सर्वे देवाः भयात् प्रेताधिपतेः "रक्ष रक्ष गदाधर!" इति विष्णुं प्रार्थयन्ति स्म। तस्मिन्नेव काले महेश्वरस्य गणाध्यक्षः प्रमथः कश्चन, विष्णुं पश्यन्तं, सम्पूर्णं वैष्णवं यज्ञं दग्धवान्। तदा हरिः प्रेताधिपतिं हन्तुं चक्रं सन्ददौ; किन्तु प्रेताधिपतिः तदागतम् चक्रं गृहीत्वा स्थितवान्। विष्णोः चक्रे गृहीते, लोकपालाः भयात् पलायिताः। तान् तथा पलायमानान् दृष्ट्वा दक्षः, यज्ञकामः, देवैः सह, भक्त्या शंकरं देवम् स्तोतुम् आरभत। सः शंकरं जयति सोमेश्वरं, सर्वज्ञं शम्भुं, शुभधारिणं शम्भुं, कालस्वरूपं शम्भुं नमः। आदिसृजनाय नमः, नीलकण्ठाय नमः, ब्रह्मप्रियाय नमः, ब्रह्मस्वरूपाय नमः। त्रिरूपाय, त्रिस्थानाधिपाय, सर्वरूपाय, त्रिलोकाधाराय, कामदाय नमः। वेदान्तवेद्याय, परमात्मने, यज्ञस्वरूपाय, यज्ञधाम्ने नमः। यज्ञदायिने, हव्यवाहकाय, यज्ञनाशकाय, फलदायिने नमः। रक्ष रक्ष जगन्नाथ, शरणागतप्रिय! भक्तानां च अभक्तानां च, त्वमेव शरणं, प्रभो! एवं स्तुत्वा, महेश्वरः तुष्टः "किम् दास्यामि?" इति उक्तवान्। दक्षः "मम यज्ञः सम्पूर्णः भवतु, प्रभो!" इति प्रत्युवाच। "एवमस्तु," इति भगवन् देवदेवः महेश्वरः, शंकरः, सर्वभूतात्मा, करुणासिन्धुः, अनुग्रहदृक्, अभ्यनुज्ञातवान्। ततः दक्षस्य यज्ञं सम्पूर्णं कृत्वा, भगवतः, तथेति उक्त्वा, प्रेतैः सह अन्तर्धानम् अगच्छत्। देवाः स्वस्वस्थानानि याताः। ततः काले महत् देवासुरयुद्धम् अभवत्। तत्र असुरभयात् देवाः, भगवतीं श्रीं, श्रीपतिं जनार्दनं, हृदयेन, भक्त्युक्तैः वाक्यैः स्तोतुम् आरभन्त। इन्द्राद्याः मुख्यदेवाः अपि, लक्ष्म्याः चरणारविन्दे मनः स्थापयन्ति, तस्य ब्रह्मस्वरूपस्य शरणं गच्छन्ति। त्रिलोकेषु न तस्मात् श्रेष्ठः, न समः, न अधिकः अस्ति—गरुडारूढः वा नरसिंहः वा; सः देवदेवः, करुणया, शरणागतान् महाभयात् रक्षतु। तदा भगवन् शङ्खचक्रगदाधरः तुष्टः, "किमर्थं आगताः? तत्कर्ता अहम्," इति देवेषु उक्तवान्। "मधुसूदन, असुरभयात् देवाः अत्यन्तं भयाकुलाः; अतः जनार्दन, देवान् रक्षितुम् संकल्पय," इति देवाः प्रार्थयन्ति। हरिः आगतान् देवाः उवाच—"मम चक्रं हरः हरितवान्; किं करिष्यामि, चक्रे गृहीते? सर्वे दुःखिताः आगताः; सर्वे देवगणः प्रत्यागच्छतु, अहं रक्षां दास्यामि।" देवेषु निर्गतेषु, विष्णुः स्वचक्रं पुनः प्राप्तुम् इच्छन्, गोदावर्याः तटं गत्वा, शम्भुं पूजयितुम् आरभत। शतसहस्रं दिव्यं सुवर्णकमलं, सुगन्धितं, भक्तिसम्पन्नं, उमापतिं विष्णुः पूजयामास। पूजायां प्रवृत्तायां, सहस्रकमलेषु एकं न लब्धम्। तदा असुरारिः स्वं नेत्रं निष्कृत्य, तदर्पयामास, अर्घ्यपात्रं हस्ते धृत्वा, सह सहस्रकमलैः, शम्भुं ध्यायन्, शरणं न अन्यं दृष्ट्वा, अर्घ्यं समर्पयामास। "देव, त्वमेव मानवानां अन्तःकरणं जानासि; त्वमेव शरणम्, प्रभुः; अत्र किं विचिन्तनम्?" इति उक्त्वा, अश्रुपूर्णनेत्रः, सः शिरसा प्रणम्य, शयितः। तदा ईश्वरः भवानीसहितः तस्य पुरतः प्रादुरभवत्। शम्भुः तं स्नेहपूर्वकं आलिङ्ग्य, विविधैः वरैः हरिं तुष्टवान्; तस्य चक्रं यथापूर्वं अभवत्, नेत्रं च पुनः प्राप्तम्। ततः सर्वे देवगणः हरिं, शंकरं, गङ्गां, नन्दिवृषध्वजं च स्तोतुम् आरभन्त। तस्मात् कालात् तत् तीर्थं "चक्रतीर्थ" इति प्रसिद्धम् अभवत्; तस्य कथां श्रुत्वा सर्वपापात् विमुक्तिः स्यात्। यः तत्र स्नानं, दानं, पितृयज्ञं वा करोति, सः सर्वपापविनिर्मुक्तः, पितृभिः सह स्वर्गं प्राप्नोति; अद्यापि तत्र चक्रचिह्नितं तीर्थं दृश्यते। ततः चक्रतीर्थानन्तरं "पिप्पल" नाम तीर्थं वर्ण्यते, यत्र चक्रधारी विष्णुः स्वं चक्रं पुनः प्राप्तवान्। यत्र विष्णुः स्वयम् बलिनं शंकरं चक्रार्थं पूजयामास, तत् तीर्थं "चक्रतीर्थ" इति प्रसिद्धम्। यत्र शम्भुः विष्णुना तुष्टः, तत् "पिप्पल" इति विख्यातम्; तस्य महिमा, नागेश्वरः अपि वर्णयितुं अशक्यः। चक्रधारी च पिप्पलाधिपः—एतयोः नाम्नोः कारणम्; हे नारद, भक्त्या शृणु, यथा वेदेन प्रत्यक्षं उक्तं। तत्र दधीचिः नाम प्रसिद्धः ऋषिः आसीत्, गुणसम्पन्नः। तस्य पत्नी लोपामुद्रा, उच्चबुद्धिः, कुलीनाः, पतिसंनिष्ठा। तस्य भगिनी गभस्तिनी, वडवा नाम्ना प्रसिद्धा, तया एव प्रसिद्धा। सा दधीचये नित्यप्रियाः, महान् तपः कुर्वन्ती। दधीचिः अग्निसम्पन्नः, गृहकार्ये नित्यनिष्ठः। भागीरथ्याः तटे स्थित्वा, देवातिथिसत्कारनिष्ठः, स्वपत्नीसम्पन्नः, शान्तः, कुम्भयोनिरिव। तस्य तेजसा, हे श्रेष्ठमुने, न नराः, न दैत्याः, न दानवाः, तं देशं आगच्छन्, यत्र अगस्त्याश्रमः आसीत्। तत्र देवाः—रुद्राः, आदित्याः, अश्विनौ, इन्द्रः, विष्णुः, यमः, अग्निः—दैत्यान् विजित्य, समागच्छन्। विजयेन हृष्टाः, मरुत्संघैः स्तुताः, देवेश्वराः, दधीचिं श्रेष्ठं मुनिं दृष्ट्वा, तं प्रणम्य स्थितवन्तः। इति कथा।