सर्वस्य साक्षी, सर्वभूतानां अन्तरात्मा, सर्वेश्वरः, कलानिधिः, मम मनसि यद् अस्ति तद् वेदितुम् समर्थः, स्मरारिपुर् दयाम् मे कुर्यात्। दिग्द्वारपालान् विजित्य, देवैः पूजितः, कैलासं कम्पितवान्—दशग्रीवेन तं केवलम् अङ्गुष्ठेन अधः पातितम्—एष एव पुरारिः। भग्नाङ्गस्य वाक्यं श्रुत्वा, सः देवीसहितः हास्यं कृत्वा, वरं दत्तवान्; अतः, क्रुद्धः अपि, अयोग्येषु अपि अनुग्रहकारी त्वम्, महेश्वर। सौत्रामणिं विधिम् कृत्वा, हरिं सततं भक्त्या पूज्य, बाणः चन्द्रशेखरस्य शोभनं रमणीयं पूजनं प्रसिद्धं कृतवान्। शत्रून् विजित्य, देवगणान् पूज्य, गुरवे नमस्कृत्य, विशाखः गणनाथं गोद्रुमे उपविष्टं दृष्ट्वा क्रुद्धः अभवत्; सोमः तम् उत्थाप्य हास्यं कृतवान्। ईशानस्य वाहनस्य उपरि स्थितः अपि, बालः स्वभावेन मातुः अङ्कम् न त्यक्तवान्; सोमः अपि क्रुद्धं शिशुं शान्तं कर्तुं न शशाक, अतः सः अर्धविजितं स्थितिम् प्राप्तवान्। ततः स्वयंभूः प्रसन्नः पिप्पलादं सम्बोधितवान्—"वरं वृणीष्व, पिप्पलाद, यत् इच्छसि।" पिप्पलादः उक्तवान्—"मम पिता, महादेवः, देवैः हतः; सः सत्यवादी, मम माता पतिव्रता। देवैः तेषां विनाशं विस्तरेण श्रुत्वा, भगवन्, दुःखात्, क्रोधात्, जीवितुं न शक्नोमि। अतः, देवविनाशाय शक्तिं देहि, यथा त्वम्, चन्द्रशेखर, त्रिषु लोकेषु अजेयः, दुरासदः च।" ईशः उक्तवान्—"यदि त्वम्, निष्पाप, मम तृतीयं नेत्रं द्रष्टुं शक्नोषि, तदा देववधाय समर्थः भविष्यसि।" तदा सः मनसि तृतीयं नेत्रं द्रष्टुं संकल्पितवान्, किन्तु न शशाक; शङ्कराय उक्तवान्—"न शक्नोमि।" ईशः उक्तवान्—"तपः कुरु, बालः। यदा तृतीयं नेत्रं पश्यसि, तदा इच्छितं वरं प्राप्स्यसि—नात्र संशयः।" एवं भगवतो वचनं श्रुत्वा, धर्मात्मा दधीचिपुत्रः तपस्यां प्रवृत्तः, तत्र बहून् वर्षान् स्थितवान्। बालः अपि, शिवध्यानपरः, बलवान् अभवत्; प्रतिदिनं प्रातः उत्तिष्ठ्य, स्नानं कृत्वा, आचार्येभ्यः क्रमशः नमस्कृत्य। सुखेन उपविष्टः, मनः सुषुम्नायाम् स्थिरं कृत्वा, अविचलितचित्तः, हस्तौ स्वस्तिके नाभौ स्थाप्य, संसारचक्रं विस्मृतवान्। शम्भोः परमं वैभवं चिन्तयन्, अवस्थां अवस्थां अतिक्रान्तः, पिप्पलादः तृतीयं नेत्रं पश्यन्, करौ अञ्जलिं कृत्वा, विनयपूर्वकं उक्तवान्—"एकदा शम्भुः, देवदेवः, मम वरं दत्तवान्—यदा तृतीयं नेत्रस्य ज्योतिर्द्रक्ष्यसि, तदा।" अमराधिपः उक्तवान्—"यद् इच्छसि तत् सर्वं सिद्ध्यति। अतः, शत्रुविनाशाय हेतुम् देहि।" ततः पिप्पलाः वृक्षाः, महावडवः च उक्तवन्तः—"तव माता, स्वर्गगता, एतत् पूर्वं उक्तवती।" ये नराः परपीडायाम् तल्लीनाः, स्वहितं विस्मृत्य, मनः भ्रमिताः, इह तत्र भ्रमन्ति, नरकद्वारम् पतन्ति। मातुः वचनं श्रुत्वा, पिप्पलादः क्रुद्धः अभवत्; गर्वः तस्य अन्तः दग्धः, सत्पुरुषैः स्तुतिः तस्य अर्थहीना अभवत्। पिशाची, तस्य नेत्रात् उत्पन्ना, उक्तवती—"देहि, देहि!" वडवां स्मृत्वा, ऋषिः प्रत्यवदत्, पिशाची अपि वडवावपुर्धारिणी अभवत्। सर्वभूतविनाशाय, सा तीव्रं अग्निं गर्भे धारयन्ती, दीप्तिमती, गर्भिणी, पिप्पलादस्य माता अभवत्। ध्यानयोगेन, पिशाची अग्निसंयुक्ता उत्पन्ना, भीषणा, कालवत् जिह्वानिर्गता अभवत्। सा पिप्पलादं उक्तवती—"किम् करवाणि?" पिप्पलादः प्रत्यवदत्—"देवान्, मम शत्रून्, भक्षय।" सा अनुमोदितवती—"एवम् अस्तु," पिप्पलादं गृहीत्वा स्थितम्। सः पप्रच्छ—"किम् एतत्, पिशाचे?" सा प्रत्यवदत्—"यथाऽज्ञप्तम्।" देवैः तस्याः शरीरम् निर्मितम्; पिप्पलादः भयभीतः शिवं गतवान्, देवम् स्तुत्वा, शिवः पिशाच्याः प्रति उक्तवान्। "मम आदेशेन, योजने स्थितान् जीवितभूतान् मा गृणाहि। अतः, दूरं गच्छ, पिशाचे, अन्यत्र कार्यं कुरु।" पिप्पलातीरात्, पिप्पलादस्य पुरतः, योजनेषु गणितेषु, पिशाची वडवावपुर्धारिणी, ऋषिणा निर्मिता, प्रस्थितवती। तस्याः अन्तः महाग्निः उत्पन्नः, लोकविनाशक्षमः। तं दृष्ट्वा, सर्वे देवाः भयभीताः, शम्भुं उपगच्छन्। ते शम्भुं, चक्रेशं, पिप्पलां च स्तुत्वा, पिप्पलादेन प्रसन्नाः, दिविस्थाः भयभीतचित्ताः शम्भुं सम्बोधितवन्तः—"रक्षस्व, शम्भो! पिशाची अस्मान् पीडयति, तस्याः अग्निः त्रासयति। आश्रयः भव, सर्वेश्वर, भीतायाः अभयप्रदाता। अपमानितान्, क्लान्तान्, मनःश्रामितान्, सर्वभूतान्, त्वम् एव आश्रयः, शिव।" "पिशाची, ऋषिणा याचिता, तव नेत्रात् अग्निरूपेण उत्पन्ना; सा त्रिलोकविनाशाय इच्छति। त्वम् अस्माकं रक्षकः, अन्यः नास्ति।" जगन्नाथः योजने स्थितान् सम्बोधितवान्—"तत् कर्म वा न बाधते; अतः, देवाः, अहर्निशं तत्र स्थेयम्; नात्र भीतिः।" पुनः, देवेश्वराः प्रभुं उक्तवन्तः—"त्वया स्वर्गः दत्तः; कथं तत्र स्थेयम्, देवपूजितं लोकं त्यक्त्वा?" शिवः देववचनं श्रुत्वा, पुनः उक्तवान्—"सः देवः सर्वदृग्, सर्वमुखः, सदा रश्मिभिः भासमानः, सृष्टिकर्ता इति प्रसिद्धः।" एवं शिवस्य महिम्नः, पिप्पलादस्य तपस्याः, पिशाच्याः उत्पत्तिः, देवानां भयः, शिवस्य रक्षणं, सर्वं एकस्मिन् कथा-सूत्रे समन्वितम्।