देवाः यत् किंचित् अधिकं स्वीकृतं तेन तुष्टाः भवन्तु, ततः शुद्धः सन् अहम् अपि देवदोषं क्षमिष्ये। तदा सर्वेषां साक्षात् उपस्थितानां मध्ये, सहस्रनेत्रेण पुरोगमे देवाः दिव्यया भाषया वाक्यम् ऊचुः। तदपि दधीचिपुत्रेण उक्तं वचनं देवैः सन्मानितम् अभवत्। शिशोः बुद्धिं विनयम्, विज्ञानम्, वीर्यम्, बलम्, धैर्यम्, सत्यं, मातृपितृभक्तिं, हृदयशुद्धिं च ज्ञात्वा शङ्करः पिप्पलादं सम्बोध्य उवाच— “वत्स, यत् किंचित् प्रियं ते, यच्च देवतानां प्रियं, तत् सर्वं प्राप्स्यसि। शुभाय यत् इच्छसि तत् वद; मनः न सञ्चालय। ये धर्मनिष्ठाः गङ्गायां स्नानं कृत्वा तव पदकमलानि पश्यन्ति, हे महेश, ते सर्वान् कामान् बलात् प्राप्नुवन्तु, अन्ते च तव शैवं पदं यान्तु।” पिप्पलादः प्राह— “पिता तव पादं प्राप्तः, अम्बिका जननी अपि त्वां प्राप्तवती। पिप्पलः अमरः च सुखम् अवाप्नुताम्। ते त्वां दृष्ट्वा, देवदेव, तव धाम प्राप्नुयुः।” तदा “एवं अस्तु” इति उक्त्वा महेश्वरः महात्मा, देवैः सह हर्षेण पिप्पलादं सम्बोध्य वाक्यम् अवदत्। देवाः, तस्मात् भयात् विमुक्ताः सन्तः, सर्वे शिवस्य सन्निधौ दधीचये इदं वचनम् ऊचुः— “देवाभिलषितं सर्वं त्वया साधितम्। त्वं देवाधिपस्याज्ञां त्रैलोक्याभरणस्य धारयामास। यच्च पूर्वं त्वया याचितं, तत् परेषां हिताय, न स्वार्थाय। अतः अन्यत् वद; तत् वयं दास्यामः।” पुनः पुनः देवगणाः ब्राह्मणश्रेष्ठं पिप्पलादं सम्बोध्य, सः अञ्जलिं कृत्वा प्रथमं शम्भुं देवान् च प्रणम्य, उमान् पिप्पलांश्च प्रणम्य इदं वचनम् अवदत्— “मम अभिलाषः सदा मातरं पितरं च पश्येयम्, तयोः श्रवणगोचरः स्याम्। धन्याः ते प्राणिनः ये मातृपितृवशे तिष्ठन्ति।” “नित्यं सेवायाम् अनुवर्तिनः, तयोः पादेषु आज्ञां प्रतीक्षन्तः, इन्द्रियाणि, शरीरं, कुलं, बलम्, बुद्धिः, सौन्दर्यं च समर्पयेत्। तयोः कृतार्थ्यं कृत्वा पूर्णत्वं लभ्यते; पशवः पक्षिणश्च मातरं द्रष्टुं सहजम्। मम तु तद् दुर्लभम्—किं पापस्य फलम् एतत्? यदि ममैव दुःखं, सर्वेषां न स्यात् किल?” “सुलभं न स्यात्; मत्तः पापिष्ठः नास्ति। यदि मातरं पितरं मन्दं दृष्ट्वा, किञ्चिदपि फलम् लभेय, हे देवश्रेष्ठ—मनसा, वाचा, कायेन च कर्मणां फलम् लभ्यते। ये जनाः जन्मानन्तरम् मातरं पितरं न पश्यन्ति, तेषां महापापं को गणयेत्?” ऋषेः वचनं श्रुत्वा देवाः परस्परं मन्त्रयित्वा, दिव्यरथं समारुह्य, शुभदम्पती, तस्य मातरं पितरं च, तं द्रष्टुम् उत्सुकौ, समुपेयताम्। “तौ अद्यैव द्रक्ष्यसि; शोकं लोभं मोहं च त्यक्त्वा, मनः प्रशमय,” इति देवाः दधीचये ऊचुः। “पश्य पश्य!” इति देवश्रेष्ठेन दधीचये उक्तम्, तौ सुवर्णभूषितौ दिव्यरथं समारुह्य आगच्छताम्। तस्य पुण्यौ मातापितरौ, तौ दिव्याङ्गनाभिः व्यजनितौ, किन्नरैः कीर्तितौ च, तं द्रष्टुम् उत्सुकौ आगतः। पिप्पलादः मातरं पितरं च दृष्ट्वा, शिवस्य सन्निधौ, हर्षबाष्पपूरितलोचनः प्रणम्य, किञ्चिद् वाक्यं वदति स्म। “अन्ये पुत्राः कुलं धारयन्ति, मातरं पितरं च तारयन्ति; अहं तु गर्भस्थः केवलं दुःखहेतुः। तथा अपि मोहात् अधुना तौ पश्यामि, मन्दबुद्धिः सन्।” तौ दृष्ट्वा, शोकेन विवर्णः, वाक्यं वक्तुं न अशक्नोत्; देवाः तदा मातरं पितरं च पिप्पलादस्य ऊचुः— “धन्यः त्वं सर्वेषु लोकेषु, यस्य कीर्तिः दिवं प्राप्ता। शिवः साक्षात् त्वया अनुभूतः, देवाः त्वया प्रीताः। एवं पुत्रेण वंशः कदापि न क्षीयते।” ततः दिव्यपुष्पवृष्टिः तस्य शिरसि पपात, देवाः जयघोषं चक्रुः, मुनिवरोऽपि तत्र विराजते स्म। दधीचिः पुत्राय वरदानं दत्त्वा, भार्यया सह शम्भुं, गङ्गां, देवान् च प्रणम्य, पुत्रं सम्बोध्य उक्तवान्— “पत्नीं प्राप्य, शिवभक्तः भव, गङ्गां च सेवस्व। पुत्रान् विधिवत् उत्पाद्य, यज्ञान् दानैः सह कुर्व; कृतकृत्यः सन्, पुत्र, दीर्घकालं स्वर्गं गच्छ।” “एवं करिष्यामि,” इति पिप्पलादः दधीचये उक्तवान्। दधीचिः पुत्रं भार्यां च पुनः पुनः सान्त्वयित्वा, देवैः अनुमतिः लब्ध्वा, दिवं पुनरारूढः। देवाः अपि पिप्पलादं सुसम्मान्य ऊचुः— “मायां शमय, शुभं ते अस्तु; सा महती ज्वाला उत्पन्ना।” पिप्पलादः उक्तवान्— “मया न शक्यते तस्याः निग्रहः कर्तुं; न अहं मिथ्यावादी। यूयं स्वयम् तां मायाम् उपगच्छत।” मां दृष्ट्वा सा तीव्ररूपा विपरीतं करिष्यति; तस्मात् देवाः तां उपगम्य शमाय वाक्यं ऊचुः। “यथेष्टं भवतु, अग्निः अपि तव इच्छया, उभौ आनयताम्; अहं सर्वभक्षणाय एव सृष्टः, द्विजश्रेष्ठाः। एवं ममोत्पत्तिः; अन्यथा कथं स्यात्? पञ्च महाभूतानि, स्थावरजङ्गमानि अपि, मम मुखं प्रविशन्ति। किञ्चित् अपि अविशेष्यं न भविष्यति।” देवाः पुनः विचार्य, उभौ सम्बोध्य ऊचुः— “उभौ यथाक्रमं सर्वं भक्षयताम्।” एवं नारद, पातालाग्निः अपि देवान् प्रति उक्तवान्— “यूयं यद् इच्छथ, तत् मम भक्ष्यं।” सः पातालाग्निः नदीरूपं गङ्गायाः सहितः जातः, हे मुने। सा महती भीषणाग्निः अमरैः वह्निरिति कथिता, प्राणिनां मूलाग्निरिति ज्ञाता। आपः ज्येष्ठाः विज्ञेयाः, तथा त्वं अपि प्रथमः। तत्र सागरं, जलाधिपं ज्येष्ठं, भक्षय; यथोक्तं, यथेष्टं गच्छ भुङ्क्ष्वेति।