सदा देवैः—ईशेन विष्णुना पद्मजन्येन ब्रह्मणा च—सर्वेषु कार्येषु पूज्यः, नमनीयः, ध्याननीयः च, विघ्नेश्वरः स एव भगवतः शरणं वयम् गच्छामः। विघ्नेश्वरस्य तुल्यः कोऽपि देवो नास्ति; सर्वकामदः सः। एतत् ज्ञात्वा त्रिपुरान्तकः अपि प्राचीनान् शत्रून् हन्तुं तं पूजितवान्। अम्बिकायाः पुत्रः सः अस्माकं महायज्ञे सर्वविघ्नानि शीघ्रं निवारयतु; तस्य ध्यानात् सर्वभूतानां कामाः सिध्यन्ति। यदा देवीपुत्रः जातः, तदा सर्वेषां महोत्सवः अभवत्; तस्य गर्भधारणे एव देवगणाः, स्वार्थसिद्धये, नवजातं विघ्नेश्वरं प्रणम्य तुष्टाः। सः मातुः अवरोधने अपि तस्य गोदं आरुह्य, पितुः जटासु चन्द्रं गोपयित्वा, स्वस्य लीलां दर्शितवान्। मातुः स्तन्यं पित्वा अपि, तृप्तः सन्, भ्रातुः प्रति स्पर्धाभावं धृतवान्; त्वं महाबलः लम्बोदरो नाम विघ्नेश्वरः अभवत्—शम्भुना नाम्ना लम्बोदरोऽसि। देवगणैः परिवृतः, महेशः "नृत्यं आरभ्यताम्" इति उक्तवान्; केवलं नूपुरध्वनिना तुष्टः, सः पुत्रं गणाधिपतित्वेन अभिषिक्तवान्। एकेन हस्तेन विघ्नपाशं धृत्वा, अपरहस्तेन शूलं धारयन्, यदि पूजितो न भवति, मातरं अपि विघ्नं करोति; विघ्नेश्वरस्य तुल्यः कोऽपि नास्ति। धर्मार्थकामेषु सर्वेषु कार्येषु देवैः दानवैः च प्रथमं पूजनीयः सः; तस्य पूजया विनाशः कदापि न भवति; तस्मै अग्रे प्रणमामि। यस्य पूजया, यथायथं प्रार्थितफलसिद्धिं दृष्ट्वा, आत्मबलोत्पन्नं गर्वं अपि अतिक्रान्त्वा, प्रियः भ्राता मूषकवाहनः सः स्तुत्यः। मातुः नृत्यगीतादिभिः सन्तोषं कृत्वा, तुष्टायाः तस्य भगवतः गणेशस्य शरणं वयम् गच्छामः। सः देवैः सहाय्येण, असुरैः युद्धे, स्तुतिभिः, नमस्कारैः, मन्त्रैः, पितुः अनुग्रहेण च सदा समृद्धिम् उपनयति; तस्मै गणेशाय शरणं वयम् गच्छामः। सः पुरातनान् शत्रून् युद्धे विरोध्य, पितुः पूजितः, पुनः विघ्ननिवारणं कृतवान्; तस्मै गणेशाय प्रणमामि। एवं देवगणैः स्तुतः विघ्नेश्वरः पुनः तान् सम्बोधितवान्। "मम प्रसादात् अस्मिन् यज्ञे असुरारिप्रसादे विघ्ननिवारणं भविष्यति।" यदा देवयज्ञः समाप्तः, गणेशः देवगणान् सम्बोधितवान्। "ये भक्त्या संयमेन च इमं स्तोत्रं मां स्तोष्यन्ति, तेषां दरिद्रता दुःखं च कदापि न भविष्यति।" "ये भक्त्या यत्नेन च अस्मिन् स्नानं दानं च करिष्यन्ति, तेषां सर्वकार्याणि सफलानि स्युः।" तस्मिन्नेव क्षणे देवगणाः "एवमस्तु" इति प्रत्युवाचुः। यज्ञे समाप्ते, देवगणाः स्वस्वस्थानानि प्रत्यागच्छन्। तदाद्य आरभ्य, तद् स्थलम् विघ्नशून्यं इति प्रसिद्धम्, सर्वकामदं, सर्वविघ्ननाशनं च। शेषतीर्थं नाम तद्, सर्वकामदं, प्रसिद्धम्; तस्य स्वरूपं वर्णयिष्यामि। शेषः महानागः, रसातलनाथः, सर्वनागैः परिवृतः, रसातलम् प्रविष्टवान्। दैत्यदानवसुताः असुराः रसातलम् प्रविश्य, नागनाथं निष्कास्य, शेषः दुःखितः मम समीपं आगतवान्। "त्वया रसातलं असुरेभ्यः मम च दत्तम्; किन्तु ते स्थानं न ददति; तस्मात् शरणं ते आगतः।" इति उक्त्वा। अहं तं नागं उक्तवान्—"गौतमीं गच्छ; तत्र महादेवस्य स्तुत्या कामं लप्स्यसि।" त्रिलोकेषु कोऽपि कामदः नास्ति; मम वचनात् नागः, गङ्गायाः स्नानं कृत्वा, समाहितः, देवेशं स्तुतवान्। "त्रिलोकनाथाय, दक्षयज्ञविनाशकाय, आदिसृजते, त्रिलोकस्वरूपाय नमः।" "सहस्रशीर्ष्णे, संहारकर्त्रे, चन्द्रसूर्याग्निवारुणरूपाय नमः।" "सर्वरूपाय, कालरूपाय, शङ्कराय, सोमेशाय, विश्वव्यापिने, जगन्नाथाय नमः; इच्छितं मे देहि।" ततः महेश्वरः तुष्टः, नागाय इच्छितं वरं दत्तवान्—दैत्यदानवराक्षसानां विनाशाय। शेषाय त्रिशूलं दत्वा, "एतेन शत्रून् जहि" इति उक्तवान्; ततो शिवः शेषं नागैः सह त्रिशूलविद्यां उपदिष्टवान्। ततः नागः रसातलम् गत्वा, युद्धे शत्रून् हत्वा, त्रिशूलेन दैत्यदानवराक्षसान् विनाशितवान्। देवः पुनः शेषनाथं हरं यत्र, तत्र प्रत्यागतः; मार्गेण यः गतः, नागराजः देवदर्शनाय आगतवान्। यत्र देवः रसातलात् निर्गतः, तत्र गुहाः अभवत्; तस्य गुहायाः तले गङ्गाजलं परमपावनं प्रवाहितम्। तत् जलं गङ्गा अभवत्; तस्य संगमे गङ्गायाः समक्षं विस्तीर्णं सरः अपि अभवत्। तत्र नागः यज्ञं कृतवान्, यत्र अग्निः सदा स्थितः; तेन जलं उष्णं अभवत्, गङ्गायाः संगमः च तत्र अभवत्। देवदेवम् पूज्य, शेषः प्रसन्नः शिवात् इच्छितं अधःस्थानं प्राप्तवान्, तत्र गत्वा स्थितवान्। तदाद्य आरभ्य, तद् स्थलम् नागतीर्थं नाम, सर्वकामदं, पावनं, रोगदरिद्रनाशनं च अभवत्। तत् तीर्थं पावनं, दीर्घायुः, समृद्धिदं, स्नानदानात् मोक्षदं च; यः श्रद्धया शृणोति, पठति, स्मरति वा, सः तद् फलम् आप्नोति। हे मुनिश्रेष्ठ, यत्र शेषः स्वामी, शिवः शक्तिप्रदाता, तत्र एकविंशतिः तीर्थेषु शतशः पुण्यस्थानानि विद्यन्ते, सर्वसमृद्धिदानि।