गङ्गातटे धन्वन्तरिराजाः कठोरतपसा संलग्नः आसीत्। तत्रैव तमः नाम दैत्यः बलवान् शरणं लेभे, हे मुनि। स राजा नित्यं जपहोमपरायणः ब्रह्मज्ञाननिष्ठश्चासीत्। स चिन्तयामास—"अहं तमं शत्रुं नाशयिष्यामि" इति। तदा तमोऽपि सागरात् निर्गतः। अहं, एष बलवान् राजा, तं पुनः पुनः नाशितवान्; सदा तं शत्रुं नाशयितुमिच्छन् तमः सागरात् निर्गतः। ततः स तमो मायया स्त्रीरूपं गृहीत्वा राजानमुपससार। सा सुकेशिनी सुन्दरी भुजङ्गनयना नर्तनगीतम् अकरोत्, हास्ययुक्ता मनोहररूपा चासीत्। राजा तां सर्वाङ्गसुन्दरीं, दीर्घकालं तत्र स्थितां, शान्तां, भक्तां, श्रद्धालुं च दृष्ट्वा, करुणया तामुवाच— "काऽसि त्वम्? किमर्थं घनदण्डकानने वससि? कं दृष्ट्वा त्वं प्रमुदिता दृश्यसे? ब्रूहि शुभे, त्वां पृच्छामि।" तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा सा स्त्री राजानमुवाच— "त्वयि सति, किमन्यत् प्रमोदहेतुः लोके? अहंन्द्रस्य लक्ष्मीः अस्मि; त्वां दृष्ट्वा कामेन समाकुला अभवम्। हर्षेण पुनः पुनः तव पुरतः सञ्चरामि, नृपते, किन्तु पुण्यराशेः अभावात् सर्वैः दुर्लभा अहम्।" राजा तस्याः वचनानि श्रुत्वा, ततः स तां दुष्करां तपः त्यक्त्वा केवलं तामेव मनसा चिन्तयन्, तस्यां भक्त्या एकचित्तः अभवत्। ततः स राजा तस्यां एव शरणं गतः। स तमसि प्रविश्य, हे ब्रह्मन्, महान् तपोव्यूहं नाशयित्वा लीनः अभवत्। अथाहं तत्र वरदानाय आगतः। तं तपश्च्युतं मोहग्रस्तं मृतवत् दृष्ट्वा, विविधकारणैः तं राजश्रेष्ठं सान्त्वयित्वा, तव शत्रुं "तमः" इति नाम कृत्वा तस्य तपश्च्युतिं कारितवान्। तस्य कार्यं सिद्धं, हे राजन्, त्वं शोचितुं न अर्हसि; स्त्रियः पुरुषाणां सुखदुःखयोः कारणम्। सर्वाः एवं कुर्वन्ति, विशेषतः सा या मायामयी। ततः राजा संयुक्तहस्तः मम समीपे मोहविनिर्मुक्तः भाषते— "किं करवानि, हे ब्रह्मन्? कथं तपसः पारं गमिष्यामि?" अहं तस्मै उत्तरमदाम्— "सर्वशक्त्या जनार्दनं देवदेवं स्तुव। तदा सिद्धिं प्राप्स्यसि। स हि सर्वलोककर्त्ता, सनातनः, वेदैर्ज्ञेयः, सर्वसिद्धिदः नराणां; त्रिषु लोकेषु अन्यो नास्ति।" ततः स राजश्रेष्ठः श्रेष्ठं हिमवन्तं गत्वा, संयुक्तहस्तः, विष्णुं भक्त्या स्तोतुम् आरब्धवान्— "जय जय विष्णो! जय अचिन्त्य! जय विजितात्मन्! जय अव्यय! जय गोपाल, लक्ष्मीपतये! जय कृष्ण विश्वरूप! जय भूतनाथ! जय शेषशायी! जय गोविन्द सर्वव्यापिन्! जय जगत्कर्तः! नमः! जय विश्वधारिन्! जय विश्वपालक! नमो जयेश्वर, सत्-असत्-स्वरूप! जय धर्मवर्धन माधव! जय कामद, कामस्वरूप! जय राम गुणसागर! जय पुष्टिद, श्रीपतये! जय शुभद! जय भूतनाथ, प्रजापते! जय पुरुषकर्तृ, कर्मस्वरूप! जय पीताम्बर! जय सर्वेश, सर्वस्वरूप! जय शुभमूर्ते! जय सत्त्वनाथ! नमः वेदवेद्य! जय जन्महेतुः, जन्मन्यवस्थित, परमात्मन्! नमः! जय मुक्तिद, मोक्षस्वरूप! जय भोगद, केशव! जय लोकनाथ, भूतनाथ! जय पापनाशन! जय भक्तवत्सल! जय चक्रपाणे! नमः! जय मानद, मानस्स्वरूप! जय लोकपूज्य! जय धर्मद, धर्मस्वरूप! जय संसारपारग! जय अन्नद, अन्नस्वरूप! जय वागीश! नमः! जय शक्तिद, शक्तिस्वरूप! जय परमजयवरद! जय यज्ञद, यज्ञस्वरूप! जय पद्मनेत्र! जय दानद, दानस्वरूप! जय कैटभान्तक! जय कीर्तिद, कीर्तिस्वरूप! जय रूपद, सर्वरूप! जय सुखद, सुखसार! जय पावनपावन! जय शान्तिद, शान्तिस्वरूप! जय शंकरात्मज! जय पानद, पानस्वरूप! जय तेजोमय! जय वामन, धननाथ! जय धूमकेतुधर! जय सर्वलोकद, दानस्वरूप! नमः! त्वमेव आत्मा त्रैलोक्ये सञ्चरन्, भूतक्लेशविनाशक कौस्तुभधारिन्, करुणासिन्धो! मम शिरसि हस्तं स्थापय, विष्णो!" एवं स्तुवति तस्मिन्नेव, भगवान् शङ्खचक्रगदाधरः तस्मै वरं दातुमुपागच्छत्, सर्वकामसमृद्धिं च दत्तवान्। धन्वन्तरिराजः चक्रपाणेः वरप्रसादेन तुष्टचित्तः, गोविन्दस्य, देवाधिदेवस्य, पुरतः स्थित्वा वरं प्राप्नोत्। स राजा प्रणम्य तमुवाच— "देवेश्वर, अहं देवराज्यं कामये।" स विष्णुना तस्मै दत्तम्— "त्वं स्वकार्यं प्राप्तवान्।" ततः स्तुत्वा पूजितश्च विष्णुः तत्रैव अन्तर्धानमगात्। कालान्तरे स राजा देवानां अधिपत्यं प्राप। बहूनां पूर्वकृतानां कर्मणां विपाकेन, इन्द्रः सहस्राक्षः स्वस्थानात् त्रिः पतितवान्। नहुषात्, वृत्रवधात्, सिन्धुसेनवधात्, अहल्यासंयोगात् च, तथा अन्येभ्यः कारणेभ्यश्च।