द्वारवत्यां नगरी रम्या, अनेकद्वारशोभिता, भोजवृष्ण्यन्धकैरधिष्ठिता, वासुदेवमुख्यैः सुरक्षिता च निर्मिता। तत्रैव, ब्राह्मणश्रेष्ठ, रैवतस्तत्त्वं विज्ञाय स्वकन्यां रेवतीं, या शुभद्रा अपि कथ्यते, बलदेवाय प्रददौ। कन्यादानं कृत्वा स मेरुशिखरं गतः, तत्र तपश्चर्यां समारभ्य, रामः धर्मात्मा रेवत्या सह हर्षेण वसति स्म। कथं तावत्, विप्रश्रेष्ठ, युगान्तरसङ्ख्यायामतीते, रेवती रैवतश्च ककुद्मिनः जरया नाभिभूतौ? कथं च शर्यात्यवंशः पृथिव्यामवस्थितः, यदा स मेरुमगात्? तत्त्वमेतद्वयं श्रोतुमिच्छामः। ब्रह्मलोकस्थे निष्पापे ककुद्मिनि, न तत्र जरा, न क्षुधा, न तृष्णा, न मृत्युरस्ति, न ऋतूना चक्रं प्रवर्तते; रैवतस्तु दिव्यम् लोकं गतः। सा कुशस्थली, ब्राह्मणाः, धर्मिष्ठैः राक्षसैश्चापि गृहीता; तस्य महात्मनः शतानुजा भ्रातरः आसन्। यदा राक्षसैः ते भ्रातरः हन्यमानाः, तदा अजिताः सर्वतो दिशः पलायिताः; विप्रश्रेष्ठ, तेषां शतानुजाः भ्रातरः प्रविभक्ताः। तेषां वंशः पृथिव्यां तत्र तत्र प्रवृत्तः, ब्राह्मणश्रेष्ठ, एते शर्याताः नाम्ना प्रसिद्धाः सन्ति, मुनिवर। ते क्षत्रियाः गुणसम्पन्नाः सर्वतो दिशः प्रसिद्धिं प्राप्तवन्तः; सर्वे महाबलिनः, सर्वासु दिशः प्रविष्टाः। नाभागस्य च अरिष्टस्य च द्वौ पुत्रौ, वैश्यजातौ सन्तौ अपि, ब्राह्मण्यं प्राप्तवन्तौ; कारूषपुत्राः कारूषा नाम क्षत्रियाः संग्रामेषु भीषणाः। पृषध्रः, गुरोः धेनुं हत्वा, विप्रश्रेष्ठ, शापेन शूद्रत्वं प्राप्तः; एवं नवानां वृत्तान्तः कीर्त्यते। मुनिवर, वैवस्वतमनोरपि कन्या, तथैव मनोः श्वासात्, विप्राः, इक्ष्वाकुः पुत्ररूपेण जातः। इक्ष्वाकोः शतानि पुत्राणां, दानशीलतया प्रसिद्धानि; तेषु विकुक्षिः ज्येष्ठः, स च भक्षणकर्मणा विकुक्षिरिति ख्यातिमगात्। स धर्मज्ञः प्रभुः अयोध्यायाः अधिपतित्वं प्राप्तवान्; तस्य पुत्राः शकुनिप्रमुखाः पञ्चशतानि स्मृताः। उत्तरदिग्भागस्य रक्षकाः अष्टचत्वारिंशत्, तथैव दक्षिणस्य; अन्ये वशतिप्रमुखाः रक्षकत्वं प्राप्तवन्तः, द्विजोत्तम। इक्ष्वाकुना विकुक्षिः अष्टकयज्ञं गन्तुं प्रेषितः। "श्राद्धाय मांसं आनय," इत्युक्त्वा, मृगान् हत्वा, विकुक्षिः श्राद्धकर्माय नियुक्तः, किन्तु तत्तदा न कृतम्। शशकं भुक्त्वा, विप्राः, शशादः मृगयां गतः; वसिष्ठवचनात् इक्ष्वाकुना सः परित्यक्तः। इक्ष्वाकोः निधनानन्तरं, विप्राः, शशादः नृपतित्वं प्राप्तः; शशादस्य पुत्रः महाबलः ककुत्स्थः। अनेनसः ककुत्स्थः, अनेनसः प्रिथुश्च स्मृतः; प्रिथोः पुत्रः विष्टरश्वः, तस्मादर्द्र उत्पन्नः। अर्द्रस्य पुत्रः युवनाश्वः, तस्य पुत्रः श्रावस्तः, विप्राः; श्रावस्तक इति राजा जातः, येन श्रावस्ती पुरी निर्मिता। श्रावस्तेः उत्तराधिकारी बृहदश्वः, तस्य पुत्रः कुवलाश्वः, धर्मनिष्ठः राजा। स एव राजा, धुन्धुं हत्वा, धुन्धुमार इति कीर्तिं प्राप्तवान्। महाबुद्धे, धुन्धुवधस्य वृत्तान्तं, तथा कुवलाश्वस्य धुन्धुमारपदप्राप्तिं श्रोतुमिच्छामः। कुवलाश्वस्य शतानि पुत्राणां, उत्तमधनुर्धराः, सर्वशास्त्रविशारदाः, दृढबलाः च दुर्जयाः। सर्वे धर्मिष्ठाः, यज्ञशीलाः, दानप्रियाश्च; बृहदश्वेन कुवलाश्वः राज्ये अभिषिक्तः। राज्यलक्ष्मीं पुत्राय समर्प्य, राजा वनं प्रविष्टः; तदा मुनिः उत्तङ्कः तं प्रस्थितं निवारयामास। "रक्षां कर्तव्या, त्वमेव युक्तः; हे नृप, मम तपः शान्त्या विना न शक्यते।" "मम आश्रमसमीपे, मरुधन्वा प्रदेशे, उद्दालकसंज्ञकं वालुकासमृद्धं सागरमस्ति। तत्र देवैरदुष्प्राप्यः, महाकायः महाबलश्च, भूमौ अधः सन्निविष्टः, वालुकायां निलीनः, विशालरूपः अस्ति।" "राक्षसस्य मधोः पुत्रः धुन्धुर्नाम, महाऽसुरः, तत्र स्थिता, प्रचण्डं तपः कुर्वन्, लोकविनाशाय।" "संवत्सरान्ते, नृप, सः निश्वस्य, भूमिः कम्पते।" "तस्य श्वासप्रभावात्, महद् धूलिवातं जायते, सूर्यपथं आच्छाद्य, सप्ताहं भूमिः कम्पते।" "चिष्कणैः, अंगारैः, धूमेन च, अतीव भयानकः—एतस्मात् कारणात्, प्रिये, मम आश्रमे स्थितुं न शक्यते।" "तं महाकायं हन्याः लोकानां हिताय; अद्य यदि तं नाशयिष्यसि, लोकाः शान्तिम् आप्स्यन्ति।" "त्वमेव, भूमिपते, तं हन्तुं समर्थः; विष्णुना पूर्वे काले मम वरः दत्तः, नृप।" "योऽसौ घोरः महाबलः असुरः हन्यते, तस्मै तव तेजः प्रदर्शयिष्यसि, वरप्रदानात्।" "धुन्धुः महातेजाः, अल्पतेजसा न दह्यते, भूमिपते, न शतयुगान्तरेष्वपि।" "तस्य तेजः अतुलं, देवैरपि दुष्प्रापम्।" इत्युक्त्वा महात्मना उत्तङ्केन, राजर्षिः धुन्धुनाशाय आत्मजं कुवलाश्वं ददौ।