राज्ञः वचः श्रुत्वा मन्त्रिणः सर्वे संयुक्ताञ्जलयः प्रहृष्टमनसः तं तेजस्विनं राजानं प्रीत्या प्रह्वया च वाचा प्रत्युवाचुः। तव पुत्रो गुणैः श्रेष्ठः, त्वं च सर्वत्र कीर्तिमान्; तस्मात् तव पुत्रस्य विवाहे का चिन्ताकिम् वा मन्त्रणा? इति तैः मन्त्रिभिः उक्ते सति, स गम्भीरधीः राजा तेषां मध्ये पुत्रस्य सर्पभावं न प्रकाशयामास; न च ते तद् अवेदुः। पुनरपि राजा तान् उवाच—"का कन्या गुणैः श्रेया? का महाकुलसम्भवा, धनाढ्या, केन वा राजा गुणनिधिः?" इति। "कः योग्यः सम्बन्धिनाम्? कः वीर्यवान्, यस्य सम्बन्धः प्रशस्यते?" इत्येवं राज्ञो वचनं श्रुत्वा मन्त्रिणां मध्ये स्थितः एकः बुद्धिमान् मन्त्रिवरः, धर्मपरायणः, राजहितनिष्ठः, राजमानसं चेष्टया विज्ञाय, इदं वचनमब्रवीत्। "पूर्वदिशि, महाबाहो, विजयः नाम राजा वर्तते, यस्य अश्वा हस्तिनः रत्नानि च असंख्येयानि। स महाबुद्धिः राजा अष्टौ पुत्रान् धनुर्धरान् अपि च एकां कन्यां धारयति, या भगवती लक्ष्म्याः सदृशी, या तव पुत्रस्य पत्नीत्वाय युक्ता, यथा मया उक्तम्।" एवं वृद्धमन्त्रिणः वचनं श्रुत्वा राजा तम् प्रत्युवाच—"कथं तस्य कन्या मम पुत्रस्य पत्नीत्वं यायात्? तत् मे वद।" तदा स मन्त्रिवरः उवाच—"राजन्, यत् तव मनसि विद्यते, तत् त्वं बोधसि; यत्किमपि कार्यं शूरसेने कर्तव्यम्, तत्र मां अनुमन्यस्व।" एवं वृद्धमन्त्रिवचनं श्रुत्वा, राजा तं भूषणवस्त्रैः सत्कारं कृत्वा, तम् महता सैन्येन सह प्रेषयामास। स मन्त्रिवरः पूर्वदिशं गत्वा, तं महराजानं समासाद्य, नानायुक्त्या नीतिशास्त्रसम्भूतया वाचा तं पूजयामास। तत्र शूरसेनस्य सुतः, राजा नागः नाम, भोगवत्याः कन्यायाः भोगं कामयामास। विवाहार्थं स मन्त्रिवरः सत्यम् अनृतं च मिश्रयित्वा सम्बन्धं कृत्वा, राजानं भूषणवस्त्रादिभिः पूजयामास। राजा स मानं प्राप्य, "दास्यामि" इति प्रतिजज्ञे; ततः स वृद्धमन्त्रिवरः स्वराजानं प्रति निवेदयामास। स चिरं स्थित्वा, स वृद्धमन्त्रिवरः पुनः शोभनवस्त्राभरणविभूषितः, सर्वैः मन्त्रिभिः सहितः, महता बलकायेन शीघ्रं प्रतस्थे। विवाहार्थं स वृद्धमन्त्रिवरः मन्त्रिसंघपरिवृतः सर्वं महराज्ञे निवेदयामास। "अत्र शूरसेनस्य सुतः, प्रसिद्धो नागः, गुणसागरः, न आगच्छति। राजन्, क्षत्रियाणां विवाहाः नानाप्रकारेण भवन्ति; तस्मात् शस्त्राभरणयुक्तेन विवाहः कर्तव्यः। क्षत्रियाः ब्राह्मणाश्च सत्यवदनाः; तस्मात् शस्त्राभरणसंयुक्तः विवाहः अनुमन्यताम्।" एवं वृद्धमन्त्रिवचनं श्रुत्वा, विजयः स राजा तद्वचनं सत्यम् मत्वा, तं मन्त्रिणं तदा स्वयमेव राजानम् इव अयच्छत्। तदा स राजा भगवत्याः विवाहं यथाशास्त्रं विस्तारतः कृत्वा, तां शस्त्रैः सह पुनः प्रेषयामास। विजयः सन्तुष्टचित्तः स्वमन्त्रिणः, गावः, सुवर्णं, अश्वान्, अन्यानि च बहूनि दत्तवान्। ततः तां कन्यां गृहित्वा, वृद्धमन्त्रिवरप्रमुखा मन्त्रिसंघः प्रतस्थे; आगत्य, तां शूरसेनाय सूनुषां न्यवेदयन्। ते विजयस्य वचनानि, नानाविधानि भूषणानि, दास्यः, वस्त्राणि, अन्यानि च शोभनानि प्रदत्तवन्तः। शूरसेनाय निवेद्य, ये मन्त्रिणः भगवत्याः सहिताः आगच्छन्, ते स्वकार्यसिद्ध्याः सन्तुष्टाः अभवन्। स राजा तान् अतिथिसत्कारपूर्वकं पूजयित्वा, विजयस्य स्नेहं दर्शयन्, तान् विसर्जयामास। सा विजयस्य कन्या, रूपयौवनसमन्विता, सदा श्वश्वश्र्वश्वशुरयोः सेवा कुर्वती, सुशोभनवपुः आसीत्। भोगवत्याः पतिः, महावीर्यवान् अतीव भीषणः नागराजः, एकाकी रत्नमन्दिरे रहसि निवसति। तत्र शीतलसुरभिपुष्पविन्यस्ते रम्ये गृहे, स नागः पुनः पुनः मातरं पितरं च प्राह—"मम पत्नी राजपुत्री, सा मम समीपं किमर्थं न आगच्छति?" इति। सुतस्य वचनं श्रुत्वा, नागमाता धात्रीं प्राह—"धात्री, शीघ्रं गत्वा भगवत्यै वद—'तव पति: नागः' इति; पश्यामः किं सा वदति?" इति। सा धात्री "एवं" इति कृत्वा तदा भगवत्याः समीपं गत्वा, तां एकाकिनीं दृष्ट्वा, आदरेण प्रथमवद् अवदत्— "जानामि, भद्रे, सौम्ये, तव पतिः दिव्यस्वरूपः; किन्तु कदापि न कस्यचित् प्रकाशय—तव पतिः निश्चितं नागः, न मनुष्यः।" तस्याः वचनं श्रुत्वा, भगवती प्रत्युवाच— "मनुष्येषु पतिः सामान्यतः नरः एव; दिव्यसम्भवः पतिः तु महापुण्येनैव लभ्यते।" भगवती ततः सर्वं वचनं नागाय, नागमात्रे, राज्ञे च क्रमशः निवेदयामास। तत् वचनं श्रुत्वा राजा भाग्यगतीं स्मृत्वा रुरोद; भगवती पुनः पूर्ववत् सखीमुद्दिश्य वचः प्राह।