गुरुर्वाचः— “मम भगिनीं विधिवत् पत्नीत्वेन स्वीकुरु, स्नेहेन सह तया वस; एष एव मम दानप्रार्थनः।” शिष्यः प्रत्युवाच— “शिष्यः सदैव गुरुणा भ्राता वा पुत्रः इव भवेत्, गुरुश्च पितरं इव; तर्हि कatham एष सम्बन्धः सम्भवति?” पुनः गुरुर्वाचः— “मम सत्यं आज्ञां कुरु; मम आदेशः तव दानम्। सर्वं स्मर, हे काठ, तथा रेवतिं पूर्णचेतसा गृहाण।” ततः काठः “एवमस्तु” इति गुरुशब्दं श्रुत्वा, रेवतिं विधिपूर्वकं दत्तां हस्तेन गृह्य, तामवलोकयत्। तत्र काठः रेवतिसंयुक्तः तस्याः सौन्दर्यस्य प्राप्त्यर्थं तथा शिवस्य तुष्ट्यर्थं देवेशं शङ्करं पूजामकरोत्। रेवती रूपेण अतिशयसुन्दरी, सुमधुराङ्गी, अनुपमवपुषा आसीत्; तत्र रेवतिस्नानात् जलं प्रवाहितम्। तत् जलं गङ्गायां “रेवती” नाम्ना नदीरूपेण प्रसिद्धं अभवत्, या सौन्दर्यं सौभाग्यं च ददाति। पुनः काठः विविधदर्भैः शुभरूपसिद्ध्यर्थं अभिषेकं कृतवान्; तत् नदी “विदर्भा” अभवत्। यः श्रद्धया रेवतीगङ्गासङ्गमे स्नानं करोति, स सर्वपापविमुक्तः विष्णुलोके सम्मानितः भवति। तथा, हे मुने, यः श्रद्धया विदर्भागौतमीसङ्गमे स्नानं करोति, स तत्क्षणमेव भोगमोक्षं प्राप्तवान्। उभयोः तटयोः शतं उत्तमं तीर्थं अस्ति, यानि सर्वपापानि नाशयन्ति, सर्वसिद्धिं च ददाति। गङ्गायाः उत्तरतटे “पूर्णतीर्थ” नाम्ना प्रसिद्धं; तत्र यदि कश्चित् अज्ञानतः अपि स्नानं करोति, स शुभतां प्राप्तवान्। पूर्णतीर्थस्य महात्म्यं कः वर्णयितुं शक्नोति, यत्र चक्रधारिणः त्रिशूलधारिणः च स्वयं प्रतिष्ठिताः सन्ति? बहुकल्पपूर्वे धन्वन्तरिः, आयुषः पुत्रः, अश्वमेधाद्यनेकयज्ञान् कृतवान्। बहुदानानि दत्त्वा, बहुभोगान् उपभुञ्जन्, भोगेषु विषमतां ज्ञात्वा, परमवैराग्यं स्वीकृतवान्। समुद्रातिरिक्ते शिखरे, वा गङ्गातटे, वा शिवविष्ण्वोः गृहे, विशेषतः पुण्यसङ्गमे— यत्र तपः, दानं, जपः च कृतं, तत्र सर्वं अक्षयम्। एतद् ज्ञात्वा धन्वन्तरिः तत्र महत्तपः आरब्धवान्। ज्ञानवैराग्यसमन्वितः, भीमेशपादे शरणं गत्वा, गङ्गासमुद्रसङ्गमे महत्तपः कृतवान्। पुरा, महान् असुरः, राज्ञा युद्धे पराजितः, भीतः, सहस्रवर्षाणि समुद्रे प्रविष्टवान्। धन्वन्तरिः वनं प्रविशन्, तस्य पुत्रः राज्यं प्राप्तवान्; राजा वैराग्यं प्राप्तः, ततः असुरः समुद्रात् निर्गतः। धन्वन्तरिः राज्ञः गङ्गातटे तपस्यन्, तत्र तामः नाम्ना बलवान् असुरः शरणं गृहीतवान्, हे मुने। धन्वन्तरिः सततं जपहोमपरायणः, ब्रह्मज्ञाननिष्ठः, चिन्तितवान्— “तं शत्रुं नाशयिष्यामि” इति; तामः समुद्रात् निर्गतः। “अहं बलवान् राजा तं बहुवारं नाशितवान्; शत्रुं नाशयिष्यामि” इति चिन्तयन्, तामः समुद्रात् निर्गतः। मायया, स्त्रीरूपं धृत्वा, राजानं समीपं गतः; सा सुमधुरभ्रू, नृत्यति, गायति, हासति, रम्या। राजा तामवलोक्य, सर्वाङ्गसुन्दरीं, तत्र बहुकालं स्थितां, शान्तां, भक्तां, श्रद्धालुं, करुणया तां प्रष्टवान्— “त्वं काऽसि? किं कारणं तव घनवनमध्ये वासः? कं दृष्ट्वा तव प्रमोदः? वद, शुभे, त्वां पृच्छामि।” स्त्री तस्य वचनं श्रुत्वा, राज्ञे प्रत्यवदत्— “यदा त्वं उपस्थितः, तदा अन्यः प्रमोदहेतु: कः? अहं इन्द्रस्य लक्ष्मीः; त्वां दृष्ट्वा कामेन पूर्णा अभवम्। प्रमुदिता पुनः पुनः तव पुरतः गच्छामि, राजन्; किन्तु पुण्यराशेः अभावात् सर्वैः दुर्लभा।” तस्याः वचनं श्रुत्वा, राजा तत्क्षणं दुष्करं तपः त्यक्तवान्, तां एव मनसा ध्यायन्, तस्यै समर्पितः, तस्यै निष्ठितः। ततः स राजा तस्यै एव शरणं गृहीतवान्; तमः प्रविश्य, हे ब्रह्मन्, स लीनः अभवत्, महत्तपः नष्टम्। तस्मिन् समये अहं तत्र अभ्यागतः, वरदानाय; तं मोहितं, तपोभ्रष्टं, मृतवत् दृष्ट्वा— ततः तं श्रेष्ठराजं विविधहेतुभिः सान्त्व्य, तव शत्रुं “तमः” इति नाम कृत्वा, तपोभ्रष्टं कृतवान्। तस्य कार्यं सिद्धम्; राजन्, त्वं शोकं मा कुरु; स्त्रियः पुरुषाणां सुखदुःखहेतवः। सर्वाः एवं कुर्वन्ति, विशेषतः या मायामयी; ततः राजा हस्तौ संयोज्य, मम समीपे, मोहविनिर्मुक्तः, उवाच— “किं करिष्यामि, हे ब्रह्मन्? कथं तपसः अन्तं गच्छेयम्?” तदा अहं तं प्रत्यवदं— “जनार्दनं देवदेवं सर्वयत्नेन स्तुत्वा, सिद्धिं प्राप्स्यसि। स सर्वलोकस्रष्टा, पुरातनः, वेदैः ज्ञेयः, सर्वसिद्धिदाता; त्रिलोक्यां अन्यः नास्ति।” ततः स श्रेष्ठराजः हिमवतः शिखरं गत्वा, अञ्जलिं कृत्वा, विष्णुं भक्त्या स्तुतवान्— “जयते विष्णुः! जयते अचिन्त्यः! जयते विजयी! जयते स्थिरः! जयते गोपालः लक्ष्मीपति! जयते कृष्णः, यः विश्वम्!