शुक्रः च कचः, बृहस्पतेः पुत्रौ, सदा पृथक् पृथक् शिक्षायाम् अध्यापितौ, पक्षपातेन शिक्षितौ च। कालान्तरे, युवा शुक्रः स्वगुरुम् इदं वचनं अब्रवीत्—“गुरो, त्वया पक्षपातेन मम शिक्षायाः यत्नः क्रियते। पुत्रेषु शिष्येषु च पक्षपातः अध्यापकानां न उचितः। मूढाः शिक्षकाः शिष्यान् पक्षपातेन पालयन्ति, तेषां असमानचित्तानां पापस्य सीमा न अस्ति। गुरो, त्वं मया सम्यक् अवगतः; पुनः पुनः ते नमः। अन्यं गुरुम् गन्तव्यम् इति मम मतिः; त्वया अनुमतिः दातव्या।” शुक्रः पुनः उक्तवान्—“यदि मम पिता निष्पक्षः, तं गन्तव्यम्; अन्यथा अन्यत्र गन्तव्यम्। गुरो, त्वं पृष्टः, अहं गच्छामि।” बृहस्पतिं दृष्ट्वा, तेन अनुमतिः लब्धा, शुक्रः प्रस्थितः; विद्यां प्राप्त्वा, स्वपितरं गन्तुं चिन्तितवान्। ततः, “कं पृच्छेयम्? कः श्रेष्ठः गुरु?” इति चिन्तयन्, शुक्रः वृद्धं गौतमं पप्रच्छ। “कः मम गुरु भवेत्, मुने? कः योग्यः गुरु? त्रैलोक्यस्य गुरोः समीपं गच्छेयम्।” इति पृष्ट्वा, गौतमः विश्वस्य गुरुम्—शम्भुं—सम्प्राप्तः, तं उवाच—“कथं गिरीशं पूजयामि?” गौतमः प्रत्यवदत्—“गौमी-नदीमध्ये शुद्धः भूत्वा, स्तोत्रैः शंकरं पूजय। तदा, विश्वस्य गुरुः प्रसन्नः सन्, तुभ्यं विद्यां दास्यति।” गौतमस्य वचनानुसारं, भृगुवंशजः गङ्गां गत्वा स्नात्वा, शुद्धः भूत्वा, स्तोत्रं समर्पितवान्—“अहं बालः, बालचेतनः, चन्द्रशेखर, स्तोत्रं कथं करवानि न जानामि; तुभ्यं नमः। गुरुणा त्यक्तः, मित्रं न अस्ति, त्वमेव सर्वथा मम प्रभुः, विश्वेश, नमः। गुरुवन्तां गुरुः त्वम्, महानां महत्तमः; अहं बालः, सर्वव्यापिन्, नमः। विद्यायै, देवेश, तव मार्गं न जानामि; कृपया मां अनुगृह्य पश्य, लोकसाक्षिन्, नमः।” एवं स्तुत्वा, देवेशः शुक्रे प्रसन्नः अभवत्। तं उवाच—“यद् इच्छसि, वरं वृणीष्व; देवैः अपि दुर्लभं।” शुक्रः, कराभ्यां संयुक्तः, शुद्धचित्तः, देवेशं प्रत्युवाच—“या विद्या ब्रह्मणः ऋषीणां च अगम्या, सा विद्या त्वत्तः इच्छामि; त्वमेव मम गुरु, देवः च।” तदा, देवश्रेष्ठः शुक्राय मृतसंजीविनीविद्यां, देवैः अपि अगम्यां, याचितां ददौ। अन्याः लौकिकीः वेदविद्याः अन्यैः लभ्यन्ते; किन्तु शंकरः प्रसन्नः सति, किं अपि न चिन्तनीयम्। शुक्रः, महाविद्यां लब्ध्वा, पितरं गुरुं च गत्वा, कविः, ज्ञानस्य पूजितः, दैत्यगुरुः अभवत्। कालान्तरं, अन्यस्मिन् काले, अन्यस्मिन् कारणे, कचः, बृहस्पतेः पुत्रः, ताम् विद्यां कवितः प्रापत्। कचात्, बृहस्पति, ततः देवाः अपि पृथक् पृथक् मृतजीविनीं महाविद्यां लब्धवन्तः। यत्र कविना सा विद्या प्राप्ता, महेश्वरं ज्ञानपूजया पूज्य, गौमी-उत्तरतीरे, तत् शुक्रतीर्थं इति प्रसिद्धम्। मृतसंजीविनीतीर्थं आयुः स्वास्थ्यं च वर्धयति; तत्र स्नानं दानं वा अक्षयपुण्यं ददाति। इन्द्रतीर्थं नाम, ब्रह्महत्यापापं नाशयति; स्मरणमात्रेण अपि, पापानि क्लेशाः च विनश्यन्ति। पूर्वं, नारद, वृत्रवधात् अनन्तरम्, ब्रह्महत्यापापः शचीपतेः अनुवर्तितः; तां दृष्ट्वा, हरिः भययुक्तः अभवत्। ततः, वृत्रहंता इन्द्रः, इदं तं च प्रस्थितः; यत्र यत्र गच्छति, ब्रह्महत्यापापः तं अनुवर्तितः। सः महाह्रदं प्रविष्टः, कमलनालं प्राप्तः; तत्र सूत्ररूपं धृत्वा, शचीपतिः स्थितः। तटे अपि, पापः दिव्यसहस्रवर्षं स्थितः; तस्मिन्नेव काले, देवाः इन्द्ररहिताः अभवन्। देवाः, न विचलिताः, इन्द्रस्य पुनः प्राप्त्यर्थं विचारयन्ति; तत्र अहं देवांश्च पप्रच्छं, पापस्य स्थानं निर्दिष्टवान्। “इन्द्रस्य शुद्ध्यर्थं, गौमी-नद्यां अभिषिक्तः भवतु; यत्र अभिषेकः, तत्र आत्मा शुद्धः, इन्द्रः पुनः भविष्यति।” इति निश्चित्य, शीघ्रं गौमीं गताः; तत्र, देवैः ऋषिभिः च सह, इन्द्रः स्नातः। सर्वे तं शचीपतेः अभिषेकं इच्छन्ति; इन्द्रस्य अभिषेकसमये, गौतमः कोपितः वदति— “पापिनं महेन्द्रं, गुरुपत्न्या सह शयनं कृतं, अभिषेकं इच्छन्ति; अहं सर्वान् दैत्यशत्रून् भस्मीकर्तुं शक्नोमि—शीघ्रं गच्छन्तु।” ऋषेः वचनं श्रुत्वा, गौमीं त्यक्त्वा, इन्द्रं गृहीत्वा, सर्वे त्वरितं नर्मदां गताः। नर्मदायाः उत्तरतीरे, अभिषेकाय स्थिताः; इन्द्रस्य अभिषेकसमये, पूज्यः माण्डव्यः ऋषिः उक्तवान्—“अभिषेकः यदि भवति, भस्मीकर्तुं शक्नोमि।” अमराः, माण्डव्यं तर्कैः स्तुतिभिः च पूजितवन्तः। “यत्र सहस्राक्षः इन्द्रः अभिषिक्तः, तत्र भयंकरः विघ्नः उत्पद्यते।