सर्वे ते धर्मज्ञाः श्रूयन्ताम्। धृतव्रतस्य पुत्रः, सूर्यसंपन्नवर्णः, सनाज्जातः नाम्ना प्रसिद्धः अभवत्। कालप्रेरितः मृत्युस्तं धृतव्रतं जगाम। ततः सा पतिसंन्यासिनी, बालकसहितं, सौन्दर्यसम्पन्ना, अनाथत्वेन गालवमुनिवासं शरणं गच्छति स्म। पुत्रं तस्मै गालवाय समर्प्य, सा कामवशात् पापग्रस्ताचेतना, विविधेषु देशेषु पुरुषान् अन्विष्य, स्वेच्छया रममाणा विचरति स्म। गालवगृहजः सनाज्जातः, वेदवेदाङ्गविद्, मातुः दोषात् गणिकाचित्तं प्राप। स जनस्थानाख्ये स्थले, यत्र नानाजातीयजनाः निवसन्ति, तत्र व्यापारीरूपेण मही अपि वसति स्म। सनाज्जातः अपि, रमणीयदेशान् भ्रमन्, भाग्यवशात् जनस्थाने निवसति स्म। द्विजः धृतव्रतपुत्रः गणिकायाः कामं बिभ्रत्, मही तु धनं दातृपुरुषान् च अन्विष्यति स्म। तयोः, मातृपुत्रयोः, परस्परं न मातृभावः न पुत्रभावः आसीत्; भाग्यनियुक्तया तयोः संयोगः अभवत्। कालान्तरे, तयोः सहवासः दीर्घकालं अभवत्, किन्तु न तयोः आपः मातापुत्रयोः अभिज्ञानम्। एवं स पुत्रः, दुश्चरित्रे स्थितः, उत्तमविचारः तस्य चित्ते उत्पन्नः अभवत्; हे नारद, अद्भुतं कथाम् शृणु। यदिच्छया जीवन्तः, स ब्राह्मणः सायं प्रातः संध्या न विहाय, संध्यानुष्ठानं कृत्वा, ततः धनं अन्वेषयति स्म। विद्याबलात् बहुधनं प्राप्य, तद् दानं कृत्वा, प्रभाते गङ्गाम् अनुसृत्य स्नानं करोति स्म। शुद्धिकर्माणि, स्नानं, प्रातःसायं विधिपूर्वकं कृत्वा, ब्राह्मणान् नमित्वा, स्वकार्ये प्रवर्तते। प्रभाते, कश्चित् विकृतः कुष्ठपीडितः, अंगविनष्टः, पूयशोणितस्रावः, गौतमीं नदीं गच्छति स्म। स्नानं कृत्वा, पुनः आगच्छन्, स शोभनरूपः, शान्तः, सूर्यवद् दीप्तः, सूर्यस्य मूर्तिरिव दृश्यते। द्विजः तु तयोः रूपयोः किमपि स्वं न मन्यते, यत्र गालवः तपोनिष्ठः ज्ञाननिष्ठः वसति। तत्र, गौतमीं दिव्यां शरणं गत्वा, ऋषिसंवृतः, ब्राह्मणः प्रतिदिनं तस्मिन् तीर्थे स्थित्वा, गालवाय नमित्वा, स्वगृहं गच्छति; यत् शरीरम् पूर्वं गङ्गायाः सेवायाः पूर्वं जातम्, तत् पुनः लभते। स्नानसंध्यानन्तरं, पुनः तौ रूपे तस्मिन् द्विजे प्रकटे, गालवः तदा तद् दृश्यति। एवं दृष्ट्वा, गालवः विस्मितः अभवत्, चिन्तयामास—'किम् कारणम् अस्ति?'—इति। विस्मयाकुलः गालवः तं ब्राह्मणं संबोधितवान्। गालवः तम् अनुगच्छन्तं नमित्वा, यज्ञोत्पन्नं स्वगृहं यत्नेन आह्वयित्वा, करुणया विस्मयेन च, प्राज्ञः आचार्यः प्रोवाच— 'कः त्वम्? कुत्र गच्छसि? किं करोषि? कुत्र भक्षयिष्यसि? किं नाम? कुत्र शय्या? का पत्नी? सर्वं कथय।' गालवस्य वचनं श्रुत्वा, ब्राह्मणः अपि तं मुनिम् उवाच—'श्वः सर्वं वक्ष्यामि, यथायथं कर्तव्यं निश्चित्य।' एवं गालवाय उक्त्वा, यज्ञोत्पन्नः स्वगृहं गच्छति; रात्रौ रमणीयं भोजनं कृत्वा, गणिकया सह शयने, गालववचनं स्मृत्वा, भयाकुलः तस्या अपि उवाच— 'त्वं सर्वगुणसम्पन्ना, गणिका सन्ती अपि पतिव्रता; यावत् जीवामः, तावद् परस्परं प्रेम अस्तु।' पुनः पृच्छामि—'किं नाम? किं कुलं? कुत्र गृहं? के बान्धवाः? सर्वं कथय।' सा उवाच—'धृतव्रतः नाम ब्राह्मणः, दीक्षितः शुद्धः; मम पत्नी मही, पुत्रः गालवाश्रमस्थः। बुद्धिमान् पुत्रः सनाज्जातः नाम्ना, बाल्ये त्यक्तः; अहम् पूर्वदोषात् कुलधर्मं त्यक्त्वा, स्वेच्छया गणिका वर्ते—ब्राह्मणी मां विद्धि, द्विजश्रेष्ठ।' तस्या वचनं श्रुत्वा, स ब्राह्मणः हृदयमिव विदारितः, भूमौ पतितः; गणिका तम् उवाच—'किम् अभवत् द्विजश्रेष्ठ? प्रेम कुतः नष्टम्? किम् वचनं मया उक्तं यत् ते हृदयम् आकुलम्?' स्वयं सान्त्वयित्वा, ब्राह्मणः इदं वचनम् उवाच—'मम पिता धृतव्रतः ऋषिः, अहं तस्य पुत्रः; मम माता, एषा मही, दैवयोगेन मम समीपं प्राप्ता।' तस्य वचनं श्रुत्वा, सा अत्यन्तं शोकाकुला अभवत्; उभयोः शोकानन्तरम्, प्रभाते, स्वच्छसूर्ये, ब्राह्मणः गालवमुनिं गत्वा सर्वं निवेदयामास— 'हे ब्राह्मन्, धृतव्रतपुत्रः, यं पूर्वं त्वया रक्षितः, उपनितः, च एषा मही, मम माता, त्वया दत्तौ। किं करोतु? किं कृत्वा दोषात् मुक्तिः स्यात्?' ब्राह्मणस्य वचनं श्रुत्वा, गालवः प्रत्युवाच—'मा शुचः। अहम् तव द्विरूपं नित्यं अद्भुतं पश्यामि।' पुनः पृष्टः, तव कथा श्रुत्वा, यत् कर्तव्यं तव, सर्वं गङ्गायाम् सम्पूर्णं भवति। अस्य तीर्थस्य महिमा, देवीस्य अनुग्रहात्, त्वं प्रतिदिनं शुद्धः, पुत्र; अन्यत् विचारणीयं नास्ति। प्रभाते, तव पापयुक्तं रूपं अहम् दिनरात्रं पश्यामि; पुनः तव उत्तमं रूपं अपि पश्यामि।