तेषु मध्ये अहं एकां श्रेयसीं शुभलक्षणां कन्यां सुसम्पन्नां रूपगुणसमन्वितां ससर्जम्। तां सुन्दराङ्गीं कन्यां दृष्ट्वा मम मनसि विचार उत्पन्नः—कः खलु एतां धारयितुं समर्थः स्यात्? न दानवाः, न देवाः, न ऋषयः अपि। तदा मम मनसि पुनरपि चिन्तितम्—कोऽपि न समर्थोऽस्ति एतां धारयितुं, ब्राह्मणं विना; स च ब्राह्मणः धर्मे स्थितः, तपसा च ज्ञानसम्पन्नः। ततः अहं तां कन्यां सर्वलक्षणसम्पन्नं वेदवेदाङ्गविदं महर्षिं गौतमं तस्य पालनाय अददम्। तमब्रुवं—"त्वं, मुनिश्रेष्ठ, एतां यावत् यौवनमाप्नोति तावत् रक्ष; यदा या यौवनमुपगच्छति, तदा तां धर्मचारिणीं मम प्रत्यानीय।" एवं गौतमं संबोध्य, अहं तस्याः सुकेशिनीं कन्यां तस्मै दत्त्वा, स तपसा शुद्धः मुनिश्रेष्ठः तां गृहीत्वा गच्छन्। गौतमः तां सम्यक् पालयित्वा, अलङ्कृत्य, विचलनरहितः, अहल्यां मम समीपं नयन्। तां दृष्ट्वा सर्वे देवाः—इन्द्रः, अग्निः, वरुणः, चान्ये—माम् उपगम्य पृथक् पृथक् ऊचुः—"देवेश, एतां मह्यं ददातु।" तथा मुनयः, साध्याः, दानवाः, यक्षाः, राक्षसाश्च, सर्वे कन्यार्थं तत्र समागताः। विशेषतः इन्द्रस्य महद् आकाङ्क्षा तदा जातम्; तथापि गौतमस्य महत्त्वं, गाम्भीर्यं, स्थैर्यं च प्रकाशम् अभूत्। एतद् अनुस्मृत्य अहं विस्मितः अभवं, मनसि चिन्तितवान्—"एषा शुभानना केवलं गौतमाय दातव्या, अन्यस्मै न योग्येति।" तस्मात् तस्मै दास्यामि इति निश्चित्य, पुनः विचारितवान्—"सर्वेषां धैर्यं स्थितिश्च अस्याः कन्यायाः रूपेण कम्पितम्।" तदा सा अहल्या इति नाम्ना देवैः, मया, मुनिभिश्च कथिता; तत्र सर्वान् दृष्ट्वा अहं उन्नदितवान्—"एषा कन्या तस्मै दास्यते यः प्रथमं पृथिवीं प्रदक्षिणं करिष्यति; अन्यस्मै न, पुनः पुनः प्रयत्नं कुर्वतेऽपि।" मम वचनं श्रुत्वा सर्वे देवगणाः अहल्यार्थं पृथिवीं प्रदक्षिणाय प्रस्थिताः। तेषां गच्छन्तीनां मध्ये, गौतमः मुनिश्रेष्ठः अपि प्रयत्नं किञ्चित् अकरोत्। तस्मिन् समये, हे ब्रह्मन्, सुरभिः कामधेनुः अर्धोत्पन्ना आसीत्; गौतमः तां ददर्श। स स्मृत्वा—"एषा भूमिः"—इति, ताम् प्रदक्षिणं चकार; ततः देवानां स्वामिलिङ्गस्यापि प्रदक्षिणं कृतवान्। उभयोः प्रदक्षिणं कृत्वा, मुनिश्रेष्ठः गौतमः सर्वदेवानां कृते एकं प्रदक्षिणं अपि अकरोत्। अन्यः कोऽपि पृथिव्याः परिक्रमे समाप्य न शशाक; तदा स मुनिः मम समीपं अगच्छत्। स विनयेन प्रणम्य, बुद्धिमान् गौतमः माम् अब्रवीत्—"पद्मयोनये, विश्वात्मन्, पुनः पुनः नमः ते।" "हे ब्रह्मन्, मया समग्रां पृथिवीं प्रदक्षिणीकृता; यत् युक्तं तत्र, देवेश, त्वमेव जानासि।" अहं योगबलात् सर्वं विज्ञाय, गौतमाय उक्तवान्—"इयं सुकेशिनी कन्या तुभ्यं दत्ता; प्रदक्षिणं संपन्नम्।" "ज्ञेयम्, मुनिश्रेष्ठ, धर्मः सुदुर्बोधः वेदैरपि; सा सुरभिरर्धोत्पन्ना सप्तद्वीपा भूमिरेव।" "तस्याः प्रदक्षिणं कृतम्; लिङ्गस्य प्रदक्षिणेन तदेव फलं लभ्यते।" "तस्मात्, हे गौतम, यत्नेन, स्थिरमते, तव क्षमा, ज्ञानं, तपश्च मम प्रियाणि।" "एषा कन्या, मुनिवर, मया लोकेषु श्रेष्ठा दत्ता; इति उक्त्वा अहल्यां गौतमाय अददम्।" तव विवाहकाले, देवाः सम्यक् समये शनैः आगत्य सर्वे प्रदक्षिणां ददृशुः। ते गौतमम् अहल्यां च, तयोः संयोगेन वर्धमानं हर्षं च, दृष्ट्वा विस्मयं जग्मुः। विवाहे समाप्ते, सर्वे देवाः स्वर्गं गताः; शचीपतिः इन्द्रः अपि तां दृष्ट्वा स्वर्गं गतः। ततः संतुष्टचित्तः अहं महात्मने गौतमाय पुण्यं ब्रह्मगिरिं सर्वकामदं शुभदं च अददम्। तत्र मुनिश्रेष्ठः गौतमः अहल्यया सह मुदितः वसन्; गौतमस्य पावनं चरितं श्रुत्वा इन्द्रः अपि स्वर्गे आसन्। स इन्द्रः, ब्राह्मणरूपं गृहीत्वा, तस्य आश्रमं, तं मुनिं, तस्य निष्कलङ्कां भार्यां च द्रष्टुम् आगतः। स तस्य वासं, भार्यां, समृद्धिं च दृष्ट्वा, दुष्टमतिः सन्, अहल्यां निरीक्ष्य सन्ददर्श। नात्मानं, नान्यं, न देशं, न कालं, न मुनिशापभीतिं अपि, कामवशात् तदा इन्द्रः अपश्यत्। स सदा ध्याननिष्ठः, स्वेन्द्रियश्रीगर्वितः, ज्वलन् शरीरं, चिन्तयामास—"कथं प्रविशेयम्? कथं स्यात्?" एवं ब्राह्मणरूपे स्थितः, स अवसरं न लब्धवान्; कदाचित् महर्षिः प्रातःकृत्यं कृत्वा— गौतमः शिष्यैः सह आश्रमात् निर्गतः; आश्रमं, गौतमीं, ब्राह्मणान्, धान्यानि च द्रष्टुं गतः। तं मुनिश्रेष्ठं इन्द्रः दृष्ट्वा, "एषः समयः" इति मत्वा, स्वेच्छानुसारं चकार। गौतमरूपं धारयित्वा, कामाभिलाषी इन्द्रः, सुन्दराङ्गीं अहल्यां दृष्ट्वा, ताम् इदं वचनम् अब्रवीत्।