षयानि पितृभ्यः चातिप्रियाणि जानीयात्। यस्य तीर्थस्य माहात्म्यं शृणोति, पठति, स्मरति वा नित्यं, तस्य राज्यलाभः पुनः सम्पद्यते। तस्य तीर्थस्य उभयतः तटे सप्तत्रिंशत्सहस्राणि तीर्थानि सन्ति, सर्वाणि सर्वसिद्धिदानि सन्ति, हे मुनिश्रेष्ठ। न हि पूर्णतीर्थाद् अन्यद् तीर्थं महदस्ति, यत् महाफलप्रदं; यः नरः तद् जन्मतः न सेवते, स फलहीनः भवति। अन्यत् अपि तद् रामतीर्थमिति प्रसिद्धं, यत् गर्भघ्नपापं नाशयति; तस्य केवलं श्रवणेन सर्वपापैः विमुच्यते। इक्ष्वाकुवंशे जातः कश्चन क्षत्रियः लोके प्रसिद्धः, बलवान्, बुद्धिमान्, शूरः च, साक्षादिव शक्र इव पुरीपतिः। स राजा दशरथः पूर्वजं राज्यं बलीव पुरा पालयामास; तस्य त्रयः पत्न्यः आसन्। कौशल्या, सुमित्रा, कैकेयी च—सर्वाः कुलीनाः, भाग्यवत्यः, रूपसम्पन्नाः, शुभलक्षणयुताः च आसन्। तस्मिन्नेव अयोध्यायां राज्यं पालयतः राज्ञः वसिष्ठः ब्रह्मविदां श्रेष्ठः विशेषतः प्रधानपुरोहितः आसीत्। न तत्र व्याधिः, न दुर्भिक्षम्, न अनावृष्टिः, न च किञ्चिदपि क्लेशमासीत् ब्राह्मणेषु, क्षत्रियेषु, वैश्येषु, विशेषतः शूद्रेषु। सर्वे आश्रमाः पृथक्-पृथक् सुखमुपलभन्ते स्म, तस्मिन् इक्ष्वाकुवंशे राज्ञि राज्यं पालयति। कदाचित् त्रैलोक्ये देवानां दानवानां च राज्यहेतोः महद्विग्रहः अभवत्; कदाचित् देवा विजयं प्राप्नुवन्, कदाचित् तु अन्ये। एवं स्थिते, हे नारद, त्रयः लोकाः महता संतापेन पीडिताः; ततः अहं दैत्यदानवान् संबोधयामास। किन्तु देवाः विशेषतः मम वचनं न प्रतीयुः; पुनः तेषां मध्ये महद् युद्धमुत्पन्नम्। ततः देवा विष्णवे ईशानाय च जगन्नाथाय जग्मुः; तौ उभौ देवतान् असुरान् दैत्यदानवान् च संबोधितवन्तौ। तौ उक्तवन्तौ—"ये तपसा बलवन्तः, ते पुनः तपः कृत्वा युद्धं कुर्वन्तु" इति; ततः सर्वे तपस्यां प्रवृत्ताः। तथापि, देवाः ईर्ष्यया युक्ताः पुनः राक्षसान् प्रति जग्मुः; तत्र देवदानवयोः भीष्मं युद्धमभवत्। तत्र न देवाः, न दैत्यदानवाः विजयं प्राप्नुवन्; युद्धे प्रवृत्ते, आकशवाणी आसीत्—"यस्य पक्षे राजा दशरथः, स एव विजयी; अन्ये न।" इति श्रुत्वा, सर्वे देवदानवाः विजयाय प्रयत्नं कर्तुं प्रस्थिताः; ततः वायुः शीघ्रं गत्वा राजानं उपगम्य उवाच— "त्वं गन्तव्योऽसि, राजन्, देवदानवयोर्युद्धे; यत्र दशरथो राजा, तत्रैव विजयः प्रसिद्धः। अतः त्वं देवपक्षे स्थित्वा तेषां विजयः कुर्याः।" इति वायोः वचः श्रुत्वा दशरथः प्रत्युवाच—"अवश्यम् आगमिष्यामि; वायोः, यथेष्टं गच्छ।" वायौ गते, तदा दैत्याः राजानं समुपेत्य ऊचुः—"भगवन्, अस्माकं अपि त्वया सहाय्यं कर्तव्यम्।" "राजन्, यशस्विन् दशरथ, विजयस्तव पक्षे; अतः अस्माकं स्वामिनं सहाय्यं कुरु।" इति। तदा राजा, वायुणा पूर्वं याचितः, उवाच—"मया पूर्वमेव प्रतिज्ञातम्; दैत्यदानवा गच्छन्तु।" स राजा तथैव कृत्वा, स्वर्गं गत्वा, दैत्यदानवराक्षसैः सह युद्धमकरोत्। तत्र देवसंघस्य पश्यतः, नमुचेरनुजानां भ्रातृभिः तीक्ष्णबाणैः राज्ञः अक्षो विदारितः। राजा स मोहात् न जानाति यत् अक्षः भग्नः; तदा कैकेयी सुन्दरभ्रूः राज्ञः समीपे स्थित्वा, स्वयम् न उक्तवती, किन्तु भग्नं अक्षं दृष्ट्वा सती धर्मपरा तत्रैव स्वहस्तं स्थापयामास। हे मुनिश्रेष्ठ, एषा महती अद्भुता च क्रिया आसीत्; रथश्रेष्ठेन राज्ञा, हस्तेन अक्षे स्थापिते, युद्धे विजयः प्राप्तः। दैत्यदानवान् जित्वा, देवैः बहून् वरान् प्राप्य, तैः अनुमोदितः स राजा हृष्टः अयोध्यां प्रतिनिवृत्तः। पथि च, स राजा स्वप्रियां दृष्ट्वा, कैकेय्याः कर्म दृष्ट्वा, परमाश्चर्येण पूरितः अभवत्। ततः स तस्यै त्रीन् वरान् दत्तवान्, हे नारद; तदा कैकेयी राज्ञः अनुमतिं प्राप्य, अब्रवीत्—"एते वराः, राजेन्द्र, यावत् मम इच्छा न भविष्यति, तावत् तव समीपे सन्तु।" राजा प्रियायै भूषणानि दत्वा, रथेण तया सह विजयी हृष्टः स्वपुरं प्रतिनिवृत्तः। का स्त्रीभ्यः काले युक्ते दातव्यं न स्यात्? कदाचित् दशरथः मृगयार्थं मृगयुभिः परिवृतः वनं गतः। स रात्रौ वने विचरन् जलाशयं निर्मितवान्; राजा सप्तदोषवर्जितः स्यात्।