गङ्गातटे दानं यः करोति, स सर्वान् कामान् अवाप्नोति—सस्ययुक्तां भूमिं, गावः, ओषधयः च, सर्वं हर्षेण लभते। विष्णु-ब्रह्म-शिवस्वरूपाय भक्त्या यः ददाति, स जानातु—तत् सर्वं नश्यति न, अजरं च, सर्वान् कामान् स प्नोति। ओषधयः सोमवंश्या इति ज्ञात्वा, सोमः ओषधीनां स्वामीति विदित्वा, यः ब्रह्मणा उपदिष्टं ओषधिदानं करोति, स सर्वान् कामान् प्राप्नोति, ब्रह्मलोकस्य पूजितः भवति। ताः एव सोमवंश्याः ओषधयः प्रसन्नाः पुनः पुनः इदं वदन्ति— "हे राजन्, यः गङ्गायाम् अस्मान् ददाति, तं वयं पारयामः; त्वं च, ओषधीनां श्रेष्ठ, यत् चराचरं तव आधीनम् अस्ति।" ओषधयः सोमराजेन सह संवादं कुर्वन्ति—"हे राजन्, यः अस्मान् ब्राह्मणेभ्यः ददाति, तं वयं पारयामः।" "वयं ब्रह्मस्वरूपाः, प्राणस्वरूपा अपि; यः अस्मान् ब्राह्मणेभ्यः ददाति, तं वयं पारयामः।" "यः व्रते स्थितः सदा अस्मान् ब्राह्मणेभ्यः ददाति, स नः भक्तिम् आप्नोति, तं वयं पारयामः।" "यद् इह स्थावरं जङ्गमं च अस्माभिः व्यवह्रियते, यः अस्मान् ब्राह्मणेभ्यः ददाति, तं वयं पारयामः।" "यत् हविः, पिण्ड, अमृतं, वा अन्यत् यत् उपभुज्यते, यः तत् श्रेष्ठं ददाति, तं वयं पारयामः।" "यः श्रद्धया एतां वेदश्लोकं शृणोति, स्मरति, पठति वा, तं वयं पारयामः।" "यत्र एष श्लोकः सोमेन सह, गङ्गातटे ओषधिभिः सह पठ्यते, तत्र सः अन्नतीर्थ इति प्रसिद्धः। तस्मात् आरभ्य, तत् तीर्थं भैषज्यं, शुभं, अमृतं, वेद्यम्, मातृतुल्यं च। यः तत्र स्नानं, जपं, होमं, दानं, पिण्डदानं, अन्नदानं वा करोति, स अनन्तं पुण्यं लभते। तयोः तटयोः षट् लक्षाधिकानि तीर्थानि सन्ति, सर्वपापापहानि, सर्वसमृद्धिवर्धनानि च।" विदर्भस्य संगमं, एवं रेवत्याः संगमं च, यद् अभवत्, तत् पुराणविद्भिः यथा ज्ञातं, अहं ते कथयामि। तत्र भारद्वाजः नाम महर्षिः आसीत्, महान् तपस्वी, तस्य भगिनी रेवती, विकलरूपा, विकृतस्वरा च आसीत्। तां भगिनीं विकलां दृष्ट्वा, बलवान् भारद्वाजः, गाढं चिन्तयन्, गङ्गायाः दक्षिणतटे तस्थौ। "कस्मै एतां भगिनीं दद्यां? एषा विकटदर्शना कन्या, न कश्चित् स्वीकर्ता, भगिनी च दातव्या।" इति सः चिन्तयामास। "हन्त, कन्यया न कस्यचित् दुःखहेतुर्नास्ति; जीवस्य, प्रतिपदं, सैव मृत्युः इव जीवन्नपि।" एवं सः स्वाश्रमे चिन्तयन्, तत्र एकः महर्षिः भारद्वाजस्य दर्शनाय आगतः। सः षोडशवर्षीयः आसीत्, सुन्दरः, शान्तः, जितेन्द्रियः, गुणनिधिः, 'कठ' इति नाम्ना प्रसिद्धः। सः भारद्वाजाय प्रणनाम। भारद्वाजः तं ब्राह्मणं कठं यथोचितं सत्कृत्य, तस्य आगमनकारणं पप्रच्छ। कठः अपि उवाच—"अहं विद्यायाः अर्थी, भवद्-साक्षात्करार्थं आगतः; यथोचितं कुरु।" भारद्वाजः तम् उक्तवान्—"यद् इच्छसि, पुराणानि, स्मृतयः, वेदाः, धर्मशास्त्राणि च, पठ।" कठः उक्तवान्—"अहं सर्वं जानामि, ब्रह्मन्; विलम्बं विना ब्रूहि। सुजातः, धर्मनिष्ठः, गुरुभक्तः, विनीतः, विद्वान् शिष्यः पुण्येन लभ्यते।" "अहं ते शिष्यः, पापरहितः, सेवायुक्तः, श्रद्धावान्, सुजातः, सत्यवादी च; मां उपदिश।" इति कठः उवाच। "एवं भवतु" इति भारद्वाजः तम् सर्वविद्यां प्रायच्छत्। विद्या लब्ध्वा, तुष्टः कठः भारद्वाजम् उवाच— "गुरो, अहं तुभ्यं द्रव्यं दातुम् इच्छामि, यत् तव मनः प्रीणयति; यद् दुरलभं अपि, तद् वद। गुरो, तुभ्यं नमः।" "ये विद्यां लभित्वा, मोहेन, गुरोः तुष्टिं न कुर्वन्ति, ते यावच्चन्द्रतारकम्, तावद् नरके पतन्ति।" "मम भगिनीं धर्मेण पत्नीत्वेन गृहाण, तया सह स्नेहेन वस—एष एव मम दक्षिणा।" कठः प्रत्युवाच—"शिष्यः गुरवे भ्राता वा पुत्रः इव सदा भवेत्, गुरुश्च पितरः; कथं एष सम्बन्धः स्यात्?" भारद्वाजः पुनरुवाच—"मम आज्ञां कुरु, सा एव दक्षिणा; सर्वं स्मर, कठ, रेवतीं संकल्पेन गृहाण।" "एवं भवतु" इति कठः, गुरोः वचनेन, रेवत्याः हस्तं गृहीत्वा, यथाविधि दत्ताम्, तां अपश्यत्। तत्र कठः, रेवत्या सह, तस्याः सौन्दर्यार्थं, शिवस्य तुष्ट्यर्थं, देवानां नाथं शङ्करं पूजयामास। सा रेवती, सुन्दराङ्गी, अनुपमवपुः आसीत्; तस्याः स्नपनजलम् अपि तत्र प्रवाहितम्। तत्, गङ्गायाम्, रेवतीति नदी अभवत्, या रूपसम्पदां सौभाग्यं च ददाति इति प्रसिद्धा। पुनः, विविधैः कुशैः अभिषेकं कृत्वा, शुभरूपसिद्धये, सः विदर्भा नाम नदीमकरोत्। यः श्रद्धया रेवतीगङ्गयोः संगमे स्नानं करोति, स सर्वपापात् विमुक्तः, विष्णुलोके पूज्यते। एवं, यः श्रद्धया विदर्भागौतम्योः संगमे स्नानं करोति, स तस्मिन् क्षणे एव भोगमोक्षौ लभते।