एवं उक्त्वा सा पतिसंनता प्रातिथेयी बालकम् पिप्पलवृक्षसमीपे स्थापयित्वा तस्मै नमस्कृत्य तं परित्यज्य निर्गता। ततः यज्ञविधिम् अनुवर्त्य, अग्निपरिक्रमेण यज्ञपात्राणि गृहीत्वा, प्रातिथेयी अग्निम् प्रविश्य स्वपत्न्या सह स्वर्गम् अगच्छत्। ततः आश्रमवासिनः, वृक्षाः च वनवासिनः, सर्वे ऋषेः दधिचेः पुत्रवत् पालिताः सन्तः, शोकविह्वलाः अभवन्। ते विना, तया विना, जीवितुं न शक्नुमः इति पशवः, पक्षिणः, सर्वे वृक्षाः परस्परं उक्तवन्तः। ये जनाः स्वर्गप्राप्तपितृपुत्रेषु सदा स्नेहं दर्शयन्ति, ते एव सिद्धिम् प्राप्तवन्तः। न दधिचिः न प्रातिथेयी, न पिता न माता, पूर्ववत् अस्मान् पश्यति—धिक् अस्मान् पापिनः स्मः। अतः आरभ्य सर्वेषां निश्चितम्—दधिचिप्रातिथेयीपुत्रः धर्मपुत्रः एव नित्यः। एवं उक्त्वा सर्वे औषधयः वृक्षैः सह सोमराजम् उपगम्य परममृतं याचितवन्तः। सोमः तान् परममृतं दत्तवान्; ताः औषधयः तन्मृतं देवप्रियं बालकाय दत्तवन्तः। तेन तृप्तः स बालकः शुक्लपक्षे चन्द्रवत् वर्धितः; पिप्पलवृक्षैः पालितः, स पिप्पलादः महतीं वृद्धिं प्राप्तः, विस्मयपूर्णः वृक्षान् उवाच। मनुष्यः मनुष्यात्, पक्षी पक्षिणः, वनस्पतिः बीजात् जायन्ते—भेदः न दृश्यते; किं तु अहं वृक्षवासः सन् हस्तपादजीवितयुक्तः कथम् जातः? एतद्वचनं श्रुत्वा सर्वे वृक्षाः औषधयः सह दधिचेः निधनम् धर्मपत्नी अग्निप्रवेशम् क्रमशः वर्णितवन्तः। देवैः सम्पूर्णं दधिचेः अस्थिसंग्रहम् श्रुत्वा स बालकः शोकसन्तप्तः भूमौ पतितः। ततः वृक्षैः धर्मयुक्तैः वाक्यैः सान्त्वितः, पुनः आश्वासितः, औषधिवृक्षान् उवाच। अहं पितुः हन्तारम् हनिष्यामि; अन्यथा जीवितुं अर्हः न। पुत्रः पितुः मित्रारिवर्गं एव अनुसरति। स एव पुत्रः; अन्यः पुत्ररूपः शत्रुः इति गणितः। पितुः मित्राणि शत्रून् अपि उद्धरन्ति इति श्रूयते। वृक्षाः तं बालकं सोमम् उपगम्य तस्य वचनम् उक्तवन्तः। सोमः तद् श्रुत्वा पिप्पलादम् उवाच। मम आदेशेन सम्पूर्णविद्यां, तपःसिद्धिम्, शुभवाक्यम्, धैर्यं, सौन्दर्यं, बलं, बुद्धिं च प्राप्नुहि, पुत्र। पिप्पलादः वनस्पतिपतिम् आदरात् उवाच। एतत् सर्वम् व्यर्थम् मन्ये, यावत् पितुः हत्यायाः प्रायश्चित्तम् न कुर्यामि। तस्मात् तद् प्रथमं वद। देवश्रेष्ठ, कस्मिन् स्थले, कदा, केन देवता, केन मन्त्रेण, केन तीर्थे मम अभिप्रायः सिध्यति? दीर्घं ध्यानं कृत्वा सोमः प्रत्युवाच—भोगमोक्षौ वा, सर्वम् महेश्वरात् एव उत्पन्नम्; नात्र संशयः। पुनः सोमम् उवाच—कथं महेश्वरम् पश्येयम्? अहं बालः, बालबुद्धिः, तपःसाध्यतायाः सामर्थ्यम् नास्ति। गौतम्यां गच्छ, तत्र हरम् चक्रपतिम् स्तुत्वा। यदि प्रभुः तव तुष्टः, बालक, सः अल्पेन प्रयासेन अनुग्रहं करिष्यति। यदि तुष्टः, महादेवः, करुणासिन्धुः, साक्षात् प्रकट्यते। शम्भुः तत्र स्थितः, वीरविष्णवे प्रकटितः। सः विष्णवे वरं दत्तवान्, देवैः पूजितं चक्रं तत्र पूजितम्। तत्र गच्छ, दण्डकस्थायां गौतम्यां। वनस्पतयः तद् तीर्थं चक्रेश्वरम् इति जानन्ति। तत्र गच्छ, शंकरम् देवेशम् हृदयेन स्तुत्वा; सः तुष्टः, पुत्र, सर्वकामान् दास्यति। राज्ञः आदेशेन पिप्पलादः तत्र रुद्रं, लोकनाथं, चक्रदातारम् उपगच्छत्। दयया बालकम् पिप्पलवृक्षाः आश्रमं प्रत्यागच्छन्। ततः गोदावरीं स्नात्वा, त्रिलोकनाथम् नमस्कृत्य, पिप्पलादः शुद्धहृदयः शिवम् सर्वात्मना स्तुत्वा। सर्वकर्मपरित्यागिनः, इच्छाभिलाषपरित्यक्ताः, मनःइन्द्रियजयिनः, मोक्षार्थम् तं शरणं यान्ति। तं आदिदेवम् शम्भुम् नमामि। सः सर्वस्य साक्षी, सर्वभूतात्मा, सर्वेश्वरः, कलानिधिः, मम मनसि स्थितम् सर्वं जानाति—स्मरशत्रुः सः मम अनुग्रहं करोतु। दिक्पालान् विजित्य, देवैः पूजितः, कैलासं कम्पितवान्—दशरथः तं पातालम् अङ्गुष्ठमात्रेण अधः कृतवान्, सः एव पुरारिः। तस्य विक्षताङ्गस्य वचनं श्रुत्वा, देवीसहितः हास्यं कृत्वा, वरं दत्तवान्; क्रुद्धः अपि, त्वम् अपात्रे अपि अनुग्रहं करोषि, महेश्वर। सौत्रामणिं कृत्वा, हरिं भक्त्या पूज्य, बाणः चन्द्रशेखरस्य रम्यपूजया प्रसिद्धः अभवत्। शत्रून् जित्वा, देवगणान् पूज्य, गुरुम् नमस्कृत्य, विशाखः गणनाथम् गोदाम् उपविशन्तम् दृष्ट्वा क्रुद्धः अभवत्, सोमः तं उत्थाप्य हास्यं कृतवान्। ईशानारूढः बालकः स्वभावेन मातुः गोदाम् न त्यक्तवान्; सोमः अपि क्रुद्धं शान्तुं न शशाक, अर्धजितदशां प्राप्तवान्। ततः स्वयंभूः सन्तुष्टः पिप्पलादम् उवाच। "वरं वृणु, पिप्पलाद, यत् इच्छसि।" पिप्पलादः उवाच—मम पिता, महादेवः, देवैः हतः; सः सत्यः, सत्यव्रतः, माता पतिसंनता। देवैः तस्य विनाशं विस्तारतया श्रुत्वा, भगवन्, शोकक्रोधाभिभूतः, जीवितुं न शक्नोमि।