शतसहस्रैः दिव्यैः सुवर्णपद्मैः सुरभिभिः सदा भक्त्या युक्तः विष्णुः उमापतिं सम्यक् पूजयामास। एवं पूजायाम् प्रवृत्तायां, सहस्रपद्मेषु एकं पद्मं न लभ्यते स्म, इति सत्यं शृणु। तदा दैत्यारिः स्वमेव नेत्रं निष्कृत्य अर्घ्यरूपेण समर्पयामास; हस्ते अर्घ्यपात्रं गृहीत्वा, सह सहस्रपद्मैः, शम्भुं ध्यानयन्, अन्याश्रयवर्जितः हरिः अर्घ्यं समर्पयत्। "भगवन्, त्वमेव मानवानां अन्तःकरणं वेत्सि, त्वमेव शरण्यः प्रभुः—अत्र किं विचार्यते?" इति वदन्, अश्रुपूर्णलोचनः स साष्टाङ्गं निपपात। तदा ईश्वरः भवानीसहितः तस्य पुरतः प्रादुरासीत्। शम्भुः हरिं परिष्वज्य विविधैः वरैः तं तुष्टाव; स एव चक्रः पूर्ववत् अभवत्, तस्य नेत्रं च पुनः सम्प्राप्तम्। ततः सर्वे देवगणाः हरिं शंकरं च, गङ्गां च सर्वनदीश्रेष्ठां, वृषध्वजं च स्तुवन्ति स्म। तस्मात्कालात् तत् तीर्थं "चक्रतीर्थ" इति विख्यातम्; तस्य आख्यानस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापैः विमुच्यते। यः तत्र स्नानं करोति, दानं ददाति, पितॄन् च तर्पयति, सः सर्वपापैः विमुक्तः स्वपितृभिः सह स्वर्गं याति; अद्यापि तत्र चक्रचिह्नितं पुण्यतीर्थं दृश्यते। चक्रतीर्थस्य अनन्तरं पिप्पलाख्यं पुण्यतीर्थं वर्ण्यते, यत्र चक्रपतिः स्वचक्रं पुनः प्राप्तवान्। यत्र विष्णुः स्वयम् स्थित्वा महेश्वरं चक्रार्थं पूजयामास, तत् तीर्थं चक्रतीर्थमिति प्रसिद्धम्। यत्र शम्भुः विष्णुना तुष्टः अभवत्, तत् पिप्पलाख्यं विख्यातम्; तस्य माहात्म्यं एवम् यत् फणिपतिरपि वर्णयितुं न शक्नोति। चक्रनाथः च पिप्पलनाथः च—एषां नाम्नां कारणं श्रुणु, हे नारद, भक्त्या; यथावेदं प्रत्यक्षं वर्णयामि। तत्र दधीचिः नाम महानृषिः गुणसम्पन्नः आसीत्; तस्य भार्या बुद्धिसम्पन्ना, कुलीनाऽत्यन्तपतिव्रता च। सा याः लोपामुद्रा नाम्ना प्रसिद्धा, तस्याः भगिनी गभस्तिनी अपि वडवा नाम्ना विख्याता। सा दधीचये सदा प्रिया, महातपस्विनी च आसीत्; दधीचिः अपि गृहकृत्येषु नित्यं प्रवृत्तः, अग्निसमतेजाः। भगीरथ्याः तटे वसन्, देवातिथिसत्काररतः, स्वपत्नीसम्प्रीतः, शान्तः, कुम्भयोनिसमः आसीत्। तस्य तेजसा, हे मुने, न केचन नाराः, न दैत्याः, न दानवाः तं देशं आगच्छन्, यत्र अगस्त्याश्रमः आसीत्। तत्र रुद्राः, आदित्याः, अश्विनौ, इन्द्रः, विष्णुः, यमः, अग्निः च—दैत्यान् जित्वा—समागताः। विजयेन हृष्टाः, मरुद्गणैः स्तूयमानाः, देवराजाः दधीचिं दृष्ट्वा प्रणेमुः। दधीचिः प्रमुदितः, प्रत्येकं देवताः सम्मान्य, पत्न्या सह गृहकृत्यानि देवतार्थं अन्ववर्तत। तैः सः कुशलं पृष्टः, देवाः तेन सह संवादं कृत्वा, तं पुनः प्रीताः ऊचुः। उपविष्टः, प्रमुदितचित्तः, स ऋषिः पुनःपुनः प्रणम्यते स्म। "हे मुने, अस्मिन्लोके किम् दुर्लभं यत्र त्वादृशाः करुणावन्तः मुनयः वर्तन्ते, ये वाञ्छाकल्पद्रुमाः इव भूमौ? एष एव जीविनां फलम्—तीर्थस्नानम्, प्राणिषु दया, मुनिदर्शनं च। यद् वयं त्वां वदामः, स्नेहात् एव वदामः; दैत्यांश्च जित्वा, राक्षसान् च हत्वा, अत्र आगताः स्म। त्वां दृष्ट्वा विशेषतः प्रमुदिताः स्म; शस्त्रभारं न सहुमः, न च तत्फलम्। हे मुनिश्रेष्ठ, शस्त्राणां स्थापनाय न स्थानं दृश्यते; स्वर्गे अपि शत्रुशस्त्राणि ज्ञात्वा तानि हरन्ति। तानि अधस्तात् पातालं नीतानि; अतः, हे मान्यद, शस्त्राणि तव पुण्याश्रमे स्थाप्यन्ताम्। अत्र, हे ब्रह्मन्, न कश्चन भीः—न दानवैः, न राक्षसैः; तव आदेशेन एष क्षेत्रं सुरक्षितम्, न च तपसा तुल्योऽस्ति कश्चन। शत्रवो जिताः, हे ब्रह्मविदां श्रेष्ठ; पूर्वं दैत्यगणाः अस्माभिः शस्त्रैः हताः, इदानीं प्रयोजनसिद्धये एतानि शस्त्राणि तव समीपे स्थापनीयानि। दिव्यैः स्त्रीभिः सह नन्दनवने सुखानि भोक्त्वा, कार्यसिद्धये स्वस्थानं गच्छामः, शस्त्राणि च रक्ष्यन्ते।" एवं श्रुत्वा दधीचिः देवतान् प्रति उवाच—"एवं भवतु।" प्रियतमा भार्यया निरुद्धः अपि, सः अवदत्—"देवानां कार्ये किम् विरोधः कर्तव्यः?" शास्त्रज्ञाः, परमार्थनिष्ठाः, कर्मासक्तिहीनाः—तेषां परदुःखं किम्? न हि ते सुखं इच्छन्ति निहितं वा अन्यत्र। ये देवद्विषः, ते वैरं वहन्ति; शस्त्राणां नाशे वा अपह्रिये वा, देवाः कोप्यन्ते, तान् च शत्रून् कुर्वन्ति। अतः, वेदविदां श्रेष्ठ, परद्रव्ये स्वामित्वं न युक्तम्; यावत् मैत्री, तावत् वस्तु तिष्ठति, नष्टे वा हृते वा, ते शत्रवो भवन्ति। यः दातुं शक्तः, तेन याचकाय दातव्यम्; अन्यथा, साधवः वाचामनःकर्मभिः परोपकारं कुर्वन्ति।" पतिसन्देशं श्रुत्वा, सा प्रिया भार्या मौनं समास्थिता, विदित्वा यत् ऋते विधेः अन्यत् न शक्यते; तदा देवश्रेष्ठाः तेजोमयानि शस्त्राणि निधाय, तस्मात् निर्गता। ऋषिं प्रणम्य, दैत्यशत्रवः, शस्त्राणि स्थाप्य, कार्यसिद्धये स्वलोकान् जग्मुः; देवेषु गतेषु, महर्षिः धर्मात्मा प्रहृष्टः स्वभार्यया सह वासं कृतवान्। दीर्घे काले गते—सहस्रं दिव्यवर्षाणि—देवाः न शस्त्राणां चिन्तां कृतवन्तः, न तेषां विषये किञ्चिद् अकुर्वन्, हे मुनिश्रेष्ठ।