ततः क्रोधसंयुक्तः मृत्युः स्वयं श्वेतस्य गृहमगच्छत्। तत्र तस्य दूता बहिर्द्वारे स्थिताः, भीताः, दृष्ट्वा मृत्युर्निजदूतान् पप्रच्छ—"किमेतत्, हे दूताः?" तदा ते दूताः मृत्युम् एवं प्रत्युवाचुः—"श्वेतः शिवेन संरक्षितः, तं द्रष्टुमपि न शक्नुमः। येषां गिरिशः प्रसन्नः, तेषां कः कुतश्चिद्भयम्?" ततः मृत्युर्निजपाशं गृह्णन् तत्र प्रविष्टः यत्र स ब्राह्मणः आसीत्; किंतु स ब्राह्मणः न मृत्युम् न च यमदूतान् अवैक्षत्। श्वेतः शिवं भक्त्या पूजयामास; तस्य समीपे मृत्युं पाशधारिणं दृष्ट्वा, तत्रैव स्थितः एकः दण्डी तपस्वी विस्मितः सन् उवाच—"किं मां पश्यसि, हे मृत्यु, दण्डिनम्?" मृत्युस्तु प्रत्युवाच—"श्वेतं नेतुमिहागतः, तस्मात् द्विजश्रेष्ठं पश्यामि।" तदा दण्डी तम् उवाच—"त्वं गच्छ।" परं मृत्युस्तदा श्वेतस्योपरि पाशं क्षिप्तवान्। ततः दण्डी कोपितः अभवत्। तेन शिवदत्तेन दण्डेन मृत्युम् आहतवान्; स मृत्युः पाशधारी भूमौ पतितः। तदा मृत्युम् हतं दृष्ट्वा, यमदूताः शीघ्रं गत्वा यमाय सर्वं निवेदयामासुः—दण्डिना मृत्योर् वधम्। ततः धर्मराजः यमः महावृषवाहनः कोपितः अभवत्; स चित्रगुप्तं, बलिनो गणान्, यमदण्डं, रक्षांसि च आहूतवान्। तदा स महिषं, भूतान्, प्रेतान्, रोगान्, नेत्ररोगान्, उदररोगान्, कर्णशूलं च आहूतवान्। त्रिविधं ज्वरं, पापानि, नानाविधानि नरकानि अपि आहूतवान्, "शीघ्रं गच्छन्तु!" इति उक्त्वा, यमः शीघ्रं प्रस्थितवान्। एवं सर्वैः परिवृतः, यमः तत्र यत्र श्वेतो द्विजश्रेष्ठः आसीत्, अगच्छत्। तदा यमं समीपं गच्छन्तं दृष्ट्वा, नन्दी शस्त्रधरः उवाच। तत्र विनायकः, स्कन्दः, भूतनाथः, दण्डी च सन्निहिताः आसन्। तदा सर्वलोकभीषणं युद्धं समभवत्। कार्त्तिकेयः स्वशक्त्या यमगणान् निपातितवान्, दक्षिणदिक्पतिं अपि शक्तिमन्तं हत्वा। ये यमस्य अनुचराः अवशिष्टाः, ते आदित्याय सर्वं निवेदयामासुः। आदित्यः च देवैः सह तं महान् अद्भुतं कार्यं श्रुत्वा, लोकपालैः सह मम समीपं आगतवान्। अहं विष्णुः, इन्द्रः, अग्निः, वरुणः, चन्द्रः, सूर्यः, अश्विनौ, लोकपालाः, मरुद्गणाः, अन्ये च बहवः, सर्वे वयं यमस्य समीपं ययुः। दक्षिणदिक्पतिः यमः गङ्गातटे मृतः, प्रबलः, शयानः आसीत्; समुद्राः, नद्यः, सर्पाः, नानाविधानि भूतानि अपि तत्र आसन्। तत्र देवेश्वराः यमं द्रष्टुं समागताः। तं यमं सेनया सह निहतं दृष्ट्वा, देवाः भीताः सञ्जाताः, कृताञ्जलयः पुनः पुनः शम्भुं प्रार्थयामासुः— "भक्तवत्सल त्वं नित्यं, नित्यं दुष्टनाशनः, आदिप्रजापते, नमस्ते! नीलकण्ठ, नमस्ते! ब्रह्मप्रिय, नमस्ते! देवप्रिय, नमस्ते! द्विजश्रेष्ठं श्वेतं तव भक्तं नेतुम् यमः सर्वे च अशक्ताः अभवन्, तव परितोषं भक्तेषु सत्यं च दृष्ट्वा, हे प्रभो। ये त्वां शरणं गताः, करुणासिन्धो, तेषां मृत्युदर्शना अपि नास्ति; एतद् ज्ञात्वा, हे शिव, सर्वे त्वां परमया भक्त्या पूजयन्ति। त्वमेव सर्वलोकानां प्रभुः—न स्मरसि किल, हे शङ्कर? त्वां विना, अन्यः कः अत्र व्यवस्था स्थापयितुं समर्थः, हे प्रभो?" एवं स्तुत्वा, शिवः तत्र प्रकटितः, उवाच—"किं ददामि?" देवाः अपि तं प्रति इदं वचनं ऊचुः— "वैवस्वतः धर्मः सर्वदेहिनां नृपः, स धर्माधर्मयोः व्यवस्थायै लोकपालः स्थापितः। स न म्रियते, न च पापी; तं विना, सृष्टिकर्तुः अपि किञ्चित् न स्यात्। अतः, देवेश, यमं सेनया सह वाहनसमेतं जीवय; महतां याचनां व्यर्थां मा कुरु।" तदा भगवान् उवाच—"यमं नूनं जीवयिष्यामि, यदि अद्य देवाः मम वचनं अनुमोदन्ति।" तदा सर्वे देवाः ऊचुः—"भवान् यत् उक्तवान्, तत् स्वीकृतं; हरि, ब्रह्मा, अन्यैः सह, येषां विश्वं वशे।" ततः भगवान् तान् समागतान् अमरान् प्रति उवाच—"मम भक्तः मृत्यवे न गच्छेत्।" अमराः पुनरूचुः— "तर्हि, प्रभो, सर्वे देवाः, सर्वे लोकाः, चराचराः अपि अमराः स्युः; न स्यात् भेदः मर्त्य-अमर्त्ययोः, हे विश्वरूप!" शम्भुः पुनः तान् प्रति उवाच—"मम भक्ताः, विष्णुभक्ताः, गौतमीसेविनः—एते मम वचनानि शृण्वन्तु। वयं सर्वदा स्वामिनः; मृत्युः स्वामिनि अधिकारं न लभते। तेषां विषये यमेन कदापि वार्ता न दीयेत। शिवशरणानां रोगादिभिः कदापि व्यथां न प्राप्नुयुः; ते तस्मिन्नेव क्षणे मुक्ताः भवन्ति।" "अतः, ये यमसम्बद्धाः, ते सर्वे पूजनीयाः," इति देवगणाः शिवं देवानां देवम् ऊचुः। तदा भगवान् स्वामी नन्दिं वाहनं प्रति उवाच— "गौतमीतोयेन मृतं यमं अभिषिञ्च।" ततः नन्दिना यमगणाः अपि अभिषिक्ताः; ते जीविताः भूत्वा दक्षिणां दिशं जग्मुः। गौतम्याः उत्तरतीरे विष्णुः सर्वे च देवाः स्थित्वा महेश्वरं पूजयामासुः।