एवं शृणु, भगवन्! तदा वृषभः सर्पश्च गरुडेन सह शनैः शंकरस्य समीपं गतवन्तः, यथावृत्तं तस्मै निवेदयामासुः। चन्द्रशेखरः शंकरः तदा गरुडं प्रति इदं मधुरं वचनं प्राह— “गच्छ त्वं, बलीयांस् गरुड, गङ्गां गौतमीं जगतां पावनीं सर्वकामप्रदां शान्तां। तत्र स्नात्वा त्वं स्वरूपं पुनः प्राप्स्यसि। शतगुणं सहस्रगुणं च सर्वान् कामान् प्राप्स्यसि। ये पापदग्धा दुःखेन प्रयासा नष्टाः, तेषां सर्वे कामाः सिध्यन्ति; तेषां गौतमी शरणं भवति, हे विहङ्ग!” एवं श्रुत्वा गरुडः प्रणम्य गङ्गां जगाम, तत्र स्नात्वा शिवविष्णू अभिवाद्य। ततः स सुवर्णपक्षः, वज्रसन्निभतनुर्बलवेगसंपन्नः, मुनिश्रेष्ठ, यथायोग्यं विष्णोः समीपं प्रत्यागच्छत्। तस्मात्कालादारभ्य तद् पुण्यक्षेत्रं ‘गारुड’ इति ख्यातं, सर्वकामप्रदं जातम्। यत्र श्रद्धया यत् किञ्चित् कर्म, स्नानं, दानं वा क्रियते, तत् सर्वं नश्यति न कदापि— शिवविष्ण्वोः प्रियं भवति। ततः गोवर्धनं नाम पुण्यक्षेत्रं सर्वपापं नाशयति, पितॄणां पुण्यं जनयति, स्मरणमात्रेणापि पापं हरति। एवं शक्तिरस्य, हे नारद, यथादृष्टमया। कश्चन ब्राह्मणः कृषकः ‘जाबालि’ इत्याख्यातः। स न कदापि गोषु युगं विमोचयति, मध्याह्नेऽपि तान् पशून् पृष्ठपार्श्वयोः अङ्कुशेन ताडयति। तयोः गोवृषयोः नेत्रयोः अश्रुपूर्णयोः स्थितयोः, सुरभिः कामधेनुः जगन्माता, तद् दुःखं नन्दये निवेदयामास। नन्दिः तेन दुःखितः शम्भवे निवेदयामास; शम्भुः वृषभं प्रति अवदत्— “यत् वदसि, तत् सर्वं सिध्यतां।” शिवाज्ञया नन्दिः सर्वं गोजातं प्रादुश्चकार। स्वर्गे पृथिव्यां च सर्वाः गावः लुप्ताः सञ्जाताः; तदा महती विपद् अभवत्। देवगणाः माम् ऊचुः— “गावां विना जीवितं न शक्यते।” अहं तान् उक्तवान्— “शंकरं गच्छत, तं याचध्वम्।” ते सर्वे देवा भगवन्तं स्तुत्वा तं विषयं निवेदयामासुः। भगवान् अवदत्— “मम मनः नन्दिना ज्ञायते।” देवा वृषभं ऊचुः— “गावः ददातु, दयालो।” वृषभः प्रत्युवाच— “गोसव इति यज्ञः क्रियताम्।” ततः सर्वाः गावः प्राप्स्यथ, दिव्याश्च लौकिकाश्च। तस्मात् गोसवेन देवसंस्थापितेन यज्ञः आरभ्यते। गौतमीतीरे शुभे गावः बहुधा जाताः; तस्मात् गोवर्धनं पुण्यक्षेत्रं देवसुखवर्धनं जातम्। तत्र स्नानात् सहस्रगवां पुण्यं लभ्यते; दानाद्यः फलं यत्, तत् न ज्ञायते। तत्रापि पापप्रणाशनं नाम पुण्यक्षेत्रं, पापभयहरं, शृणु तस्य नाम, नारद, सावधानः। धृतव्रत इति प्रसिद्धः ब्राह्मणः आसीत्, यस्य पत्नी मही नाम, यौवने स्त्री रम्या। तयोः सुतः सौर्यतेजसा सूर्यसदृशः ‘सनाज्जात’ इति ख्यातः; कालप्रेरितः मृत्युः धृतव्रतं नीतवान्। ततः सा युवती विधवा, बालकेन सह, अनाथा, गालवाश्रमं जगाम। सुतं तस्मै न्यस्य, सा पापकामाभिप्लुता, नानादेशान् भ्रमन्ती, पुरुषान् कामयमाना, विषयसक्त्या चरन्ती। तस्याः सुतोऽपि, गालवगृहे जातः, वेदवेदाङ्गविद्, मातुः दोषात् गणिकामनः जातः। स जनस्थानाख्ये स्थले न्यवसत्, यत्र नानाजना वसन्ति; तत्रापि मही वणिज्वेषेण वसति। सुतोऽपि, विषयलोभात् देशान् भ्रमन्, दैवयोगेन जनस्थाने न्यवसत्। धृतव्रतस्य सुतः द्विजः गणिकां कामयते स्म; मह्यपि धनं, दानप्रदं पुरुषं चाहारयत्। स न मातरं मातरं मन्यते, सा न तम् आत्मसुतं जानाति; दैवयोगेन तयोः संयोगः अभवत्। एवं तदा पुत्रः मातरं सह वसन्, न तयोः अन्योन्यं ज्ञानमासीत्। एवं चरन्, तस्मिन् काले, सुतस्य चित्ते सुभावः प्राप्तः, यद्यपि आचारः दूषितः। स्वेच्छया वसन्, स ब्राह्मणः सायं सन्ध्यां न जहाति; सन्ध्याकर्म कृत्वा पश्चात् धनं सञ्चिनोति। विद्याबलात् बहुधनं प्राप्य, तद् दत्वा, प्रातः काले नियमानुसारं गङ्गां गच्छति। सर्वाणि शौचस्नानादिकानि, प्रातःसायं धर्मानुष्ठानानि, क्रमशः कृत्वा, विप्रान् प्रणम्य, स्वकर्माणि करोति। प्रातःकाले कुष्ठरोगी विकृताङ्गो, रुधिरपयःस्रावी, गौतमीं गच्छति। स्नात्वा गौतमीगङ्गायां, पुनरागच्छन् सुन्दररूपः, शान्तः, तेजस्वी, सूर्याग्निसदृशः, सूर्यवत् प्रकाशते। स द्विजः तयोः रूपयोः किञ्चिदपि न स्वं मन्यते, यत्र गालवः तपोधनः ज्ञाननिष्ठः वसति। तत्र, गौतमीं शरणं गत्वा, मुनिसंघेन परिवृतः, ब्राह्मणः प्रतिदिनं तस्मिन्पुण्यक्षेत्रे वसति। गालवं प्रणम्य, स्वगृहं गच्छति; यत् रूपं पूर्वं, जन्मतः, तस्य गङ्गासेवनात् पुनः प्राप्नोति। स्नानानन्तरं सायं सन्ध्याकाले, पुनः तौ रूपे तस्मै द्विजाय दृश्येते; गालवः सदा तद् पश्यति। एवं दृष्ट्वा गालवः विस्मयं जगाम, चिन्तयामास— “अत्र किञ्चिद् कारणं भवेत्।” एवं विस्मितः, स गालवः तं ब्राह्मणं पप्रच्छ।