गालवः तस्माद् ब्राह्मणात् प्रस्थिते सस्नेहं प्रणम्य, धर्मजन्मनं तं गुरुम् आमन्त्र्य, करुणया च विस्मयेन च प्रेरितः, सप्रश्नं वाक्यम् उवाच। “त्वं कः? क्व गमिष्यसि? किं करोषि? क्व भक्षयिष्यसि? किम् नाम ते? क्व शय्या ते? काऽस्ति पत्नी ते? सर्वं मे कथय।” गालवस्य वाक्यं श्रुत्वा ब्राह्मणः अपि तं ऋषिं प्रत्युवाच—“श्वः सर्वं ते वक्ष्यामि, यथा कर्तव्यं निर्णीयते।” इत्युक्त्वा धर्मजन्मा स्वगृहं गतः; रात्रौ सुभुक्त्वा तया सह, वेश्या सह शयित्वा, गालवस्य वचनं स्मृत्वा, सत्रस्तः तां वेश्यां प्रति अभाषत। “त्वं सर्वगुणसम्पन्ना, वेश्या सन् अपि पतिसंनिष्ठा; यावत् जीवामः, स्नेहः आवयोः स्थिरः भवतु। किं तु त्वां किंचित् पृच्छामि—किम् नाम ते? किम् कुलं? क्व वासः? के बान्धवाः? सर्वं मे कथय।” तया उक्तम्—“धृतव्रत नाम्ना ब्राह्मणः अहम्, संस्कृतः शुद्धः; पत्नी महीं, पुत्रः गालवाश्रमस्थः। बुद्धिमान् पुत्रः मम, बाल्ये परित्यक्तः, सनाज्जातः नाम्ना प्रसिद्धः। अहम्, पूर्वदोषात्, कुलधर्मं परित्यज्य, स्वेच्छया वेश्या रूपेण अस्मिन् वसामि—ब्राह्मणस्त्री मां विद्धि, द्विजश्रेष्ठ।” तस्याः वचनं श्रुत्वा, ब्राह्मणः हृदयमिव विदारितः भूमौ पतितः; तदा वेश्या तम् अभाषत—“किम् इदं जातम्, द्विजश्रेष्ठ? क्व तव स्नेहः गतः? किं वाक्यं मया उक्तं, यद् तव हृदयम् विघ्नितम्?” आत्मनं सान्त्वयन् ब्राह्मणः उवाच—“मम पिता धृतव्रतः, अहम् तस्य आद्यः पुत्रः; माता मम पृथिवी, या दैवेन मम समीपं आगता।” तस्य वचनं श्रुत्वा, सा स्त्री अतिविषण्णा अभवत्; उभौ शोकं कृत्वा, प्रभाते, विशदसूर्ये, ब्राह्मणः गालवम् ऋषिसिंहं उपगम्य निवेदयामास। “हे ब्रह्मन्, धृतव्रतस्य पुत्रः, यं पूर्वं त्वया रक्षितः, दीक्षितः, च पृथिवी माता मम, भगवन्, उभौ त्वया दत्तौ। किं कर्तव्यम्? किम् कृत्वा दोषात् विमुक्तः स्याम्?” ब्राह्मणस्य वचनं श्रुत्वा, गालवः प्रत्युवाच—“मा शुचः। अहम् तव द्विविधं रूपं नित्यं दृष्टवान्, अद्भुतमिव। पृष्टः तव कथा श्रुत्वा, यत् तव कर्तव्यम्, सर्वम् गङ्गायाम् सम्पूर्णताम् उपयाति। अस्य तीर्थस्य महात्म्येन, देव्या च प्रसादेन, त्वं प्रतिदिनम् शुद्धः, वत्स; अत्र अन्यः विचारः न आवश्यकः। अहम् प्रभाते तव रूपाणि पापयुक्तानि दिनरात्रम् पश्यामि; पुनः उत्तमं रूपं पश्यामि। त्वं नित्यं पापयुक्तः आगच्छसि, पापविहीनः निर्गच्छसि; अतः त्वं देव्या शुद्धः। अतः तव कर्तव्यम् न किञ्चित् अवशिष्टम्; सा माता ते, ब्राह्मन्, सा च बन्धकी प्रसिद्धा। तीव्रशोकं भुक्त्वा, सा पापात् विमुक्ता अभवत्; प्राणिनां स्नेहः स्वाभाविकः, वत्स। सत्संगेन महत् पुण्यं जायते, दिव्येन मोक्षः लभ्यते; सा पूर्वपुण्यकृत्या अत्यधिकं शोकिता अभवत्। अत्र स्नात्वा, माता पुत्रः च, शुद्धौ अभवताम्, नारद। स्नानेन उभौ निःपापौ अभवताम्, न संशयः; ततः तद् तीर्थं पापनाशनं प्रसिद्धम्। तत् पापनाशनं, गालवस्य तीर्थं, महत् वा, अल्पं वा, उपपापं वा, सर्वं अत्र विनश्यति—एतत् स्थानं पापं क्षालयति, महत् पुण्यं ददाति।” यत्र रामः दशरथसुतः, सीतया सह, पितृन् तर्पयामास, तद् स्थानं पितृतीर्थं प्रसिद्धम्, ब्रह्मन्। तत्र स्नानं, दानं, पितृभ्यः तर्पणं च, सर्वे अक्षयम् पुण्यं प्राप्नुवन्ति; अत्र संशयः नास्ति। यत्र रामः दशरथसुतः, महर्षिं विश्वामित्रं, राजर्षिं, सत्यदर्शिभिः ऋषिभिः सह, पूजयामास। तद् विश्वामित्रस्य तीर्थं, ऋषिभिः प्रियं, महत् पुण्यं ददाति; तस्य स्वरूपं वेदविद्भिः श्रुतं वक्ष्यामि। कदाचित् भीषणं दुष्कालं लोकान् अभिपीडयत्; विश्वामित्रः, शिष्यम् अनुगम्य, गौतमीं नदीं जगाम। तत्र शिष्याः, पुत्राः, पत्नी च, क्षुधया कृशाः, दुःखिता दृष्ट्वा, कौशिकः शिष्यान् इदं वाक्यम् उवाच—“यथा, यत्र, यद्, कृत्स्नं, भोजनं आनयत, विलम्बं मा कुरुत; शीघ्रं गच्छत, आनयत।” ऋषेः आज्ञया क्षुधिताः शिष्याः त्वरितं निर्गता, इतस्ततः विचरन्तः मृतश्वानं अपश्यन्। शीघ्रं गृह्य, तं गुरवे उपस्थापयन्; सः तं स्वीकृत्य, “सर्वं शुभम्,” इत्युक्त्वा हस्तेन गृह्णात्। “श्वानमांसं छित्वा, जलैः प्रक्षाल्य, पचत, मन्त्रैः उच्चार्य, हव्यं यथाविधि अग्नौ समर्पयत।” देवता, ऋषयः, पितरः, अतिथयः, आचार्यः च तर्पिताः, शेषं वयं खादामः—इति कौशिकः उक्तवान्। विश्वामित्रस्य वचनं श्रुत्वा, शिष्याः तथैव अकरोत्; श्वानमांसं पच्यमानं दृष्ट्वा, अग्निः देवदूतः, देवस्थानं गत्वा, सर्वं निवेदयामास। देवाः श्रुत्वा, श्वानमांसं, ऋषिभिः कृतम्, क्षुधितैः खादनीयम् इति, विस्मिता अभवन्।