ततः प्रसन्नहृदयः अहं महात्मने गौतमाय पुण्यदायिनीं सर्वकामप्रदां ब्रह्मगिरिं समर्पितवान्, या सर्वमङ्गला च अभूत्। तत्र स मुनिश्रेष्ठः गौतमः अहल्यया सह सन्तोषं प्राप, तस्य च पुण्यकथां स्वर्गस्थः इन्द्रः शुश्राव। तदा स इन्द्रः ब्राह्मणरूपं धारयित्वा तस्याश्रमस्य, तस्य मुनेश्च, तस्य निष्कलङ्कायाः भार्यायाश्च दर्शनाय समागतः। स तत्र निवसन्, तस्य गृहम्, भार्यां, समृद्धिं च दृष्ट्वा, दुष्टमत्याः प्रेरितः, अहल्यां पश्यन्, इन्द्रः कामवशात् नात्मानं, नान्यं, न देशं, न कालं, न मुनिशापभीतिं अपश्यत्। स देवेश्वर्यां गर्वितः, सदा ध्याननिष्ठः, तप्तदेहः, चिन्तयामास—कथं प्रविशेयम्? कथं स्यात् इति। ब्राह्मणरूपेण तत्र वसन्, अवसरं न प्राप्नोत्; एकदा तु महर्षिः प्रातःकृत्यं कृत्वा, शिष्यैः सहितः, आश्रमात् निर्गतः, गौतमीं, ब्राह्मणान्, धान्यजातानि च द्रष्टुम्। तदा मुनिश्रेष्ठः इन्द्रः सर्वं निरीक्ष्य, "एषः समयः" इति मनसि निश्चित्य, यदिच्छितं तत्कृतवान्। स गौतमरूपं धारयित्वा, कामान्वितः, सुन्दरीं अहल्यां दृष्ट्वा, तामिदं वचनं प्रोवाच। "तेजसा ते आकृष्टः, रूपं ते स्मृत्वा, पादे पतितः" इति हास्यपूर्वं उक्त्वा, तस्या हस्तं गृहीत्वा, अन्तः प्रविष्टः। अहल्या तं नाज्ञासीत्, स गौतम इति मन्यमाना, यथेष्टं रममाणा, यदा गौतमः शिष्यैः सह बहिर्गतः। यदा यदा स आगच्छत्, अहल्या मधुरया वाचा तं सम्बोधितवती, प्रियं प्राह, गुणैः च तं तुष्टाव। न ताम् अपश्यन्, स मुनिः विचित्रमिदं मन्यते स्म; हे नारद, सर्वे मुनिश्रेष्ठं द्वारस्थं दृष्टवन्तः। अग्निहोत्रगृहस्य रक्षकाः परिचारकाः च, भयात् विस्मिताश्च, महर्षिं गौतमं इदं ऊचुः—"भगवन्, किमिदं विस्मयकरम्? त्वं बहिर्दृश्यसे, अन्तश्च; प्रियतमा सह प्रविष्टः, बहिः अपि स्थितः। अहो, तपसः प्रभावः! अनेकानि रूपाणि धारयसि।" एतच्छ्रुत्वा विस्मितः स महर्षिः अन्तः प्रविश्य पप्रच्छ, "कः अत्र अस्ति, अहल्ये प्रिये? किमर्थं मां न भाषसे?" मुनिवचनं श्रुत्वा, अहल्या स्वप्रियं प्रत्युवाच—"कः त्वं मुनिरूपधारी? पापं कृतवान्!" इति, शीघ्रं शय्यात् उत्थाय, भयभीता बभूव। स पापात्मा इन्द्रः मुनिभयात् मुषिकरूपं जगाम; स तां भयभीतां, विकृतां, दूषितां च दृष्ट्वा। मुनिः कोपात् उवाच—"किमिदं प्रमादकृत्यम्?" इति पतिं संबोध्य सा लज्जया न प्रत्युवाच। प्रियं अन्वेष्य, मुनिः मुषिकं दृष्ट्वा पप्रच्छ—"कः त्वम्?" स मिथ्यावदन्—"भस्मीभवेमि।" अञ्जलिं कृत्वा शचीपतिः उक्तवान्—"अहं शचीपतिः, पुरहरः, पुरुषैः स्तुतः, हे तपस्विन्। एतत् पापं मयि समुपस्थितम्; यथार्थमेव उक्तम्, महर्षे। घोरं निन्दितं कर्म कृतवान्।" "हे ब्रह्मन्, येषां हृदयं कामबाणैः विदारितम्, ते किं न कुर्वन्ति? क्षमस्व, करुणासिन्धो, यद्यपि महापापी अस्मि।" सत्पुरुषाः अपि अन्यायेन पीडिताः कठोरं न कुर्वन्ति; इति श्रुत्वा, स मुनिः कोपसमन्वितः हरिं प्रति इदं वचनं उवाच— "भगभक्त्या कृतं पापं त्वां सहस्रभगं करोतु।" क्रुद्धः पुनरुवाच—"त्वं शुष्कनदी भव।" तदा सा तं प्रसादयितुम् आरब्धवती, तदवस्थां वर्णयन्ती। "या स्त्री, पापिष्ठा, मनसा अपि अन्यं कामयते, सा अनन्तनरकं याति, तस्याः पितरश्च।" तदा प्रसन्नः स मुनिः उवाच—"एते साक्षिणः मम रूपं धारयित्वा मम समीपं आगच्छन्, इति मे वचनं ज्ञातव्यं।" "एवं भवतु" इति रक्षिणः ऊचुः; सत्यवादी अहल्या अपि अनुमेमे। मुनिः ध्यानयोगेन तत्त्वं ज्ञात्वा, शान्तचित्तः पतिव्रतायै उवाच—"भद्रे, यदा त्वं गौतमीं नदीनाथां समागमिष्यसि, तदा नदीरूपा भूत्वा, मम प्रिया भूत्वा, पुनः स्वं रूपं लप्स्यसे।" मुनिवचनं श्रुत्वा, सा पतिव्रता तथा अकुरुत; एवं गौतमप्रियया अहल्यया गौतमी देवी समन्विता अभवत्। सा तद्रूपं पुनः प्राप्तवती, यत् मया पूर्वं निर्मितम्। तदा देवराजः, अञ्जलिं कृत्वा, गौतमं प्रति उवाच— "रक्ष मां, मुनिश्रेष्ठ, महापापी अहम्, तव गृहमागतः; पादयोः पतितं मां दृष्ट्वा, गौतमः करुणया उक्तवान्—'गच्छ गौतमीं प्रति, शुभं ते अस्तु; स्नानं कुरु, पुरन्दर। क्षणेन ते पापं नश्यति, सहस्रनेत्रः पुनः भविष्यसि।'" हे नारद, अहं अद्भुतं तद् उभयं दृष्टवान्—अहल्यायाः पुनः प्राप्तिः, सहस्राक्षस्य च पुनः स्वरूपलाभः। तस्मात् कालात् तद् पुण्यतीर्थं, यत्र अहल्या पुनः संगता, इन्द्रतीर्थम् इति प्रसिद्धं, सर्वकामदं नराणाम् अभवत्। तस्य पार्श्वे अन्यत् पुण्यस्थानम् अस्ति, जनस्थानम् इति प्रसिद्धम्, चतुर्हयोजनविस्तीर्णम्; तस्य स्मरणं मानवेषु मोक्षदायकम्। तत्र वैवस्वतवंशे कश्चन राजा जातः, जनक इति नाम्ना, स सागरस्य धर्मात्मनः कन्यां गुणार्णवां धर्मपत्नीं कृत्वा, धर्मार्थकाममोक्षान् पालनं च अकरोत्। स जनकः, जनकानां मूलं, धर्मशीलः, तस्य भार्या गुणार्णवा, स्वगुणैः अनुकूल्या, तस्य योग्यतमा आसीत्।