श्रीपिप्पलादः भगवन्तं सोमं प्रार्थयामास—“भगवन्, कस्य स्थले, कत्र सति, केन देवतेन, केन मन्त्रेण, केषु तीर्थेषु वा मम मनोरथः सिद्ध्येत?” इति। स च सोमः दीर्घकालं ध्यानं कृत्वा प्रत्युवाच—“भोः, भोगमोक्षयोः कारणं निःसंशयं महेश्वर एव; स एव सर्वस्य प्रभवः।” पुनः पिप्पलादः प्राह—“कथं महेश्वरं द्रक्ष्यामि? अहं बालः, बालबुद्धिः, न च मम तादृशी तपःशक्ति अस्ति।” तदा सोमः प्राह—“गौतम्यां गच्छ, तत्र हरं चक्रिणं देवेश्वरं स्तौहि। यदि स भगवान् तव तुष्टः स्यात्, सुलभेनैव कृपां करिष्यति। यदि स तुष्टः स्यात्, महादेवः करुणासिन्धुः प्रत्यक्षं दर्शनं दास्यति; स च शम्भुः तत्रैव वर्तते, यत्र महाविष्णुना साक्षात् साक्षात्कृतः। तत्र स भगवान् विष्णवे वरं दत्तवान्, देवैः पूजितं चक्रं च तत्रैव प्रतिष्ठितम्। तस्मात्, विद्वन्, दण्डकाख्ये प्रदेशे गौतम्यां गच्छ। तं देशं पादपाः ‘चक्रेश्वर’ इति विदुः। तत्र गत्वा हृदयेन शङ्करं देवेश्वरं स्तौहि; स तुष्टचित्तः, वत्स, सर्वान् कामान् दास्यति।” एवं सोमस्य वचः श्रुत्वा, पिप्पलादः राजाज्ञया तत्र गत्वा, यत्र रुद्रः जगत्पतिः चक्रदातारूपेण स्थितः, उपस्थात्। तदा तस्य बालस्य कृपया पिप्पलवृक्षा स्वाश्रमं प्रत्ययुः। पिप्पलादः अपि गङ्गायाः स्नानं कृत्वा, त्रैलोक्यनाथं शंभुं शुद्धचित्तः प्रणम्य, सर्वात्मना स्तोतुम् आरब्धवान्। स सर्वकर्माणि परित्यज्य, कामान् जित्वा, मनः इन्द्रियाणि च निगृह्य, मोक्षकामाः सन्तः तं शंभुं शरणं यान्ति। अहं तं आद्यं शंभुं नमामि। स सर्वस्य साक्षी, सर्वभूतान्तरात्मा, सर्वेश्वरः, सर्वकलानिधिः, मम मनसि यदस्ति तत्सर्वं वेत्ति; स स्मरारिर् मयि कृपां करोतु। स यः दिशां पालान् जित्वा, देवैः पूजितः, कैलासं कम्पितवान्, दशग्रीवेन तलेन अधः कृत्वा यः कैलासं कम्पितवान्, स एव पुरारिर् इति। तस्य भग्नाङ्गस्य वचः श्रुत्वा, स भगवान् देवीसहितः हसन्, वरं दत्तवान्; अतः त्वं कोपयुक्तः अपि, अयोग्येषु अपि दयालुः, हे महेश्वर। सौत्रामणीं विधिं कृत्वा, हरिं भक्त्या सततम् अर्चयन्, बाणः सोमशिरसः प्रभुं रमणीयं पूजनं कृत्वा कीर्तिम् अलभत। शत्रून् विजित्य, देवान् पूज्य, गुरुं प्रणम्य, विशाखः गणनाथं स्वाङ्के स्थितं दृष्ट्वा क्रुद्धः, सोमः च हसन् तम् उत्थापयामास। ईशानमारूढः अपि बालकः स्वभावतः मातुः अंकं न जहौ; सोमः अपि क्रुद्धं तं शान्तुं न अशकत्, स च अर्धजयमवाप्तवान्। तदा स्वयंभूः संतुष्टः पिप्पलादं प्राह—“वरं वृणीष्व, पिप्पलाद, यद् इच्छसि।” पिप्पलादः प्राह—“मम पिता महादेवः देवैः हतः, स सत्यम् अवदत्, मम माता पतिव्रता आसीत्। देवैः तेषां विनाशं विस्तरेण श्रुत्वा, भगवन्, शोकेन क्रोधेन च संतप्तः अस्मि, जीवितुं न शक्नोमि। तस्मात्, देवविनाशाय शक्तिं देहि, यथा त्वं सोमशेखर, त्रिषु लोकेषु अजितः असि।” शम्भुः उवाच—“यदि त्वं, निष्पाप, मम तृतीयं नेत्रं द्रष्टुं समर्थः, तर्हि त्वं देवच्छेदने शक्तः भविष्यसि।” तदनन्तरं स मनसा तृतीयनेत्रदर्शनाय संकल्पम् अकरोत्, किं तु न अशकत्; स शङ्करं प्राह—“न शक्नोमि।” शम्भुः पुनः प्राह—“तपः कुरु, वत्स; यदा तृतीयनेत्रदर्शनं प्राप्स्यसि, तदा वाञ्छितं वरं अवाप्स्यसि, न संशयः।” एवं प्रभोः वचनं श्रुत्वा, धर्मात्मा दधीचिपुत्रः तपस्यां स्थित्वा बहूनि वर्षाणि तत्रैव व्यतीत्य स्थितवान्। स बालोऽपि शिवध्यानपरायणः दृढः अभवत्; प्रतिदिनं प्रातःकाले स्नात्वा, आचार्येभ्यः क्रमशः प्रणम्य, सुखेन आसीनः, मनः सुषुम्णायां स्थाप्य, चित्तं एकाग्रं कृत्वा, हस्तौ नाभौ स्वस्तिकमुद्रायुक्तौ स्थापयित्वा, संसारचक्रं विस्मृतवान्। स शम्भोः परमं तेजो ध्यानात् ध्यानं गच्छन्, पिप्पलादः तृतीयं नेत्रं ददर्श; स अञ्जलिं कृत्वा, विनयपूर्वं इदं वचनम् उवाच— “एकदा देवदेवः शम्भुः मम वरं दत्तवान्—यदा तृतीयनेत्रस्य तेजः पश्यसि, तदा सर्वे मनोरथाः सिद्ध्यन्ति। अतः, मम रिपूनां विनाशकारणं वरं देहि।” तदा पिप्पलवृक्षाः च, महावडवा अपि प्राहुः—“त्वदीया माता, या स्वर्गं गता, एतद् पूर्वमेव उक्तवती।” ये नराः परपीडायाम् आसक्ताः, स्वहितं विस्मृत्य, भ्रमन्तः, मोहवशात्, नरकद्वारे पतन्ति। मातुः वचनं श्रुत्वा, पिप्पलादस्य क्रोधः समुत्पन्नः; गर्वाग्निना दग्धः, साधूनां स्तुत्यपि तस्य न रोचिता। तदा तस्य नेत्रात् एकैका राक्षसी निर्गता—“देहि, देहि!” इति वदन्ती। वडवां स्मृत्वा, मुनिः प्रत्युवाच; सा राक्षसी अपि वडवारूपिणी अभवत्। सर्वभूतविनाशाय सा गर्भे अग्निं धारयन्ती, दीप्तिमती, पुत्रवती, पिप्पलादस्य माता अभवत्। ध्यानयोगबलात् सा राक्षसी अग्निसंयुक्ता अभवत्; सा प्रकटिता, भीषणा, विकटजिह्वा, मृत्युसदृशी अभवत्। सा पिप्पलादं प्राह—“किं करवाणि?” पिप्पलादः प्रत्युवाच—“मम रिपून् देवान् खाद।” सा “एवं भवतु” इति स्वीकृत्य, पिप्पलादं गृहीत्वा, सः पृच्छति—“किमेतत्, राक्षसे?” सा उवाच—“यथा त्वया आज्ञप्तम्।” देवाः तस्यै देहम् अकल्पयन्; भयात् पिप्पलादः शिवं गत्वा, तम् ईश्वरं स्तुत्वा, शिवः राक्षसीं प्रति इदं वचनं उवाच— “मम आज्ञया, योजने स्थितान् प्राणिनः मा गृध्नाः। अतः, राक्षसे, दूरं गच्छ, अन्यत्र स्वकर्म कुरु।