शिवेन यथोक्तं, तेषु तीर्थस्थलेषु स्नानदानपितृयज्ञादीनि अक्षयत्वेनैव विज्ञेयानि। एषा हि शिववचनेन प्रमाणीकृता। यः कश्चित् मातृतीर्थस्यैतस्य चरितं नियमितं शृणोति, स्मरति, वा पठति, स दीर्घायुष्मान् सुखी च भवति। तत्रापि परमपावनं ब्रह्मतीर्थमस्ति, यत् देवैरपि दुरापं, यत्र स्नानादिभिः कर्मभिः लोकानां भोगमोक्षौ लभ्येते। तस्मिन्नेव काले, देवसेना स्थिता, दानवा अधःपाताले प्रविष्टाः, तदा मातरश्च ताननुसृत्य गताः। तत्र मम पञ्चममुखं, घोरखररूपेण, देवसेनायाम् अवस्थितं, भीषणं वचनमूचत्— "दानवाः, किं पलायध्वे? भोः, मा भीर्यथास्तु; शीघ्रं आगच्छत, अहं सर्वान् देवान् क्षणेन ग्रसिष्यामि।" मां तु तं भावं स्थित्वा, ग्रासयितुम् उद्युक्तां दृष्ट्वा, सर्वे देवाः भयाकुलाः सन्तः विष्णुम् ऊचुः— "त्रैलोक्यनाथ, रक्षस्व; एष ब्रह्मणो मुखम्; चक्रपाणे, अहं तस्य शिरः छेत्तुम् इच्छामि।" विष्णुरुवाच— "यदि शिरः छिद्यते, तर्हि चराचरमखिलं तेन ग्रस्यते। अतो देवाः, मन्त्रं पठामः, सर्वं शृणुत।" "त्रिनेत्रधारी शम्भुः खरशिरोच्छेदकः, स एव तद् धारयिष्यति, न संशयः। मया सर्वैः स्तुतः, आहूतश्च।" तदा क्षणिकं यज्ञं दृश्यफलदं कर्तुः शक्तिहीनं विजानन्तः, लोकाः फलबाधकत्वं ज्ञात्वा, जटिनं फलप्रदं निश्चित्य अन्येषां विधीनां प्रवृत्ताः। तदा सुरपतिः प्रीतः, देवानां कार्यसिद्धये, लोकहितार्थं, "एवं भवतु" इत्युक्त्वा अनुमोदितवान्। ततः तद् भीषणं, केशराशिसंयुक्तं, पापरूपं मुखं, नखशस्त्रैः छिन्नं, तद् स्थाप्यं कुत्र इति पृच्छितम्। तत्रैला देवांश्चोवाच— "मया न शक्यते शिरो धारयितुं, अहं पातालं गमिष्यामि।" ततः सागरः अपि प्रोवाच— "अहं त्वरया शुष्को भविष्यामि।" पुनः देवाः शम्भुं प्रार्थयन्— "त्वमेव करुणया ब्रह्मशिरो धारय, लोकानुग्रहाय।" यदि छिद्यते, लोकनाशः; न छिद्यते, दोषः स्यात्। एवं चिन्तयन् सोमेशः तद् शिरः धारयामास। तद् दुष्करं कर्म दृष्ट्वा, देवाः पुण्यगौतम्याः तीरे सम्प्राप्त्य, जगन्नाथं भक्त्या प्रेम्णा च स्तुतवन्तः। देवेषु तदा, ब्रह्मशिरः भीषणं, तान् ग्रसयितुम् आगतम्; तद् नखाग्रेण छित्त्वा, दोषमपि जह्यन्, सोमशेखरः करुणया तद् धारयामास। तत्र सर्वे देवाः, ब्रह्मणः समीपे स्थिताः, तद् दिव्यतमं कर्म दृष्ट्वा, देवाधिदेवं स्तुतवन्तः। तस्मात्कालात् ब्रह्मतीर्थमिति प्रसिद्धं, यत्रापि अद्यापि ब्रह्मणः चतुर्मुखरूपं प्रतिष्ठितम्। यः केवलं शिरोऽवलोकयति, स ब्रह्मलोकं प्राप्नोति, यत्र रुद्रेण स्वयम् ब्रह्मशिरः छिन्नम्। तत् तीर्थं रुद्रतीर्थमिति कथ्यते, तत्र सूर्यः साक्षात् दृश्यते, देवाश्च स्वस्वरूपे स्थिताः, अतः तद् परमं स्मृतम्। तत् पुण्यस्थानं सौर्यमिति विख्यातम्, यत्र सर्वयज्ञफलं दत्तम्; तत्र स्नात्वा, सूर्यदर्शनं कृत्वा, पुनर्जन्म न विद्यते। पञ्चमं ब्रह्मशिरः, यत् महादेवेन छिन्नम्, अविमुक्तक्षेत्रे देवहितार्थं प्रतिष्ठितम्। यः केवलं ब्रह्मतीर्थे, गौतम्याः तीरे, अविमुक्तक्षेत्रे ब्रह्मकपालं पश्यति, स पुण्यं लभते; ब्रह्मघ्नोऽपि शुद्धिं गच्छति। तत् तीर्थमविघ्नमिति विख्यातम्, सर्वविघ्ननाशनम्; तत्र यद् अभवत्, तत् ते कथयामि, शृणुष्व भक्त्या, नारद। गौतम्याः उत्तरतीरे, दिव्ये यज्ञे प्रवृत्ते, तत्र विघ्नदोषात् यज्ञसमाप्तिर्नाभवत्। तदा सर्वे देवगणाः माम्, हरिम्, उद्दिश्य ऊचुः; तदा ध्यानस्थितः, कारणं ज्ञात्वा, अवदं— "विघ्नेश्वरस्य विघ्नेन, यज्ञः न सम्पद्यते; अतः सर्वैः आद्यं विघ्ननाथं स्तुत्यताम्।" "एवं भवतु" इत्युक्त्वा, देवगणाः गौतम्याः तीरे स्नात्वा, आद्याय गणनाथाय भक्त्या स्तुतिं कृतवन्तः। यः सर्वैः देवैः पूजनीयः, नमनीयः, चिन्तनीयश्च, यत्र ईशेन, विष्णुना, ब्रह्मणा च अपि पूज्यते, तस्मै विघ्नेशाय शरणं व्रजामः। नास्त्यन्यो विघ्ननाथसमः, सर्वकामफलप्रदः; एतद्विज्ञाय, त्रिपुरान्तकः अपि, प्राचीनशत्रुवधपूर्वकं, तं पूजितवान्। अम्बिकासुतः, स यः सर्वविघ्नानि शीघ्रं नाशयतु; तं ध्यानात् सर्वैः देहिभिः कामाः सिद्ध्यन्ति। महान् उत्सवः जातः, यदा देवीसुतः जातः; तदा सर्वे देवगणाः, सिद्धकार्याः, नवजातं विघ्ननाथं प्रणेमुः। स मातुः स्तन्यं पीत्वा अपि, तृप्तोऽपि, भ्रातरं प्रति मत्सरदूषितचित्तः, त्वं लम्बोदरः, गणेशः, शम्भुना नाम्ना कृतः। देवगणैः परिवृतः, महेशः "नृत्यं क्रियताम्" इति प्रोवाच; नूपुरनिनादसन्तुष्टः, सुतं गणपतिं अभिषेचयत्। यः विघ्नपाशं हस्ते, परशुं स्कन्धे धारयति, अपूजितोऽपि स्वमातुः कार्ये विघ्नं करोति, स विघ्ननाथः कोऽन्योऽपि समः? धर्मार्थकामेषु सर्वेषु, स देवासुरैः पूर्वं पूजनीयः, सदा वन्दनीयश्च; यस्य पूजया कदापि नाशो न भवति, तस्मै प्रथमं नमामि। यस्य पूजया, यथाकामं सर्वफलसिद्धिः दृश्यते, आत्मबलोत्थितं गर्वमपि अतिक्रामति, तं प्रियं भ्रातरं मुषकवाहनं स्तौमि। एवं पुण्यकथायां तीर्थमहिमानं, ब्रह्मशिरश्छेदनं, विघ्नेश्वरपूजनस्य च माहात्म्यं, श्रद्धया शृण्वन्, भक्त्या स्मरन्, महान् पुण्यभाग् भवति।