एषः सूर्यः केवलं अत्र सदा दृश्यरूपेण स्थितः, तस्यैव रूपे सर्वेऽपि स्थितिं प्राप्नुवन्ति। शम्भोः आज्ञया तदा देवाः पारिजातवृक्षात् सूर्यं निर्मितवन्तः, तदा त्वष्टा भगवन्तं भास्करं सम्बोधितवान्। "हे लोकनाथ, अत्र स्थातव्यं, स्वयमेव देवांश्च रक्षितव्यं। वयं अपि शम्भोः सन्निधौ स्वस्वांशैः अत्र स्थास्यामः।" ततः चक्रपतिर्भगवत् सूर्यस्य चतुर्दिक् योजनेषु गणनायाः पर्यन्तम् उत्तमाः देवाः गङ्गयोः उभयतटे समागत्य उपविशन्ति। गङ्गातटे अर्धाङ्गुलपरिमाणे स्थले त्रिकोटिः पञ्चशतानि तीर्थानि स्थितानि, हे श्रेष्ठमुने, तेषां व्यवस्था कः वर्णयितुं शक्नोति? तदनन्तरं सर्वे देवगणाः विनीताः शम्भुं सम्बोधितवन्तः। "देवेश, विश्वरूप, पिप्पलादाय शान्तिं प्रदत्तुं अर्हसि।" तदा भगवान् विश्वेश्वरः 'ॐ' इति उच्चार्य पिप्पलादं उवाच। "यदि अपि देवाः विनष्टाः स्युः, तव पिता पुनः न आगमिष्यति। तव जीवनं पितृणा देवकार्यसिद्धये दत्तम्।" "कः दुःखितानां मित्रं पितृवत् अन्यः अस्ति? तव माता पतिसंनिष्ठा स्वर्गं गतवती, पुत्र। अत्र लोपमुद्रा अरुन्धती च समौ, तयोः अस्थिभिः सर्वे देवाः सदा विजयी सुखिनश्च।" "एतेन तव मातुः कीर्तिः अतिशयिता, अक्षया च अभवत्; त्वया पुत्रेण सर्वत्र सिद्धा। ततः अधिकं किमपि न कृतम्। तव शक्त्याः भीत्या स्वर्गात् निष्कासितान् कन्दिशिकान् रक्षितुं अर्हसि, देवांश्च तव भीतः रक्षितुं अर्हसि। दुःखितानां उद्धरणात् महत् श्रेयः अन्यत्र न अस्ति।" "यावत् तव कीर्तिः लोके मनुष्येषु शोभते, तावतीः दिवसाः, प्रतिदिनं, परलोके तव वर्षाणि अव्ययमवासः भविष्यति। ये अत्र कीर्तिहीनाः ते मृत्युम् प्राप्ताः, ये विद्याहीनाः ते अन्धाः। ये दानशीलाः ते वीर्यवन्तः, धर्मनिष्ठाः न कदापि शोक्याः।" भगवतो देवेशस्य वचनं श्रुत्वा मुनिः शान्तः अभवत्, कृताञ्जलिः नम्रः, प्रभुं प्रणम्य उवाच। "ये वचनैः, मनसा, कर्मणा वा, मम हिताय यदा कदा सहायः भवन्ति, मम कल्याणे निष्ठाः च, तेषां हिताय, अन्येषां च, सोमाय नमः, यः देवेशैः पूजितः।" "शिवः, शशांकशेखरः, ये मम पालनं कृतवन्तः, ये मम कुलधर्मे स्थिताः, तेषां इच्छितं दातुं अर्हति। तस्मै सदा नमः।" "हे प्रभो, यस्य नाम्ना त्रिषु लोकेषु तीर्थं उत्पद्येत, ये मम मातृपितृवत् सदा पालनं कृतवन्तः। तेषां कीर्तिः स्थायिनी भविष्यति, तेन अहं तेषां ऋणात् विमुक्तः स्याम्। यानि देवक्षेत्राणि, तीर्थानि भूमौ सन्ति—" "देवाः यत् अतिरिक्तं दत्तं तेन तुष्टाः स्युः; ततः शुद्धः सन् अहं देवदोषं क्षमिष्यामि।" ततः सर्वेषां साक्षात् देवाः सहस्रनेत्रेण नेतृत्वेन दिव्यभाषया वचनं ऊचुः, देवाः दधिचिपुत्रस्य उक्तं वाक्यं पूजितवन्तः। बालस्य बुद्धिं, विनयम्, ज्ञानम्, वीर्यं, बलम्, धैर्यं, सत्यता, मातृपितृभक्तिं, हृदयशुद्धिं च ज्ञात्वा शंकरः पिप्पलादं उवाच। "प्रिय, यत् तव मनःकाङ्क्षितं, यत् देवेषु प्रियं, तत् सर्वं लप्स्यसि। शुभं वाञ्छितं वद, मनः न विचालय।" "ये धर्मनिष्ठाः गङ्गायां स्नानं कृत्वा तव पदकमलानि पश्यन्ति, ते सर्वे इच्छितं बलात् लप्स्यन्ति, अन्ते शरीरस्य तव शैवस्थानं प्राप्स्यन्ति।" "पिता तव तव पदं प्राप्तवान्, माता अम्बिका अपि त्वां प्राप्तवती, पिप्पलः अमरः च सुखं प्राप्तवन्तः। ते, त्वां पश्यन्तः, प्रभो, तव स्थानं यान्तु।" पिप्पलादाय 'तथास्तु' इति उक्त्वा महेश्वरः देवैः सह हर्षपूर्णः तं इदं वचनम् उवाच। देवाः तदा भयात् मुक्ताः, हर्षेण पूर्णाः, शिवसन्निधौ दधिचिं इदं वचनम् ऊचुः— "यद् देवैः इच्छितं तत् सर्वं त्वया साधितम्। देवेशस्य आज्ञां तव पालनं कृतम्। यत् पूर्वं त्वया याचितं, तद् परार्थं, न तव स्वार्थं, द्विज। अतः अन्यं वाञ्छितं वद, तत् दास्यामः।" पुनः पुनः देवगणाः ब्राह्मणश्रेष्ठं पिप्पलादं सम्बोधितवन्तः। सः प्रथमं शम्भुं, देवांश्च प्रणम्य, उमानं पिप्पलांश्च प्रणम्य इदं वचनम् उवाच। "मम मातरं पितरं सदा द्रष्टुम् इच्छामि, तयोः श्रवणगोचरं सदा स्यान्। धन्याः ते जीवाः, ये मातृपितृवश्याः सन्ति।" "सदा सेवायाम् निष्ठाः, तयोः चरणयोः आज्ञाप्रतीक्षायाम्—इन्द्रियाणि, शरीरम्, कुलम्, बलम्, बुद्धिः, सौन्दर्यं च तयोः समर्पणीयम्।" "उभयोः कृतार्थ्यं कृत्वा पूर्णः भवति; पशवः पक्षिणः च मातरं द्रष्टुं सहजं।" "मम तु तद् कठिनम्—किम् एष पापस्य फलम्? यदि कठिनं, सर्वेषां न स्यात् किम्?" "न सुलभं, मत्तः पापतरः न अस्ति। यदि तयोः दर्शनं लप्स्ये, हे देवश्रेष्ठ—" "मनः, वचनं, कर्मणा यत् फलम्, तत् लप्स्ये। ये जन्मानन्तरं मातरं पितरं न पश्यन्ति, तेषां महापापं कः गणयितुं शक्नोति?" मुनिवचनं श्रुत्वा देवाः परस्परं मन्त्रयन्ति; ततः दिव्यरथं आरुह्य, शुभदंपती—पिप्पलादस्य मातरं पितरं— "त्वं तौ द्रक्ष्यसि, तौ आज्ञाय, दुःखम्, लोभम्, मोहं च त्यज, मनः शमय।" "पश्य, पश्य!" इति देवश्रेष्ठः दधिचिं उवाच, यदा तौ सुवर्णाभरणैः भूषितौ दिव्यरथं समारुह्य दृष्टवन्तौ।