स तदा बुद्धिमान् मम प्रति प्राह— "त्वं दुर्बलः"—इति। स एव बलवान् सर्वान् दानवान् जयिष्यामीति, पक्षिराजश्रेष्ठ, माम् उक्तवान्। एवं उक्त्वा श्रीपति: कोपं शमयित्वा ब्रह्माणं प्रति प्राह— "त्वरया तवाङ्गुलिं नन्द्यनिकटे स्थापय।" ततः स भगवान् स्वाङ्गुलिं गरुडमस्तके स्थापयामास, पुनरुवाच— "सत्यं त्वया मां नित्यं वहसि। धर्मं पश्य पक्षिराज।" यदा तस्याः अङ्गुलेः स्थापने जातायां, तदा तस्य शिरः उदरे प्रविष्टम्, उदरं च पादे प्रविष्टम्, स चूर्णितः सञ्जातः। ततः स दुःखितः, क्लिष्टः, लज्जया परिपूर्णः, कृताञ्जलिरभवत्। "रक्ष मां, रक्ष मां, विश्वेश्वर! अहं तव दासः, अपराधी च। त्वं सर्वलोकनाथः, धारकः च धरणीयश्च।" "महाबाहो, सहस्रशः अपराधान् क्षमसि। दोषं कृत्वापि, तव दया महान्।" "सर्वे मुनयः त्वां केवलं करुणारूपं, जगन्मातरं, पद्मालयां कमलां वदन्ति। रक्ष मां, शिशुं, अनाथं, दुःखितं च, त्वं स्वसुतं यथा पालयसि।" ततः करुणया परिपूर्णा श्रीर्देव्या अपि जनार्दनं प्रति प्राह— "रक्ष, भगवन्, स्वदासं गरुडं, पतितं दैन्ये।" जनार्दनः नन्दिं शम्भुधरं प्रति एवं वचनम् उक्तवान्— "सर्पं सह गरुडेन शम्भोः समीपं नय। तस्य प्रसादेन, महेश्वरदर्शनेन, गरुडः स्वस्वरूपं प्राप्स्यति।" ततः "एवं भवतु" इति कृत्वा, वृषभः सर्पेण सह गरुडं शनैः शंकरस्य समीपं गतः, सर्वं तस्मै निवेदितवान्। शशाङ्कशेखरः शंकरः तदा गरुडं प्रति प्राह— "गङ्गां गच्छ, महाबाहो, गौतमीं लोकपावनीं, सर्वकामप्रदायिनीं शान्तां। तत्र स्नात्वा स्वस्वरूपं प्राप्स्यसि।" "सर्वान् कामान् शतगुणं सहस्रगुणं च लप्स्यसे। ये पापतप्ताः, दैवयोगेन कर्मविनष्टाः, ते अपि तत्र कामान् लप्स्यन्ति। पक्षिराज, गौतमी तेषां शरणं भवति।" एवं श्रुत्वा, प्रणम्य, गरुडः गङ्गां गतः, स्नात्वा, शिवविष्ण्वोः प्रणिपत्य, सुवर्णपक्षः, वज्रकायः, महाबलः, वेगवान्, मुनिश्रेष्ठ, बुद्ध्या विष्णोः समीपं पुनरागतः। ततः प्रभृति, तत् पुण्यस्थानं "गारुडं" इति प्रसिद्धं सर्वकामप्रदं जातम्। यत्र श्रद्धया यत्किञ्चित् कर्म, स्नानं, दानं वा क्रियते, तत् सर्वं अविनाशि भवति, शिवविष्ण्वोः प्रियं च। ततो गोवर्धनं पुण्यस्थानं, सर्वपापविनाशकं, पितृणां पुण्यवर्धनं, स्मरणमात्रेणापि पापं नाशयति। एवं शक्तिरियं, नारद, मया दृष्टा। तत्र एकः ब्राह्मणः कृषकः "जाबालिः" नाम्ना विख्यातः। स मध्याह्ने अपि वृषयोः योकं न विमुञ्चति, पृष्ठे पार्श्वे च ताडयति। तदा सुभगे, तयोः गवयोः नेत्रयोः अश्रुपूर्णयोः दृष्ट्वा, सुरभिः कामधेनुः, जगन्माता, सर्वं नन्दये निवेदयामास। ततः स दुःखितः शम्भवे निवेदितवान्। शम्भुः वृषभं प्रति प्राह— "सर्वाणि वाक्यानि ते सन्तु।" शिवाज्ञया, नन्दिः सर्वं गोजातं प्रादुरासीत्। स्वर्गे भूमौ च सर्वाः गावः लुप्ताः, तदा महती व्यथा जाताः। देवगणाः माम् ऊचुः— "गावां विना जीवितं न भवति।" अहम् अपि सर्वान् देवान् उक्तवान्— "शंकरं गच्छत, निवेदनं कुरुत।" ततः सर्वे देवाः प्रभुं स्तुत्वा, स्वव्यथाम् अकथयन्। प्रभुः देवान् प्राह— "नन्दिः मम मन्तव्यं वेत्ति।" देवाः वृषभं ऊचुः— "गावः देहि, दयालो।" वृषभः देवान् प्रत्युवाच— "गोसवो नाम यज्ञः क्रियताम्।" ततः सर्वाः गावः दिव्याः पार्थिवाश्च लप्स्यध्वम्। तस्मात् गोसवयज्ञः देवैः प्रतिष्ठापितः। गौतमीतीरे पुण्ये गावः बहवः जाताः। तेन गोवर्धनं पुण्यस्थानं देवसुखवर्धनं जातम्। मुनिश्रेष्ठ, तत्र स्नानात् सहस्रगोदानफलं लभ्यते। दानादिफलं यत्, तत् न ज्ञायते। तत्र "पापप्रणाशनं" नाम पुण्यस्थानं, पापनाशनं, भयहरं च अस्ति। तस्य नाम श्रुणु, नारद। तत्र "धृतव्रतः" नाम ब्राह्मणः प्रसिद्धः, तस्य भार्या "मही" नाम, युवती, सुन्दरी च। तयोः पुत्रः "सनाथजातः" इति प्रसिद्धः, सवितृसदृशः, जातः। कालोपहितेन मृत्युनाऽपि धृतव्रतः नीतः। ततः सा युवा विधवा, लघुपुत्रा, सुन्दरी, अनाथा, गालवाश्रमं गता। सुतं तस्मै समर्प्य, सा पापकामाभिभूता, नानादेशान् भ्रमित्वा, पुरुषान् कामान् च सेवितवती। सुतः अपि, गालवगृहे जातः, वेदवेदाङ्गविद्, मातुः दोषात्, गणिकामनसः अभवत्। स जनस्थानं नाम स्थले, नानाजनेनाकीर्णे, तत्र वणिक्वेषधारिणी मही अपि तस्थौ। सुतः अपि, नानादेशान् कामार्तः भ्रमन्, दैवयोगेन तत्रैव जनस्थाने वसन्। धृतव्रतस्य सुतः, द्विजः, गणिकायां रतिं कर्तुमिच्छन्, मही तु धनं, दातारं च पुरुषं चेष्टमाना। स न मातरं पश्यति, न सा पुत्रं जानाति; दैवयोगेन मातुः पुत्रस्य च संयोगः अभवत्। एवं तयोः काले गते, पुत्रः मातरं न जानाति, न सा पुत्रं। एवं तिष्ठतः, तस्य चित्ते साधुर्विचारः उत्पन्नः, यद्यपि आचारः दूषितः। एषा अद्भुतकथा, नारद, शृणु।