या नार्यः स्वपतेः कुत्सनां शृण्वन्ति, तासां पापस्य का सीमा? यथा पतिः, तथा एव तस्याः परं गतीर्भवति। किं पुनः सर्वेश्वरस्य महादेवस्य, जगद्गुरोः, निन्दां शृण्वन्त्याः? एवं वचः श्रुत्वा अहं शरीरं धारयितुं न इच्छामि। अतः अहं शरीरं त्यक्ष्यामि—इति तीव्रेण क्रोधेन संविग्ना सा महादेवी पुण्यशीला दीप्तिमती बभूव। शिवे एव चेतनां संस्थाप्य, सा योगेन बलात् शरीरं त्यक्तवती। तदा महेश्वरः, नारदात् सर्वं यथावत् श्रुत्वा, क्रुद्धः जातः। सः जय-विजयौ पृष्टवान्; तौ उभौ देवाय दक्षयज्ञविनाशं निवेदितवन्तौ। दक्षकन्यायाः निधनं श्रुत्वा, महेश्वरः भीषणगणैः परिवृतः, भूतेश्वरैः सह, यज्ञस्थलं प्रति प्रस्थितवान्। तं यज्ञं देवैः ब्रह्मणा च अग्रे स्थितैः, दक्षेण ऋत्विजा शुद्धभावेन रक्षितं, सर्वतो वेष्टितमासीत्। वसिष्ठादिभिः महाबलिभिः ऋषिभिः च, इन्द्रेण, आदित्यैः, वसुभिः च, सर्वतः संरक्षितः सः यज्ञः अभवत्। ऋग्यजुःसामवेदमन्त्रैः, “स्वाहा”शब्देन च, श्रद्धया, पुष्टि-सन्तोष-शान्ति-लज्जया, सरस्वत्या च, सः यज्ञः शोभितः। पृथ्वी-द्यौः-रात्रिः-क्षमा-उषाः-आशा-जयः-बुद्धिः—एतेषां चान्येषां च सन्निधिना सर्वतः अलंक्रियमानः स यज्ञः अभवत्। तत्र तवष्ट्रा महात्मना दिव्यकर्मणा सुरभिः, नन्दिनी, कामधेनुः, पारिजातवृक्षः, कल्पलता च, सर्वकामधुग्भूताः कामदुघाः च निर्मिताः। सर्वसंपदः सहिताः ते कामधेनवः, कल्पवृक्षः, पारिजातः, कल्पलतादयः तत्र उपस्थिताः। यद् यद् काम्यतम्, तत् तत् तस्मिन्यज्ञे आसीत्; स्वयमेव इन्द्रः, पूषा, हरिः च तं रक्षितवन्तः। “दत्तव्यं, भोक्तव्यं, कर्तव्यं, सुखेन धार्यं”—इति सर्वतः उक्तैः वाक्यैः सः यज्ञः पूजितः अभवत्। तत्र आदौ वीरभद्रः भद्रकाळ्या सह, शोकेन क्रोधेन च आक्रान्तचित्तः, यज्ञस्थलम् अगच्छत्; अनन्तरं त्रिशूलधनुर्धरः प्रभुः प्रादुरभवत्। ततः महादेवः, महाभूतगणैः विभूषितः, यज्ञस्थलं प्रति समुपेत्य, तत्र सर्वतः वेष्टितः स्थितः। तैः सह महेश्वरः यज्ञस्थले स्थितः, ते तत्र यज्ञविनाशनं कर्तुं आरब्धवन्तः; महान् कोलाहलः अभवत्। केचन तत्रतः पलायितवन्तः, केचन शिवं प्रति गतवन्तः। केचन देवानां नाथं स्तुतवन्तः, केचन शङ्करं प्रति क्रुद्धाः अभवन्। यज्ञं विनष्टं दृष्ट्वा पूषा उपेत्य तस्थौ। तदा वीरभद्रः पूष्णः दन्तान् निष्कृष्य, इन्द्रं तत्क्षणात् अपासारयत्; भगस्य नेत्रे अपि निष्किर्य। सवितारं बाहुभ्यां गृहित्वा, भ्रमयित्वा, भूमौ अपातयत्। ततः सर्वे देवगणाः विष्णुं शरणं गतवन्तः। "त्रातास्मान्, त्रातास्मान्, गदाधर!"—इति भीतः, केचन प्रमथाध्यक्षः सर्वं वैष्णवं यज्ञं हरिसाक्षात् दग्धवान्। हरिः तम् आत्मनः चक्रेण प्रहरितुम् उद्युक्तः, किन्तु भूतनाथेन तत् चक्रं गृहीतम्। विष्णोः चक्रं गृहीते, लोकपालाः भयेन पलायितवन्तः। तान् तथा दृष्ट्वा, दक्षः देवैः सह शरण्यं शङ्करं भक्त्या स्तुतवान्। "जयस्ते शङ्कर सोमेश! जयस्ते सर्वज्ञ शम्भो! जयस्ते मंगलधारिन् शम्भो! जयस्ते कालमूर्ते, नमः!" "नमः आद्यसर्गकर्त्रे! नमः नीलकण्ठाय! नमः ब्रह्मप्रियाय! नमः ब्रह्ममूर्तये!" "नमः त्रिमूर्तये, त्रिधामेश्वराय! नमः विश्वरूपाय, त्रैलोक्याधाराय, कामदाय!" "नमः वेदान्तवेद्याय! नमः परात्मने! नमः यज्ञमूर्तये! नमः यज्ञधाम्ने!" "नमः यज्ञदायिने! नमः हविर्भुजे! नमः यज्ञनाशकाय! नमः फलप्रदाय!" "त्रातास्मान्, त्रातास्मान्, विश्वनाथ, शरणागतवत्सल! भक्तानाम् अभक्तानां च त्वमेव एकः शरणं, प्रभो!" एवं स्तुत्वा, महेश्वरः तुष्टः अभवत्, उवाच—"किं ददामि?" सः उवाच—"मम यज्ञः सम्पूर्णः भवतु, प्रभो!" "एवमस्तु"—इति भगवतः देवदेवः महेश्वरः शङ्करः, सर्वभूतात्मा, दयालुर्दयासिन्धुः, प्रत्युवाच। ततः सः भगवतः दक्षयज्ञं सम्पूर्णं कृत्वा, तत्रैव भूतेषु सह अन्तर्धानं गतः। देवाः अपि स्वस्वस्थानानि प्रतिनिवृत्ताः। ततोऽन्यस्मिन्काले, देवासुरयोः महान् संग्रामः अभवत्। तत्र, असुरभयात् देवाः श्रीजनार्दनं भक्त्या स्तुत्वा शरणं जग्मुः। इन्द्राद्याः अपि देवाः, याः श्रीः तस्य पादार्पितचित्ता, तस्याः कृपादृष्टिं प्रार्थयन्तः तपः कुर्वन्ति—सा या ब्रह्मस्वरूपिणी लक्ष्मीः, तामहं शरणं प्रपद्ये। त्रिषु लोकेषु न कोऽपि तस्मात् श्रेष्ठो वा समो वा अस्ति—यः गरुडारूढः, नृसिंहः वा; सः सदा भगवन्, कृपया, अस्मान् महाभयात् पालयतु। तदा भगवान् शङ्खचक्रगदाधरः तुष्टः अभवत्, उवाच—"कस्मिन्नर्थे सर्वे आगताः? यत् कार्यं तत्करिष्यामि।" "हे मधुसूदन, असुरेभ्यः भीतः देवगणः; अतः हे जनार्दन, देवान् रक्षितुम् उद्यतस्व।" हरिः तान् उवाच—"मम चक्रं हरः नीतवान्; किं करिष्यामि, चक्रे गृहीते? भवन्तः क्लेशेन आगताः—सर्वे देवगणः प्रतिनिवर्तन्तां, अहं रक्षां दास्यामि।" इति। देवेषु गच्छत्सु, विष्णुः चक्रलाभाय, गदावर्यां गतः, तत्र शम्भुं सम्पूजयितुं समारभत।