हनुमान् अपि तत्रैव, गङ्गां गृहीत्वा, अद्रिकां मृगीमिव मार्जाररूपिणीं शीघ्रं गौतमीतीरं प्रति नयन् गतवान्। तस्मात् कालात् तद् पुण्यस्थानं पिशाचान्जनाख्यं जाता, यत्र ब्रह्मा पर्वतं प्रति समागतः, सर्वकामदं शुभदं च तद् अभवत्। तस्मात् पूर्वदिशि त्रिपञ्चाशद्योजनानि मार्जाराख्यं तीर्थं, तत्रैव धनुमन्तः वृशाकपिश्च स्थितौ। तत्र फेनासङ्गमं नाम पुण्यतीर्थं, सर्वकामदं शुभदं च, तत्र तस्य स्वरूपं महिमानं च विस्तरेण वर्णितम्। शृणु, नारद, किमिदं क्षुधातीर्थं नाम, यस्य महिमा पुरुषाणां सर्वकामप्रदः। कश्चन कण्वो नाम महर्षिः, तपोनिष्ठः वेदविदां श्रेष्ठः, आश्रमेषु विचरन् क्षुधया पीडितः। सः गौतमस्य पुण्याश्रमं दृष्ट्वा, यत्र अन्नपानेन समृद्धिः, स्वयम् क्षुधया क्लान्तः, गौतमः तु समृद्धः। तं विषमं दृष्ट्वा कण्वः वैराग्यं प्राप, गौतमः च द्विजश्रेष्ठः चिन्तयामास—"अहं तपस्यां स्थितः।" तस्मात्, क्षुधया पीडितोऽपि, गौतमगृहे न भक्षयिष्यामि; सर्वेषां समं याचिष्ये। एवं निश्चित्य, स मुनिः चिन्तयामास—"गौतमीगङ्गां गच्छित्वा धनं प्राप्स्यामि।" ततः सः पुण्यगङ्गां गत्वा, स्नात्वा, शुद्धचित्तः, कुशासन उपविश्य, गौतमीगङ्गां क्षुधया च स्तोतुं प्रचक्रे। सः उवाच—"नमस्ते गङ्गे, परमदुःखनाशिनि; नमः क्षुधे, सर्वजनदुःखहेतवे; नमस्ते शुभे, महेशानजटाजूतसम्भूते; नमस्ते महामृत्युमुखान्निष्क्रान्ते। सतां रूपं शान्तिमयं त्वं, दुष्टानां रूपं कोपमयं; नदीरूपेण सर्वेषां तापपापहरणि। क्षुधारूपेण सर्वेषां दुःखपापप्रदा। नमस्ते शुभदायिनि, पापनाशिनि, शान्तिप्रदा, दरिद्र्यनाशिनि।" एवं स्तुवन्तं तं द्विजश्रेष्ठं पुरतः द्वे रूपे प्रादुरास्तां—एकं मोहयन्ती गङ्गारूपा, अपरं भीषणाकृतिः। पुनः सः कण्वः सस्मितं प्रणम्य, अञ्जलिं कृत्वा, उवाच—"शुभस्रोतः, ब्राह्मी, शुभा माहेश्वरी, वैष्णवी, त्रिनेत्रे देवि, गोदावरी, नमस्ते। त्र्यम्बकजटाजूतसम्भूते गोदावरी, गौतमपापनाशिनि, सप्तधाराभिर्यद्भिः समुद्रं गच्छसि, नमस्ते। धर्मकामार्थनाशिनि, सर्वपापकृतां दुःखलोभपूर्णे क्षुधे, पुनः पुनः नमः।" कण्वस्य वचः श्रुत्वा, तौ रूपे हृष्टचित्तौ तं द्विजश्रेष्ठं प्राहतुः—"वद कामं, भगवन्, वरान् वृणीष्व पुण्यात्मन्।" कण्वः प्रणम्य गङ्गां क्षुधां च उवाच—"देवि, काम्यान् रम्यान् इच्छामि, धनं दीर्घायुष्यम्, ऐश्वर्यं, भोगं, मोक्षं च; एतान् मम प्रयच्छ गङ्गे।" एवं उक्त्वा, सः गौतमीगङ्गां क्षुधां च पुनः उवाच—"क्षुधे, तृष्णे, दरिद्रे, अहं च मम अपत्यानि च, यः पापिष्ठतरः तत्र गच्छत, मम कुले पुनः मा भूः।" "यः क्षुधया पीडितः एतां स्तुतिं पठति, तस्य दरिद्रता दुःखं च न स्यात्—एषः अन्यः वरः। ये श्रद्धया स्नानदानजपादिकं कुर्वन्ति अस्मिन्पुण्यतीर्थे, ते धनसम्पन्नाः भवन्तु। यः स्तोत्रं पठति, तीर्थे वा गृहे वा, तस्य दरिद्रदुःखयोः भीः नास्ति—एषः अन्यः वरः।" एवं "एवमस्तु" इति उक्त्वा, ते तत्रैव अन्तर्धाय, कण्वः स्वगृहं प्रत्यगच्छत्। तस्मात् कालात् तत् तीर्थं "कण्वगङ्गा" इति प्रसिद्धं, "क्षुधा" इति च नाम्ना, सर्वपापनाशनं, पितृप्रीतिवर्धनं च जातम्। तत्रैव, ब्रह्मन्, चक्रतीर्थं नाम महातीर्थं विद्यते; तत्र श्रद्धया स्नात्वा, पुरुषः हरिलोकं प्राप्नोति। शुक्लैकादश्यां, भूमिपते, उपवासस्नानं च गङ्गासङ्गमे कृत्वा, नित्यमधिष्ठानं प्राप्यते। पुरा तत्र यदभवत्, तच्छृणु—तत्र विश्वधरो नाम वणिजा आसीत्, महाधनसम्पन्नः। तस्य वृद्धावस्थायाम् एकः पुत्रः जातः, गुणवान्, सुन्दरः, क्रीडाप्रियः, रम्यवपुः। तं पुत्रं जीवनादपि प्रियं, कालेन मृत्युमुपेतम्; तं दृष्ट्वा तयोः दम्पत्योः शोकमग्नता जाता। तदा तौ सह पुत्रेण मरणं कर्तुम् उद्युक्तौ, "हा पुत्र! हा दैवदुष्टेन त्वं नीतः" इति क्रन्दन्तौ। "यौवनसंपन्नोऽपि त्वं नीतः; अस्माकं तु जीवितादपि प्रियः, दुर्लभः।" एवं तयोः शोकार्तयोः विलापं श्रुत्वा, यमः करुणया त्वरया स्वपुरीं विहाय आगतः। सः गोदावरीतीरे स्थित्वा, जनार्दनं ध्यायन्, अल्पेन कालेन सर्वत्र जनाः वृद्धाः अभवन्। "कियत् भूमेः, केन च पूर्यते? न कश्चन म्रियते; भूमिः भाराक्रान्ता।" ततः, मुनिश्रेष्ठ, पृथ्वी देवी शीघ्रं तत्र गच्छित्वा, यत्र इन्द्रः सुरैः सहितः आसीत्; पृथ्वीं दृष्ट्वा, इन्द्रः प्रणम्य प्राह—"किमर्थं आगता असि? वद, हे पृथिवि, किमर्थम् आगमनम्?" एवं पुण्यकथायां क्रमशः पुण्यतीर्थानां माहात्म्यं, ऋषीणां तपः, गङ्गायाः महिमा, क्षुधायाः स्वरूपं, भक्तानां वरप्राप्तिः, चक्रतीर्थस्य माहात्म्यं च विस्तरेण संप्रकाश्यते।