कर्मणि निष्फलत्वे सति, तत्र न किञ्चित् क्लेशं कर्तव्यम्; स्वधर्मस्य अपूर्णत्वात् सर्वदुःखानि जायन्ते। तयोः उभयोः अहम् अपि पूर्वकथां निवेदयामास, यत्र श्रीमान् धन्वन्तरिः, आयुषः पुत्रः, उदारचित्तः आसीत्। तत्र तमोविघ्नः कृतः, स च विष्णुना विनाशितः; तस्य पूर्वजन्मकृतानि च सर्वाणि निवेदितानि। तद् श्रुत्वा तौ उभौ विस्मितौ भूत्वा पुनः माम् अपृच्छताम्— "हे देवश्रेष्ठ! केन उपायेन तद् दोषजनितं विघ्नं निवारयितुं शक्यते?" इति। अहम् अपि पुनः ध्यानं कृत्वा ताभ्यां अवोचम्—"शृणुताम् दोषस्य कारणं, सर्वसिद्धिसाधनं, दुःखसागरस्य परं पारं च। एषः उपायः दुःखार्तचित्तानां शरणं, जीवन्मुक्तये अपि साधनं; गौतमीं देवीं गत्वा, तत्र हरिं शङ्करं च स्तुत्वा, सर्वं सिद्ध्यति। अन्यः शुद्ध्युपायः नास्ति।" ततः तौ उभौ सर्वं परित्यज्य शीघ्रं गौतमीं जग्मतुः। समये स्नानं कृत्वा, हर्षयन्तौ देवौ तां देवीं स्तोतुं प्रचक्रतुः— "नमः मत्स्याय, कूर्माय, वराहाय पुनः पुनः नमः! नरसिंहाय देवाय, वामनाय पुनः पुनः नमः! हयग्रीवाय त्रिविक्रमाय च नमः; बुद्धरूपाय, रामरूपाय, कल्किरूपाय च नमः। अनन्ताय, अच्युताय, जामदग्न्यरूपाय, वरुणेन्द्रयमस्वरूपाय च नमः! त्रैलोक्यस्वरूपाय, सरस्वतीवदनाय, सर्वज्ञाय नमः! लक्ष्मीसहिताय, बहुबाहुचरणनेत्रशिरसि, सुखरूपाय नमः! ये त्वां प्राप्य सुखिनः भवन्ति।" "यावत् जनाः त्वां शरणं न यान्ति, तावत् ते दरिद्रतां, मलदुःखं वा प्राप्नुवन्ति। मोक्षकामाः त्वां सूक्ष्मं, परं, अनन्तं ज्योतिः, ओङ्कारसारं, प्रकृतितीतं, चिन्मयमेकं, सुखमयं वदन्ति। अत्र अकामाः अपि त्वां पञ्चमहायज्ञैः पूजयन्ति; सर्वकामसिद्ध्याः संसारसागरं तरित्वा तव धाम प्राप्नुवन्ति।" "समदृष्ट्या, षडूर्मिविज्ञानसम्पन्नाः, शान्तचित्ताः, ज्ञानयोगात् कर्मफलत्यागं कृत्वा, ध्यानात् शम्भोः स्वरूपं प्राप्नुवन्ति। न जातिः, न धर्मः, न वेदाः, न ध्यानसमाधयः; अहं भक्त्या रुद्रं, शिवं, शङ्करं, सोमं नमामि।" "मूढोऽपि जनः, शम्भोः पादाभक्त्या तव मुक्तिं प्राप्नोति—ज्ञानयज्ञतपोध्यानदानफलैः। एषः परः फलः सम्पद्यते—सोमेश्वरभक्तिः, या दिवानिशं प्राणिनां प्रियं, दृश्यश्रुतफलदा च। त्वयि भक्तिः स्वर्गमुक्त्युपायः, तव पादप्राप्तिसाधनं; किन्तु पण्डिताः तां केवलं सोपानमिव न वदन्ति।" "अतः, कृपानिधे! मयि त्वत्प्रेम भवतु। तव सेवायाः अन्यः उपायो नास्ति। स्वमाहात्म्यं दृष्ट्वा, प्रभो, पापिनोऽपि अस्मान् अनुगृहाण। त्वं स्थूलः, सूक्ष्मः, अनादिः, नित्यः, पिता माता च, असत् सत् च; एवं वेदपुराणैः स्तूयमानं सोमेश्वरं नमामि।" एवं स्तूयमानौ हरिहरौ, देवाधिदेवौ, तुष्टौ भूत्वा उचतुर्व— "यत् हृदये वाञ्छसि, तत् वरं वृणीष्व—दुर्लभमपि।" इति। तदा इन्द्रः देवाधिपतिं प्रति अवदत्—"मम राज्यं पुनः पुनः लभ्यते नश्यति च; सः दुःखान्तः स्यात्। मम राज्ये स्थैर्यं, सर्वं च स्थिरं स्यात्। यदि यूयं तुष्टौ, सर्वदा मम सर्वं स्थिरं भवतु।" "एवं अस्तु" इति हरिवचनं अनुमोद्य, तौ हर्षयन्तौ तद् अवदताम्। तौ स्मितमुखौ दृष्ट्वा, परमां कृपां प्राप्नुताम्। तौ च नित्यनिरुपाधिकौ, अविकारौ, सर्वलोकाश्रयौ, भोगमोक्षप्रदौ च। त्रैमूर्तिस्वरूपा, महान् तीर्थः गौतमी, कामदायिनी—तत्र एषः मन्त्रः सह स्नानं कार्यम्। बृहस्पतिः महेन्द्रस्य मङ्गलायाभिषेकं कुर्यात्, स्मृत्वा हरिहरौ, ऐश्वर्यस्थैर्यसिद्धये। यद् यद् पुण्यं अत्र वा पूर्वजन्मनि कृतम्, तत् सर्वं सिद्ध्यतु; हे गोदावरी, नमस्ते। यः कश्चन एवं स्मृत्वा गौतमीं स्नाति, तस्य धर्मोऽस्माकं प्रसादात् सम्पूर्णः भवति; सः पूर्वपापैः विमुक्तः पुण्यवान् भवति। एवं निश्चित्य, हृष्टः इन्द्रः बृहस्पतिः च, बृहस्पतिप्रधानः, महेन्द्रस्य महाभिषेकं चकार। तेन सा नदी मङ्गला इति अभवत्; तया संगमे पुण्यं गङ्गासमानमस्ति। इन्द्रेण स्तूयमानः विष्णुः, विश्वरूपः, साक्षात् प्रकटितः; शक्रः त्रैलोक्यसमां पृथ्वीं जगत्पतेः प्राप्नोत्। तत्र सः गोविन्द इति प्रसिद्धः अभवत्; वज्रधरोऽपि त्रैलोक्यसमां पृथ्वीं प्राप्नोत्। तत्र हरिणा दत्ता, गोविन्दः हरिरभवत्; त्रैलोक्याधिपत्यं हरिणा हरिः प्राप्तवान्। येन स्थैर्यं स्थापितम्, सः महेश्वरात् देवदेवतया—तत्र बृहस्पतिः देवगुरुः महेश्वरं स्तुतवान्। देवाधिपतेः महात्मनः राज्यस्थैर्याय, देवैः पूजितः सिद्धेश्वरः तत्र लिङ्गरूपेण प्रकटितः।