ते तं महापापिनं ऋषिं उत्थाप्य, क्षत्रियबलमुद्घोषयन्तः, कठोरं वचनं ऊचुः, पदैः तं कपिलं मुनिं ताडयामासुः। ततः महान् क्रोधेन पूर्णः स कपिलः महर्षिः तान् क्षत्रियान् दृष्ट्वा, कोपात् तान् भस्मीकृतवान्। ततः सर्वे सगरपुत्राः तत्रैव अग्निना भस्मीकृताः; किंतु सगरः राजा अभिषिक्तः सन् तद्वृत्तान्तं न जानाति। ततः नारदः महात्मनं सगरं कपिलस्य स्थितिं अश्वस्य च वृत्तान्तं निवेदितवान्। तेन राक्षसानां घोरकृत्यानि, सगरपुत्राणां च विनाशं वर्णितम्; तदा राजा चिन्तया अभिभूतः, किम् कर्तव्यमिति न ज्ञातवान्। सगरस्य अन्यः पुत्रः आसमान्जः नाम, यः मूढभावात् नगरजनानां बालकान् जलमध्ये क्षिप्तवान्। ततः नागरिकैः समागत्य तस्य पुत्रस्य दुष्कृत्यम् उक्तम्; सगरः क्रुद्धः अभवत्। ततः राजा मन्त्रिणः आज्ञापयामास—"असमान्जः बहिष्कृतः क्रियताम्; स क्षत्रधर्मं परित्यज्य, बालघ्नः जातः।" राज्ञः आदेशं श्रुत्वा मन्त्रिणः शीघ्रं तं वनं प्रेषितवन्तः। सर्वे सगरपुत्राः ब्रह्मशापेन अधोलोके विनष्टाः; केवलं एकः वनं गतः; अतः मम मार्गः कः शेषः? असमान्जस्य पुत्रः अंशुमान् नाम; सगरः तं बालं आहूय कार्यं तस्य समर्पितवान्। अंशुमान् कपिलं प्रसाद्य, अश्वं पुनः सगराय आनयत्; यज्ञः सम्पन्नः। तस्य पुत्रः दीप्तः धर्मात्मा दिलीपः; दिलीपस्य बुद्धिमान् पुत्रः भागीरथः। सर्वेषां पूर्वजः विनाशं शृत्वा, भागीरथः दुःखपूर्णः, सगरं राजर्षिं विनयपूर्वकं पप्रच्छ। भागीरथः पितरां प्रायश्चित्तं कथं कर्तव्यमिति पृष्टवान्; सगरः प्रत्यवदत्—"कपिलः जानाति, पुत्र।" एवं श्रुत्वा, बालः अधोलोकं गतः, कपिलं प्रणम्य, सर्वं निवेदितवान्। स कपिलः तपसा पूजया च दीर्घं ध्यानं कृत्वा, शंकरं प्रसाद्य, तस्य जटाजूटात् जलं अपातयत्, पितरः शुद्धाः अभवन्। ततः कपिलः प्रणिपातं कृत्वा पुनः उक्तवान्—"एवं त्वं च पितरः च तृप्ताः भविष्यन्ति; अहं तथेति करिष्यामि।" भागीरथः पुनः पप्रच्छ—"क्व गच्छेयम्, किम् कर्तव्यम्?" कपिलः उक्तवान्—"कैलासगिरिं गच्छ, महादेवं स्तुत्वा, यथाशक्ति तपः कुरु; ततः तव कामः सिद्धः भविष्यति।" एवं मुनिवचनं श्रुत्वा, स भागीरथः कपिलं नमस्कृत्य, कैलासं गच्छन्, शुद्धः सन्, बालभावेन अपि, तपस्यां दृढनिश्चयः अभवत्, तत्र भागीरथः उवाच—"अहं बालः, बालबुद्धिः, हे चन्द्रशेखर, किंचित् न जानामि; अतः त्वं प्रसन्नः भव।" "ये मम हिते निमग्नाः, वचनैः, चिन्तया, कर्मणा वा, तेषां हिताय, हे भूतनाथ, सोमं नमामि, देवैः पूजितम्।" "ये मम उत्पत्तिः, पालनं, ये मम कुलधर्मे स्थिताः, शिवः तेषां कामं दद्यात्; सदा तं चन्द्रशेखरं नमामि।" एवं वदन्तं, शिवः साक्षात् भागीरथस्य पुरतः प्रकटितवान्, वरं दातुम् इच्छन् उक्तवान्—"देवानां कार्यं यद् असाध्यम्, तत् अहं ते दास्यामि; निर्भयः वद, हे भागीरथ, बुद्धिमन्।" भागीरथः नमस्कृत्य हर्षेण शंकरं उवाच—"देवेश, जटाजूटनिलयां तां परमां नदीं मे द्योतय, पितृणां शुद्ध्यर्थम्; ततः सर्वं सिद्धं भविष्यति।" महेशः हसन् भागीरथं उक्तवान्—"एषा नदी मया तुभ्यं दत्ता, पुत्र; पुनः ताम् स्तुत्वा, स्थिरभावेन भव।" देववचनं श्रुत्वा, भागीरथः तदर्थं तपः कृतवान्, मनसा भक्त्या गङ्गायाः स्तोत्रं रचयामास। तया अनुग्रहं लब्ध्वा, बालोऽपि, बालो न इव, गङ्गां महेश्वरात् प्राप्तां अधोलोकं निनाय। prescribed विधिना गङ्गां स्थापयित्वा, महात्मनं कपिलं निवेदितवान्। ततः प्रदक्षिणं कृत्वा, अञ्जलिं बद्ध्वा, उवाच—"हे देवि, मम पितरः कपिलमहर्षिशापेन विनष्टाः; अतः माता, त्वं तान् शुद्धय।" "एवं भवतु" इति दिव्या नदी, सर्वलोकहिताय, पितृशुद्ध्यर्थं, तत्र स्वीकृतवती। विशेषतः अगस्त्येन पीतस्य समुद्रस्य पूर्त्यर्थं, केवलं स्मरणेन दिव्यनदी पापं नाशयति। भागीरथः नदीं प्रवाहितवान्, विशेषतः राजपुत्राणां भस्मसंसक्तस्य, अधोलोके स्थितस्य समुद्रस्य भागस्य च शुद्ध्यर्थम्। तान् दग्धान् शुद्धयित्वा, नदीनां मार्गं कृतवान्; ततः मेरुगिरिं प्रवाहित्य, बालराजः उवाच। "कर्मभूमौ एतत् साधयितव्यम्"; एवं सा गङ्गा हिमालयं गत्वा, तस्मात् पुण्यगिरिं भारतभूमौ प्रविष्टा।