गौतमवाक्यानुसारः भृगुनन्दनः गङ्गातटं गतः, स्नात्वा सम्यग् विशुद्धः स बालकः स्तुतिं चकार। स भगवान् शशिधरः, अयं बालोऽहं, बालबुद्धिः, स्तोत्रमार्गं न वेद्मि—नमस्ते इति स प्राह। गुरुणा परित्यक्तः, मित्रं नास्ति, न च कश्चन सखा; त्वमेव मे सर्वथा प्रभुः, जगन्नाथ—नमस्ते इति पुनः स स्तौति। त्वं गुरूणां गुरुर्वरिष्ठः, महतां महत्तमः; अहं तु बालकः, सर्वव्यापिन्—नमस्ते इति पुनः प्रणम्य वदति। ज्ञानहेतोः देवदेव, तव मार्गं न जानामि; कृपया मां निरीक्षस्व, जगत्साक्षिन्—नमस्ते इति पुनः स प्रार्थयत्। एवं स्तुवन्तं तं देवदेवः तुष्टः अभवत्। ततो वरेच्छ यदिच्छसि, यद् देवैरपि दुर्लभम् इति तमुवाच। कविः सः कृताञ्जलिः, प्रशान्तचित्तः, देवदेवं प्राह—यद् ज्ञानं ब्रह्मर्षिभिरप्यप्राप्यं, तद् भगवन् त्वत्तोऽहमिच्छामि; त्वमेव मे गुरुर्देवता च। तदा देवश्रेष्ठः शुक्रम् अमृतसंजीविन्याख्यं ज्ञानं ददौ, यद् देवैरपि न ज्ञायत इति। अन्यत् लौकिकं वेदज्ञानं चान्यैः लभ्यते; शंकरः प्रसन्नः चेत्, किं शेषं चिन्तनीयम्? एवं तद् महाज्ञानं प्राप्य सः पितरं गुरुम् अगच्छत्; स कविः, विज्ञानेन पूजितः, दैत्यगुरुः अभवत्। ततः कदाचित् अन्यस्मिन्नर्थे, कचः बृहस्पतेः सुतः, तद् ज्ञानं कवितः प्राप। काचात् बृहस्पतिः, ततः देवाः पृथक् पृथक्, अमृतजीविन्याख्यं महाज्ञानं प्रापुरिति। यत्र तद् ज्ञानं कविना प्राप्तम्, यः महेश्वरं ज्ञानपूर्वकं पूजयामास, गौतमीउत्तरतीरे, तत् शुक्रम् तीर्थम् इति प्रसिद्धम्। अमृतसंजीविनीतीर्थं दीर्घायुष्यम् आरोग्यं च वर्धयति; यत्र स्नानं दानं वा, तत्र अक्षयपुण्यलाभः। यद् इन्द्रतीर्थं नाम, तद् ब्रह्महत्यानाशनम्; स्मरणमात्रेणापि पापक्लेशौ विनश्यतः। पूर्वं, हे नारद, वृत्रहत्यां कृत्वा, ब्रह्महत्या शचीपतिं अन्वगच्छत्; तां दृष्ट्वा हरिः सन्त्रस्तः अभवत्। ततः इन्द्रः वृत्रहन्ता इति, इतस्ततः पलायमानः, यत्र यत्र स गच्छति, तत्र तत्र सा ब्रह्महत्या तमन्वगच्छत्। स महान् सरः प्रविश्य, पद्मनालम् अगमत्; तत्र सूत्ररूपं गृहीत्वा, शचीपतिर्व्यचरत्। सरस्तटे अपि सा ब्रह्महत्या दिव्यसहस्रवर्षाणि स्थितवती; तावता देवाः इन्द्रविहीनाः अभवन्। देवाः चिन्तया न विकलाः, इन्द्रस्य पुनः प्राप्त्यर्थं मन्त्रयामासुः; तत्राहं देवांश्चेदम् अवदं, पापस्य स्थानं निश्चित्य। इन्द्रपावनाय, गौतमीतीरे तस्याभिषेकः क्रियेत; यत्र स अभिषिक्तः, तत्र सुद्धात्मा पुनरिन्द्रः भविष्यति इति। एवं निश्चित्य, शीघ्रं गौतमीं जग्मुः; तत्र देवदेवः, देवर्षिभिः सह, स्नातुम् आरब्धवान्। सर्वे तत्र स्थिताः, शचीपतिम् अभिषेक्तुम् उद्युक्ताः; तदा इन्द्रस्याभिषेकसमये, गौतमः कोपितः उवाच—पापिष्ठं महेन्द्रं, यः गुरुपत्न्या सह शयानः, अभिषेक्तुम् इच्छन्ति; अहं तान् सर्वान् भस्मीकर्तुं शक्तः अस्मि—दैत्यशत्रवः शीघ्रं गच्छन्तु इति। तद्वाक्यं श्रुत्वा, ते गौतमीं परित्यज्य, इन्द्रं गृहीत्वा शीघ्रं नर्मदां जग्मुः। तत्र नर्मदायाः उत्तरतीरे अभिषेकाय स्थिताः; इन्द्रस्याभिषेकसमये, महर्षिः माण्डव्यः उवाच—अत्र चेत् अभिषेकः क्रियते, भस्मीकुर्यामि इति। अमराः माण्डव्यं युक्तिवाक्यैः स्तुतिभिश्च पूजयामासुः। यत्र सहस्राक्ष इन्द्रः अभिषिक्तः, तत्र भीषणं विघ्नं जायते इति। तद् शमय, शुभिन्; प्रसन्नः भूत्वा वरं दद। यत्र पापं निवार्यते, तत्र बहून् वरान् ददामः। वयं सर्वे तस्मिन् देशे दानानि दास्यामः; यत्र देवपतिः अभिषिक्तः, तत्र त्वं अनुमोदनं कुरु। तद् स्थलम् सर्वकामदं स्यात्, धान्यवृक्षफलसम्पन्नम्; न कदापि वृष्ट्यभावो न च दुर्भिक्षं भविष्यति। तदा माण्डव्यः, लोके पूजितः, तद् अङ्गीकृत्य, तत्रैव अभिषेकः कृतः, पापं च निवारितम्। एवं देवर्षिभिः उक्ते, तद् देशः, देवपतिस्थापनात्, पुण्यजन्मनः च, मालव नाम्ना प्रसिद्धः अभवत्। गौतमीगङ्गां आनयित्वा, पुण्यार्थं तत्र अभिषिक्तः; देवाः, ऋषयः, अहं च विष्णुश्च तद्वत् कृतवन्तः। वसिष्ठगौतमागस्त्यात्रिकश्यपादयः, अन्ये च ऋषयः, देवाः, यक्षाः, नागाश्च तत्र उपस्थिताः। ते पुण्यतोयेन स्नापनं अभिषेकं च कृतवन्तः; पुनः अहं च शचीपतिश्च, कुम्भोदकेन अभिषिञ्चतुः। तत्रैव अभिषिक्तः, सा नदी पुण्या अभवत्; तत्र क्षालितम्, गङ्गा तत्रैव संप्राप्ता। सः संगमः तत्र प्रसिद्धः, सदा ऋषिभिः सेवितः; तस्मात् कालात्, सः पुण्यसंगमः तीर्थं इति प्रसिद्धः।